Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] stycznia 2020 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Katowicach a Prezesem Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania odwołania od decyzji w sprawie legalizacji urządzenia wodnego postanawia: wskazać Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z [...] stycznia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organu właściwego do rozpoznania odwołania od decyzji w sprawie legalizacji urządzenia wodnego.

W uzasadnieniu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wyjaśniło, że Starosta Mikołowski odmówił wydania decyzji legalizacyjnej dla urządzenia wodnego, tj. wykonanej zabudowy odcinka cieku naturalnego o nazwie [...] rurociągiem z rur PVC średnicy 1000 mm w części odcinka o długości 11 mb na nieruchomości o numerze geodezyjnym [...]/25 i [...] (obręb [...] – [...]) wykonanego w miejscu otwartego cieku naturalnego o nazwie Dopływ spod Orzesza z obowiązkiem likwidacji dokonanej zabudowy i określeniem terminu likwidacji. Odwołanie od tej decyzji wniosły strony postępowania.

Starosta Mikołowski przekazał odwołanie do Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej także: Prezes Wód Polskich) jako organu odwoławczego. Zawiadomieniem z 6 listopada 2019 r. Prezes Wód Polskich przekazał odwołanie wraz z aktami sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Katowicach powołując się na art. 525 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268 – dalej: Prawo wodne z 2017 r.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wskazało, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 64a ust. 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 – dalej: Prawo wodne z 2001 r.). Stosownie do art. 545 ust. 4 Prawa wodnego z 2017 r. organem odwoławczym jest Prezes Wód Polskich.

W odpowiedzi na wniosek Prezes Wód Polskich wniósł o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach jako organu właściwego do rozpoznania odwołania w tej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).

Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która uchyliła dotychczas obowiązującą ustawę Prawo wodne z 2001 r. (art. 573 ustawy Prawo wodne z 2017 r.). Jak wynika z akt sprawy postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte jeszcze podczas obowiązywania ustawy Prawo wodne z 2001 r. Przepisy prawa materialnego tej ustawy znajdą zatem zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. Stosownie bowiem do art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r., "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15 oraz z 20 lipca 2018 r. II OW 14/18). W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje "podążanie“ kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tego stanowiska ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15).

Zgodnie z art. 64a ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r., jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację. Organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego "może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego, jeżeli lokalizacja tego urządzenia nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów art. 63, ustalając jednocześnie, w drodze postanowienia, wysokość opłaty legalizacyjnej, wynoszącą 10-krotność opłaty skarbowej za wydanie pozwolenia wodnoprawnego" (art. 64a ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r.). Kluczowe znaczenie dla ustalenia organu właściwego do rozpoznania odwołania od decyzji wydanej w trybie art. 64a ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r. ma w pierwszej kolejności ustalenie organu I instancji właściwego do wydania decyzji na podstawie tego przepisu. W konsekwencji należy ustalić organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla realizacji rurociagu na gruncie obowiązujących obecnie przepisów Prawa wodnego z 2017 r. Rurociągi są urządzeniami wodnymi, których wykonanie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 197 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 389 pkt 6 Prawa wodnego z 2017 r.). Organy właściwe do wydania pozwolenia wodnoprawnego zostały wskazane w art. 397 ustawy Prawo wodne z 2017 r. Organem właściwym w sprawie pozwoleń wodnoprawnych wydawanych na wniosek podmiotu innego niż Wody Polskie, jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 397 ust. 3 pkt 1 lit. a), c) i d) Prawa wodnego z 2017 r.). Ustawodawca szczegółowo przedstawił przypadki, w których organ ten jest kompetentny do wydania pozwolenia wodnoprawnego, ale żaden z tych przypadków nie dotyczy realizacji przedmiotowego rurociągu. We wszystkich innych przypadkach organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, co wynika z art. 397 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) Prawa wodnego z 2017 r. Oznacza to, że na gruncie obowiązujących obecnie przepisów organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla przedmiotowego urządzenia wodnego, wobec którego ma zostać wydana decyzja z art. 64a ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r., jest właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, a nie starosta, który był właściwy na gruncie przepisów Prawa wodnego z 2001 r.

W tej sprawie doszło do wydania decyzji Starosty Mikołowskiego z [...] października 2018 r. W poprzednim stanie prawnym, w takiej sytuacji organem odwoławczym byłby właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, a więc organ, który w obecnym stanie prawnym, pomimo podobieństwa w nazewnictwie, już nie funkcjonuje w strukturze organów administracji publicznej (art. 525 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego z 2017 r.). W takiej sytuacji zastosowanie powinien mieć art. 545 ust. 4 in fine Prawa wodnego z 2017 r., który przewiduje, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejście w życie tej ustawy, "organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli w poprzednim stanie prawnym organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej". W tej sprawie oznacza to, że organem wyższego stopnia wobec starosty orzekającego na podstawie art. 64a ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r. jest obecnie Prezes Wód Polskich, który rozpoznając odwołanie będzie zobowiązany z urzędu ocenić właściwość starosty do wydania decyzji w sprawie, uwzględniające ocenę prawną wyrażoną w niniejszym postanowieniu. Zarówno w poprzednim, jak i w obecnym stanie prawnym, samorządowe kolegium odwoławcze nie było i nie jest organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji wydanej na podstawie art. 64a ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r.

Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.