Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Protokolant Specjalista Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...]; 2) zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 680 złotych (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2, art. 154 §1, art. 155 i art. 268 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960.r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 poz. 2096 ze zm.), art. 95 ust. 2 pkt 4, art. 95 ust. 3 pkt 3a, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161 ze zm.), oraz § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1170 z póź. zm.), po rozpatrzeniu odwołania D.K. (dalej jako strona, skarżący) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z [...]r. w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w K. przez stronę.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnymi i faktycznym:

Strona zamieszkuje w lokalu mieszkalnym położonym w K. przy ul. [...], pozostającym w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w K., które przydziałem nr [...] z dnia [...] r. Szefa Miejskiego Urzędu - Spraw Wewnętrznych w K. zostało przydzielone funkcjonariuszowi B.K.. Lokal ten stanowi własność gminy i pozostaje w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w K..

Małżeństwo K. zostało rozwiązane przez Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia [...] r. a B. K. wymeldowała się z lokalu rezygnując z niego co skutkowało tym iż KZGM w K. dokonał z nią rozwiązania umowy najmu .

Komendant Miejski Policji w K. potwierdził zaświadczeniem stronie prawo do dalszego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu mieszkalnym do czasu uzyskania przez niego innego lokalu mieszkalnego lub domu i wyraził zgodę na wstąpienie zamiast byłej żony w obowiązującą umowę najmu lub zawarcia z zarządcą nieruchomości nowej umowy najmu.

Z uwagi na posiadanie zaległości czynszowych za użytkowanie przedmiotowego lokalu mieszkalnego Komendant Miejski Policji w K. wezwał stronę do uregulowania zaległości, wyznaczając termin na ich uregulowanie co po bezskutecznym upływie terminu spowodowało iż Komendant Miejski Policji w K. wszczął postępowanie administracyjnego w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji Komedanta Miejskiego Policji w K.. Decyzją z dnia [...]r. zobowiązano stronę do opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...] wraz ze wszystkimi zamieszkałymi tam osobami wskazując jako podstawę prawną art. 95 ust. 2 pkt-4 ustawy o Policji. Powyższa decyzja nie została przez stronę zakwestionowana i stała się prawomocna.

Pismem z dnia [...] r. strona poinformował Komendanta Miejskiego Policji w K., że uregulowano zaległości w płatnościach czynszu i wniosła o uchylenie decyzji nr [...] o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego na podstawie art. 154 § 1 k.p.a.

Komendant Miejski Policji w K. decyzją nr [...] r z dnia [...] r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji nr [...] r. z dnia [...] r. w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...] przez stronę wskazując, iż art. 154 k.p.a nie ma zastosowania do tego rodzaju decyzji. Stwierdził że interes strony, polegający na przywróceniu jej prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] nie zasługuje na przymiot słuszności, a wręcz przeciwnie narusza interes innych osób. Uznał, zatem iż w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przesłanki wyrażone w art. 154 k.p.a., pozwalające na uchylenie lub zmianę prawomocnej decyzji administracyjnej.

W odwołaniu strona zarzuciła organowi: naruszenie prawa materialnego, tj. art. 154 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że we wskazanym trybie nadzwyczajnym nie podlegają tego rodzaju decyzje, naruszenie przepisów postępowania, tj: art. 7 k.p.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu fatycznego w sprawie, a w szczególności poprzez zaniechanie rozważenia występującej w art. 154 § 1 k.p.a. przesłanki słusznego interesu strony, która to przesłanka winna być ustalona w konkretnej sprawie i zyskać zindywidualizowaną treść, wynikająca ze stanu faktycznego i prawnego sprawy, naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów i dowodów, na których organ administracji oparł swoje rozstrzygnięcie.

Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie dowodów z: decyzji Zakładu Emerytalno-Rentowego z dnia [...] r. - na okoliczność złej sytuacji materialnej, orzeczenia Komisji Lekarskiej z dnia [...] r. - na okoliczność orzeczenia III grupy inwalidzkiej, aktu zgonu siostry - na okoliczność opieki nad siostrą, jej zgonu w dniu [...] r., braku możliwości odbioru przesyłek pocztowych, pisma KZGM w K. z dnia [...] r. - na okoliczność spłaty zadłużenia.

Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach decyzją z dnia [...] . nr [...] nie uwzględnił odwołania strony.

Wskazał iż ustawodawca nie pozostawił do uznania organów, kwestii wydania decyzji o opróżnieniu lokalu lecz zaznaczył iż organy zobowiązane są do nakazu wydania takiej decyzji.

Uznał, iż decyzja nr [...] z dnia [...] r. jest decyzją związaną, dlatego brak jest możliwości uchylenia tej decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Decyzja ta wydana była w związku powszechnie obowiązującymi przepisami ustawy o Policji, tj. art. 95 ust. 2 pkt 4 stąd należy traktować ten przepis jako szczególny, sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie na podstawie art. 154 k.p.a., decyzji nakazującej opróżnienie lokalu mieszkalnego.

Wskazał iż w oparciu o art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Uchylenie lub zmiana decyzji w tym trybie może zajść zatem jedynie wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien "luz decyzyjny". Tylko w tym obszarze wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. Zatem, w trybie art. 154 k.p.a. nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane, tj. przy wydaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie. Taki charakter ma decyzja w przedmiocie obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego

Biorąc pod uwagę charakter kwestionowanej decyzji (będący konsekwencją podstawy materialnoprawnej tego orzeczenia) uznał organ, że tryb uregulowany w art. 154 k.p.a. nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawię. Decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 95 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji jest bowiem decyzją związaną. Organ administracji w przypadku stwierdzenia przesłanki określonej w tym przepisie ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego. Nie może odstąpić od wydania takiej decyzji.

W konsekwencji brak jest podstaw, aby w toku postępowania organ zajmował się okolicznościami podnoszonymi przez stronę, a mającymi przemawiać za wzruszeniem przedmiotowej decyzji ostatecznej, w kontekście interesu społecznego lub słusznego interesu strony.

Argumentacja strony dotycząca trudnej sytuacji życiowej, stanu zdrowia, przyczyn zaległości czynszowych, opieka na chora siostrą nie może mieć w tej sytuacji wpływu na treść podejmowanego rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. art. 154 § 1 k.p.a. poprzez: jego błędną wykładnię i uznanie, że z przepisu tego wynika, iż we wskazanym trybie nadzwyczajnym zmianie lub uchyleniu podlegają tylko decyzje wydane na zasadzie swobodnego uznania, podczas gdy literalne brzmienie tego przepisu nie zawiera żadnych ograniczeń lub wyłączeń w zakresie tego, czy w sprawie wydano tzw. decyzją uznaniową czy związaną, a zatem możliwym jest wzruszenie decyzji nr [...] z [...] r., błędne przyjęcie, że nie jest możliwe dokonanie zmiany decyzji ostatecznej w sytuacji pojawienia się nowych okoliczności faktycznych, jak również poprzez nieuwzględnienie przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy słusznego interesu strony;

Postawiono także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez: zaniechanie rozważenia występującej w art. 154 § 1 k.p.a. przesłanki słusznego interesu strony, która to przesłanka winna być ustalona w konkretnej sprawie i zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy; niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie ustalenia czy skarżący został przed wydaniem decyzji ostatecznej uprzedzony o zamiarze wydania decyzji o opróżnieniu lokalu, a także czy został skutecznie zawiadomiony o wysokości zaległości i wyznaczeniu mu okresu 1 miesiąca na ich spłatę; nieuwzględnienie przy dokonywaniu ustaleń przyczyn opóźnienia w płatności a także faktu uregulowania całości zadłużenia i terminowego regulowania przez Skarżącego należności czynszowych w chwili obecnej.

W konsekwencji wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 3169, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, że przedmiotem sporu jest kwestia czy wobec decyzji związanych istnieje możliwość stosowania trybu nadzwyczajnego w postaci możliwości zastosowania możliwości prawnej uregulowanej w art. 154 k.p.a.

Organ utrzymuje, iż z przepisu tego wynika, iż we wskazanym trybie nadzwyczajnym zmianie lub uchyleniu podlegają tylko decyzje wydane na zasadzie swobodnego uznania, a zatem brak możliwości jego stosowania wobec decyzji gdzie ustawodawca skierował do organów obowiązek stosowania danego przepisu, nakaz wydania decyzji o konkretnej treści.

Strona jest zdania przeciwnego i uważa, iż w jej sytuacji norma art. 154 k.p.a. winna mieć zastosowanie.

Sąd orzekający nie podziela stanowiska organu przychylając się do stanowiska skarżącej, że nie ma podstaw do kategorycznego wyłączenia możliwości art. 154 k.p.a w odniesieniu do decyzji związanych, ten bowiem stanowi podstawę rozważenia możliwości zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Zgodnie z tą regulacją, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że dotyczy on decyzji ostatecznych, mocą których strona nie nabyła prawa. Tryb procedowania w tym względzie służy wzruszeniu decyzji ostatecznych nie dotkniętych żadnymi wadami lub wzruszeniu decyzji ostatecznych dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, zaś wzruszenie decyzji może nastąpić tylko z uwagi na słuszny interes strony lub interes społeczny.

Zdaniem Sądu - ze wskazanego przepisu art. 154 k.p.a. nie wynika, by regulacje te były zastrzeżone tylko dla tzw. decyzji uznaniowych. Zauważyć trzeba że istota komentowanego trybu nadzwyczajnego sprowadza się do zbadania, czy słuszny interes strony lub interes społeczny przemawiają za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła bądź nabyła prawo (art. 155 k.p.a.) Tak też NSA w wyroku z dnia 21 lutego 2007 r. (sygn. akt II OSK 127/06, dostępny - tak jak wszystkie przywołane w nin. uzasadnieniu orzeczenia - na stronie internetowej: CBOSA hhttp://orzeczenia.nsa.gov.pl), słusznie podkreślając, że w art. 154 § 1 k.p.a. mogą być uchylane lub zmieniane wszelkie decyzje ostateczne (o ile zostaną spełnione pozostałe przesłanki ustawowe), niezależnie od tego, czy wydane zostały w sprawach wszczętych z urzędu, czy w sprawach wszczętych na wniosek strony; czy wydane zostały w sprawach załatwianych decyzją uznaniową, czy związaną; czy są prawidłowe pod względem prawnym, czy też dotknięte są wadami niekwalifikowanymi. Jednocześnie NSA akcentował, że art. 154 § 1 k.p.a. nie zawiera żadnych ograniczeń ani wyłączeń w tych kwestiach. Natomiast brak jest podstaw do wprowadzania do wykładni tego przepisu takich elementów, które z jego treści nie wynikają. Na uwagę zasługuje również pogląd zaprezentowany w wyroku z dnia 22 września 2016 r. o sygn. akt I OSK 3065/15, w którym NSA uznał, że dla zastosowania trybu określonego w art. 154 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia, czy decyzja ma charakter związany czy uznaniowy, lecz istotne jest to, aby zastosowanie tego trybu nie doprowadziło do stanu niezgodnego z prawem (por. również wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1050/16). Także w piśmiennictwie kwestionowane jest stanowisko, zgodnie z którym tryb z art. 154 K.p.a. nie znajduje w ogóle zastosowania do decyzji związanych (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz do art. 154 k.p.a., System Informacji Prawnej LEX). Przedstawione powyżej poglądy zostały wyrażone na tle art. 154 k.p.a,. Akceptując w całości te poglądy, skład orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił tym samym odmiennej linii orzeczniczej, na którą powołały się organy Policji.

Z powiedzianego dotąd wynika, że organy Policji dokonały błędnej wykładni prawa materialnego, a to art. 154 § 1 k.p.a. Wadliwie uznały, że tryb postępowania określony tym przepisem nie może mieć zastosowanie do decyzji, mocą której nałożono nań obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego i wadliwie stwierdziły, że przepis ten wyklucza możliwość zmiany lub uchylenia decyzji związanych. W konsekwencji powyższego nieprawidłowego stanowiska, nie doszło do zbadania, czy w sprawie zaktualizowały się przesłanki ujęte w art. 154 § 1 k.p.a., zatem w ponownie prowadzonym postępowaniu organy Policji nie tylko zastosują się do stanowiska prawnego i wytycznych wyrażonych w niniejszym wyroku, ale także przeanalizują sprawę, w tym okoliczności podnoszone przez skarżącego, w kontekście przesłanek ustawowych pozwalających na zmianę decyzji ostatecznej.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na stwierdzone przez Sąd nieprawidłowości obie wydane w niniejszej sprawie decyzje należało uchylić, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, o czym orzeczono w punkcie pierwszym wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.