II SA/Lu 629/13 - Wyrok

Data orzeczenia	2014-04-10	
Data wpływu	2013-07-17	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie	
Sędziowie	Bogusław Wiśniewski
Jacek Czaja /sprawozdawca/
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej	
Hasła tematyczne	Inne	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę
Odrzucono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2012 nr 0 poz 270; art. 151.; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 nr 0 poz 135; art. 193 , art. 194.; Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A. B. i F.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w rodzinie zastępczej oddala skargę.	
Uzasadnienie
Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w R., działając z upoważnienia Starosty R., decyzją z dnia [...], nr [...] ustalił A. i F. B., od 1 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r., odpłatność za pobyt dziecka A. B. w rodzinie zastępczej spokrewnionej w wysokości 661,70 zł miesięcznie; nakazał wpłacić do dnia 31 maja 2013r. - za okres od 1 stycznia 2013r. do 31 marca 2013r. - kwotę 1985,10 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, uchwały Nr [...] Rady Powiatu w R. z dnia [...] w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oraz Rozstrzygnięcia Nadzorczego Nr [...] Wojewody L. z dnia [...] stwierdzającego nieważność powyższej uchwały Rady Powiatu R. w części obejmującej jej § 4 pkt 2. Ponadto podniósł, że rodzice dziecka poinformowani o ich prawach dotyczących ustalenia opłaty i wezwani do przedłożenia stosownych dokumentów niezbędnych do ustalenia innej odpłatności, nie skorzystali z tego prawa.

Od tej decyzji odwołali się A. i F. B. wnosząc o umorzenie kwoty 1985,10 zł. W uzasadnieniu odwołania wskazali, że babce – A. C. przesłano już kwotę 1500 zł na utrzymanie córki. Zobowiązali się także płacić alimenty do rąk babki dziecka po 500,00 zł - jak do tej pory. Ponadto nie wyrazili zgody, aby ich pieniędzmi dysponował organ administracji. W odwołaniu opisali problemy zdrowotne dziecka i ponoszone koszty jego utrzymania, leczenia, rehabilitacji przez nich i najbliższych członków rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu I instancji uchyliło, pkt 2. zaskarżonej decyzji w części dotyczącej terminu spłaty należności i w tej części ustaliło termin spłaty należności – do 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji stronie, w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że rodzina zastępcza spokrewniona w osobie babki dziecka A. C. otrzymuje pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania niepełnosprawnego dziecka – A. B. w wysokości 661,70 zł miesięcznie oraz dodatek w wysokości 200,00 zł miesięcznie na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego. Poza tym organ wyjaśnił, że na ustalenie wysokości pomocy pieniężnej miało wpływ posiadanie dochodu przez dziecko, tj. alimenty otrzymywane od rodziców w kwocie 500,00 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153, 00 zł miesięcznie, a ustalając pomoc organ uwzględnił połowę całej kwoty dochodu dziecka.

Ponadto Kolegium podniosło, że przez to, że dziecko ma własny dochód, rodzina zastępcza uzyskuje mniejszą pomoc na utrzymanie dziecka, tym samym opłata jaką mają ponieść rodzice biologiczni dziecka za jego pobyt w pieczy zastępczej jest mniejsza. Zgodnie bowiem z art. 193 ust. 1 ustawy, odwołujący powinni ponosić odpłatność w wysokości przyznanego świadczenia rodzinie zastępczej spokrewnionej w wysokości 661,70 zł i dodatku w wysokości 200,00 zł miesięcznie. Organ ustalił odpłatność tylko na poziomie udzielonej pomocy rodzinie zastępczej w wysokości 661,70 zł miesięcznie. Kolegium rozpoznając sprawę uwzględniło korzystną decyzję dla odwołujących kierując się zasadą wyrażona w art. 139 k.p.a., że w postępowaniu odwoławczym nie pogarsza się sytuacji odwołującego. 

Odnosząc się do odwołania Kolegium stwierdziło, że nie podlega ono uwzględnieniu, ponieważ nie jest uprawnione do orzekania w sprawie umorzenia płatności przed zajęciem stanowiska przez organ pierwszej instancji. Z przepisu art. 194 ust. 3 ustawy, jednoznacznie bowiem wynika, że starosta jest właściwy do podjęcia decyzji w ramach uznania w sprawie umorzenia płatności. Starosta z urzędu podjął postępowanie w tym przedmiocie, jednak z przyczyn leżących po stronie odwołujących nie przyniosło ono rezultatów w postaci materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia innej odpłatności od określonej w art. 193 ust.1 ustawy.

Jednocześnie organ wskazał, że powyższe orzeczenie nie pozbawia odwołujących prawa do złożenia wniosku do organu właściwego o umorzenie płatności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. i F. B. opisali sytuacją zdrowotną dziecka i wskazali na wydatki związane z jego rehabilitacją i nauką. Kwestionując rozstrzygnięcia organów administracji publicznej w niniejszej sprawie, jednocześnie wnieśli o umorzenie płatności z uwagi na sytuacje materialną. Do skargi dołączyli decyzje i zaświadczenia – ich zdaniem - istotne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz. U. z 2013r, poz. 135 ze zm., dalej jako "ustawa"). Zgodnie z tym przepisem, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Za ponoszenie opłaty rodzice odpowiadają solidarnie (art. 193 ust. 2). Opłata ustalana jest w drodze decyzji przez starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem dziecka w rodzinie zastępczej (art. 194 ust. 1 ustawy). Jednocześnie ustawodawca przewidział, że rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Natomiast starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając taką uchwałę, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia przedmiotowej opłaty (art. 194 ust. 2 i 3 ustawy).

Analiza przedstawionych regulacji, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, pozwala na wysnucie następujących wniosków.

Przede wszystkim wskazane przepisy przewidują regułę odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Do płatności z tego tytułu zobowiązani zostali co do zasady rodzice dziecka. Ich odpowiedzialność z tego tytułu jest solidarna. Ustalenie opłaty następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto, w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej organ rozważa możliwość odstąpienia od ustalenia takiej opłaty. W takim przypadku uwzględnia uchwałę rady powiatu, o której mowa w art. 194 ust. 2 ustawy. Ustalenie odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie wyklucza także możliwości ubiegania się przez zobowiązanego rodzica o umorzenie w całości lub w części opłaty łącznie z odsetkami, odroczenie terminu jej płatności, rozłożenie na raty. Ulgi takie mogą być również zastosowane przez starostę z urzędu. Postępowanie w sprawie zastosowania wymienionych ulg w opłacie jest odrębne od postępowania w sprawie ustalenia opłaty.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dostrzegł nieprawidłowości w postępowaniu dotyczącym ustalenia A. i F. B. przedmiotowej opłaty. Opłatą za pobyt w rodzinie zastępczej spokrewnionej obciążono bowiem rodziców małoletniej A. B. Ponadto należy wskazać, że skarżący po doręczeniu zawiadomienia w dniu 30 stycznia 2013r. o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o odpłatności za pobyt małoletniej A. B. umieszczonej w rodzinie zastępczej oraz informacją o możliwości złożenia wniosku o odstąpieniu od ustalenia powyższych opłat (k. 4-5 akt administracyjnych), mieli możliwość złożyć ww. wniosek o odstąpienie wraz z zaświadczeniami i innymi dokumentami dotyczącymi sytuacji osobistej i majątkowej. Ponadto skarżący zostali wezwani pismem z dnia 13 lutego 2013r. do osobistego stawienia się w celu przedłożenia dokumentów potwierdzających uzyskiwane przez nich dochody (k. 6 akt administracyjnych). Jednak z możliwości tej nie skorzystali, w związku z tym organ ustalił wysokość opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej zgodnie z art. 193 ustawy.

Wysokość opłaty określono w oparciu o art. 193 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem – o czym mowa była wyżej – wysokość opłaty ustala się w wysokości miesięcznych przyznanych świadczeń oraz dodatków o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81. W myśl art. 80 ust. 1 rodzinie zastępczej przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, nie niższe niż kwota 660 zł miesięcznie - w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej spokrewnionej. Natomiast zgodnie z art. 81 ust. 1. ustawy rodzinie zastępczej przysługuje dodatek nie niższy niż kwota 200 zł miesięcznie na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania tego dziecka. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...], nr [...] przyznano A. C., jako rodzinie zastępczej spokrewnionej, świadczenie w wysokości 661,70 zł oraz dodatek na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego w wysokości 200 zł. Mając na uwadze powyższe organ prawidłowo uznał i uzasadnił w tej sprawie swoje stanowisko, że skarżący – biorą pod uwagę dochody małoletniego dziecka - powinni ponieść opłatę na poziomie udzielonej pomocy rodzinie zastępczej w wysokości 661,70 zł.

Poza tym należy zgodzić się z Kolegium, że dopiero ostateczne rozstrzygnięcie ustalające stronie opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej daje możliwość orzeczenia w przedmiocie umorzenia opłaty, rozłożenie jej na raty, czy też odroczenia terminu jej płatności. Sytuacja materialna skarżących może być uwzględniona zatem w odrębnym postępowaniu w przedmiocie zastosowania ww. ulg. Trzeba wyjaśnić skarżącym, że regulacje dotyczące postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, zawarte w obowiązującej od 1 stycznia 2012 r. ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, odmiennie niż to miało miejsce przed tą datą nie przewidują, że ustalając wysokość takiej opłaty organ uwzględnia sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny lub osoby. Taki zapis znajdował się poprzednio w art. 81 ustawy o pomocy społecznej i utracił moc w związku z wejściem w życie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a więc z dniem 1 stycznia 2012r.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).