Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Wójta Gminy Bolesławiec w przedmiocie wniosku o przyznanie lokalu socjalnego postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z 4 listopada 2025 r. J. K. (dalej: skarżący) wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy Bolesławiec (dalej: wójt) w rozpoznaniu wniosku z 7 lutego 2025 r. o przyznanie lokalu socjalnego.

W odpowiedzi na skargę wójt wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że pismem z 28 lipca 2025 r. odmówił skarżącemu przydzielenia lokalu socjalnego oraz wpisania na listę oczekujących na przydział mieszkania z tej przyczyny, że skarżący jest współwłaścicielem budynku mieszkalnego położonego w S. oraz miesięczny dochód na osobę w jego gospodarstwie domowym przekroczył próg uprawniający do ubiegania się o przydział lokalu socjalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności z punktu widzenia określonej w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) kognicji sądu administracyjnego. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.

Należy mieć na uwadze, że w uchwale z 21 lipca 2008 r. (I OPS 4/08) NSA stanął na stanowisku, zgodnie z którym postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy. Następnie wniosek jest rozpoznawany przez organ, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. Na tym pierwszym etapie, działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy. Drugi etap postępowania w zakresie udzielania konkretnej pomocy mieszkaniowej, związany jest natomiast z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu.

Z powyższego wynika, że jedynie postępowanie w zakresie zakwalifikowania i umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu podlega kognicji sądów administracyjnych. Czynności organu wykonawczego gminy zatwierdzające listę oczekujących, a także pisma zawiadamiające o niespełnieniu przesłanek do ubiegania się o lokal, są więc czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z: 12 maja 2016 r., I OSK 3425/15 i 23 marca 2016 r., I OSK 354/16). W konsekwencji bezczynność w wydaniu takiego aktu lub podjęciu czynności może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, tym samym skarga w takiej sprawie co do zasady byłaby dopuszczalna. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje bowiem orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stwierdzić jednak należy, że z przesłanych akt administracyjnych i odpowiedzi na skargę bezspornie wynika, że organ pismem z 28 lipca 2025 r. (doręczonym 5 sierpnia 2025 r.) poinformował skarżącego o braku prawa do ubiegania się o przydział lokalu socjalnego, lokalu zastępczego oraz pomieszczenia tymczasowego. Tym samym stanowiące pierwszy etap w procedurze przyznaniu lokalu socjalnego postępowanie administracyjne zostało zakończone.

W obowiązującym stanie prawnym nie ma podstaw do wydawania aktów o uprawnieniu do lokalu. Uprawnienie do lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu gminy nie wynika wprost z przepisów ustawy, lecz powstaje w wyniku zawarcia umowy najmu. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725) nie przewiduje załatwienia spraw przyznania prawa do lokalu w formie aktu administracyjnego. Rozpoznawanie wszelkich sporów w przedmiocie przyznania prawa do lokalu należy do właściwości sądów powszechnych (por. art. 5, art. 23, art. 25b wspomnianej ustawy).

Opisany stan faktyczny sprawy wskazuje, że skarga na bezczynność wójta została wniesiona po zakończeniu postępowania administracyjnego (będącego pierwszym etapem w przyznaniu lokalu socjalnego) i odnosi się do zagadnienia zawarcia umowy najmu (stanowiącego drugi etap w przyznaniu lokalu socjalnego o charakterze cywilnym). Zatem skoro sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznawania spraw cywilnych, skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną.

W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w myśl którego, sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, orzekł jak w sentencji postanowienia.