I OSK 209/21 - Wyrok

Data orzeczenia	2021-05-19	
Data wpływu	2021-01-05	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Agnieszka Miernik
Mariola Kowalska /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Sygn. powiązane	II SA/Ol 34/20	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2020 nr 0 poz 111; art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5; Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 34/20 w sprawie ze skargi J.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, II. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 17 września 2020 roku sygn.akt II SA/Ol 34/20 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący przebieg postępowania:

Decyzją z [...] sierpnia 2019 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej jako: "organ pierwszej instancji") odmówił J.A. (dalej jako: "Skarżąca") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na męża – K.A.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium") decyzją z [...] listopada 2019 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i w pkt. 1 odmówiło przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem na okres od [...] czerwca 2019 r. do [...] października 2019 r. oraz w pkt. 2 przyznało Skarżącej ww. świadczenie na okres: od [...] listopada 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. w kwocie [...] zł miesięcznie, zaś od [...] stycznia 2020 r. na czas nieokreślony, w miesięcznej wysokości określonej obwieszczeniem ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, ogłaszanym w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w terminie do dnia 15 listopada każdego roku.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy, Kolegium wywiodło, że od czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21 października 2014 r., art. 17 ust. 1b nie znajduje zastosowania w zakresie objętym ww. wyrokiem. Zaznaczyło, że zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany 17 ust. 1b ustawy w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany. Zatem, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, organ administracji w obecnym stanie prawnym ma obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Kolegium przyznało ponadto, że literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego małżonkowi sprawującemu opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, z wyłączeniem sytuacji, gdy drugi z małżonków również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zauważyło, że w wyniku przyjętej wykładni językowej, świadczenie to przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu, który faktycznej opieki nie może sprawować z uwagi na swoją własną niepełnosprawność. Takiej wykładni nie sposób zaakceptować. Kolegium stwierdziło, że przedmiotowy przepis winien być wykładany w ten sposób, że dotyczy on przypadków, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 lub w ust. 1a, niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Kolegium oceniło, że Skarżącej, jako małżonce osoby wymagającej opieki, nie można z powołanego powodu odmówić przyznania świadczenia. Skarżąca jest osobą zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jednakże jej stan zdrowia nie stanowi przeszkody w osobistym sprawowaniu opieki nad mężem.

W ocenie Kolegium jedyną przeszkodą był fakt, że decyzją z [...] stycznia 2019r., w związku z opieką nad mężem, przyznano Skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, na okres od [...] stycznia 2019 r. do [...] października 2019 r. Tak długo, jak w obrocie prawnym pozostaje ta decyzja, istnieje przeszkoda do przyznania tego świadczenia, z uwagi na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy. Kolegium zaznaczyło, że Skarżąca złożyła oświadczenie, że rezygnuje z przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego z momentem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdziło, że takie żądanie jest niemożliwe do uwzględnienia przez organy. W tej sytuacji przesłanka negatywna do przyznania żądanego świadczenia istniała od daty złożenia wniosku do [...] października 2019 r., tj. do dnia, do którego uprawnienie do specjalnego zasiłku zostało ustalone. Przeszkoda ta przestała istnieć od [...] listopada 2019 r., gdyż nie została wydana decyzja przyznająca prawo do specjalnego zasiłki opiekuńczego na okres zasiłkowy od [...] listopada 2019 r. Kolegium stwierdziło, że Skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, który został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, na stałe. W toku postępowania ustalono, że mąż Skarżącej jest osobą wymagającą całodobowej opieki, a opieka ta jest sprawowana przez Skarżącą na wszystkich płaszczyznach życia i całodobowo. Zaznaczyło też, że nie występują przesłanki negatywne przyznania wnioskowanego świadczenia. W tej sytuacji, Kolegium orzekło o przyznaniu Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości wskazanej w sentencji decyzji. Pouczyło ponadto Skarżącą o obowiązkach określonych w art. 25 ust. 1 ustawy.

Skarżąca wywiodła skargę do tut. Sądu na ww. decyzję Kolegium, w której zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy przez uznanie, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego i art. 27 ust. 5 ustawy przez przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy wykładnia językowa i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] czerwca 2019 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że w przedmiotowej sprawie Kolegium przyznało Skarżącej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne prawidłowo oceniając, że spełniła ona wszystkie przesłanki do jego uzyskania. Trafnie Kolegium uznało, że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, utraciło przymiot konstytucyjności przewidziane art. 17 ust. 1b ustawy kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Prawidłowo również zinterpretowało art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. Zasadnie także wywiodło, że choć art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie (m.in. świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego), jednak nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia, a w konsekwencji jego przyznania przez organ.

Kwestią sporną pozostaje wyłącznie istnienie przesłanki negatywnej, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów, a w konsekwencji - od kiedy powinno zostać przyznane Skarżącej wnioskowane świadczenie.

W niniejszej sprawie, jak wskazał Sąd I instancji, Skarżąca dokonała wyboru korzystniejszego świadczenia już w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażając zamiar zachowania ciągłości pobieranego świadczenia z tytułu sprawowania koniecznej opieki nad niepełnosprawnym mężem. W tej sytuacji, z uwagi na treść art. 24 ust. 2 ustawy, nie mogła zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek.

Kolegium dokonało więc błędnej wykładni wskazanych przepisów ustawy przyjmując, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego uzasadnia przyznanie Skarżącej wnioskowanego świadczenia dopiero od dnia, od którego nie przysługiwał Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy (w niniejszej sprawie – od [...] listopada 2019 r.), pomijając oświadczenie Skarżącej o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego, złożone już w czerwcu 2019 r.

Zaznaczyć również należy, że okoliczność, iż Skarżąca miała wcześniej ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres obejmujący m.in. miesiące od czerwca 2019 r. do października 2019 r., a nawet pobrała za te miesiące zasiłek, nie wyklucza przyznania na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, podzielony przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że jest możliwe rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone, przez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku (zob. np.: wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r. sygn. II SA/Op 302/18, WSA w Poznaniu z 11 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Po 158/19 i WSA we Wrocławiu z 7 listopada 2019 r. sygn. IV SA/Wr 360/19, WSA w Białymstoku z 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 322/20, CBOSA).

Sąd zaznaczył, że jest mu znana i akceptowana, utrwalona wykładnia i praktyka stosowania przepisów przewidujących możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych, zgodnie z którą dokonuje się tego ze skutkiem "na przyszłość" (ex nunc). Należy jednak zauważyć, że jest to zasada, która doznaje, choć nielicznych wyjątków, przy czym jednym z najistotniejszych jest ten, w myśl którego dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 3 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 1129/12; z 17 kwietnia 2014 r., sygn. I OSK 980/13; z 4 sierpnia 2017 r., sygn. I OSK 2257/16, CBOSA), w którym ponadto wskazuje się, że wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy, ani nawet upływ tego okresu, nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej to świadczenie bezprzedmiotowym (zob. wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., sygn. I OSK 1987/15, CBOSA).

W niniejszej sprawie już we wniosku z [...] czerwca 2019 r. Skarżąca wnioskowała, aby w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne uchylona została decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Należy to poczytywać za wymaganą, w świetle art. 155 k.p.a., zgodę strony na uchylenie, w odpowiedniej części i w niezbędnym zakresie nawet z mocą wsteczną, tej decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie. Zaskarżyło w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Olsztynie z dnia 17 września 2020 r. uchylający decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. w punkcie I. pkt 1, tj. w 1 części odmawiającej przyznania J.A. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad K.A. na okres od dnia [...] czerwca 2019 r. do [...] października 2019

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Kolegium zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku z art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020, poz. 111 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżącej mogło zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja administracyjna przyznająca skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego i skarżąca to świadczenie pobierała;

b) art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż na gruncie przedmiotowej sprawy istniały podstawy do przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] czerwca 2019 r. (to jest od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego) do [...] października 2019r. (to jest do miesiąca, w którym na podstawie ostatecznej decyzji skarżąca uprawniona była do specjalnego zasiłku opiekuńczego), pomimo iż w okresie tym z uwagi na pobieranie przez skarżącą ww. zasiłku na gruncie przedmiotowej sprawy występowała negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

c) art. 17 ust 3 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w ustalonym stanie faktycznym niezakwestionowanym przez Sąd zachodzą podstawy do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od [...] czerwca 2019 r. do [...] października 2019 r. w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą pobranego w tym okresie przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego, a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego określoną w art. 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podczas gdy w obowiązującym stanie prawnym dopuszczalne jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w niepełnej wysokości jedynie w sytuacji ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego za niepełny miesiąc, brak zaś jest podstaw prawnych do przyznania, w ramach kompensacji, świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy pobranym już wcześniej świadczeniem mniej korzystnym (specjalny zasiłek dla opiekuna), a wynikającą z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych kwotą świadczenia pielęgnacyjnego; oraz

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku z art. 27 ust. 5 oraz 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2020, poz. 111 ze zm.) poprzez uznanie, że będąca przedmiotem skargi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 5 listopada 2019 r., w części odmawiającej skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. wydana została wskazanych powyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i w konsekwencji uchylenie jej w tym zakresie;

- art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że będąca przedmiotem skargi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie wydana została z naruszeniem przepisów postępowania z uwagi na pominięcie okoliczności dokonania przez skarżącą wyboru korzystniejszego świadczenia już w momencie złożenia w dniu [...] czerwca 2019 r. wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z jednoczesnym złożeniem oświadczenia, że rezygnuje z przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego z momentem przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego i w konsekwencji uchylenie jej w tym zakresie;

- 151 p.p.s.a polegające na niezastosowaniu normy tego przepisu, pomimo iż skarga, jako nieuzasadniona winna zostać oddalona.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Na zasadzie art. 176 § 2 P.p.s.a. strona oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Istota sprawy sprowadza się do kwestii określenia daty początkowej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a mianowicie, czy w rozpoznawanej sprawie przysługuje ono począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie tego świadczenia, czy też od daty uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, jak wywodzi Kolegium. Podkreślić należy, że skład orzekający NSA podziela ukształtowaną już linię orzeczniczą sądów administracyjnych według której jeśli przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania do władzy publicznej organ obowiązany jest poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawowe prawo wyboru świadczenia (por. wyroki: NSA z 10 grudnia 2019 r. o sygn. akt I OSK 200/19; WSA w Lublinie z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 568/19; WSA w Gdańsku z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 575/19, CBOSA). Poszukiwanie owych rozwiązań musi się jednak odbywać w granicach obowiązujących norm prawa.

W realiach rozpoznawanej sprawy nie można zarzucić organowi odwoławczemu naruszenia prawa. Zwrócić należy uwagę, że w oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2019 r. skarżąca wskazała, iż rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (k. [...] akt administracyjnych). Profesjonalny pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r. (k. [...] akt administracyjnych) sprecyzował: "w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z dniem jej wydania wnoszę o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego".

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. organ odwoławczy, przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] listopada 2019 r., zgodnie z wnioskiem skarżącej. W tym stanie faktycznym i prawnym Kolegium przyznając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] listopada 2019 r. uznało, że wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącej od tej daty, z uwagi na wygaśnięcie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem [...] października 2019 r. Zatem prawidłowo Kolegium zastosowało art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r.

Według art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Treść normy prawnej zawartej w art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z wyborem. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżąca posiadała jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jeśli jednak nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Rezygnacja taka nie może jednak opierać się tylko na warunkowej deklaracji, gdyż wydanie decyzji pod warunkiem jest wprawdzie według doktryny prawa administracyjnego dopuszczalne, ale tylko wówczas gdy obowiązująca regulacja taką możliwość przewiduje. Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego zostało w odpowiedniej procedurze "wstrzymane" albo uchylone. W niniejszej sprawie skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego i takie też było rozstrzygnięcie organu.

Wprawdzie w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd o możliwości kompensowania świadczeń i wypłaty wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy zbiegającymi się uprawnieniami, jednakże skład orzekający tego stanowiska nie podziela. Zgodzić się należy bowiem ze stanowiskiem wyrażonym w wyrokach m.in. z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19 i z dnia 11 sierpnia 2020r., sygn. akt I OSK 764/20 według którego wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Analogicznie należy przyjąć w przypadku zbiegu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z przysługującym stronie specjalnym zasiłkiem opiekuńczym.

Z tych względów na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, uznając że obciążanie kosztami sądowymi strony ubiegającej się o świadczenie z zakresu zabezpieczenia społecznego nie jest uzasadnione, a zatem odstąpienie od zasądzenia kosztów w tego rodzaju sprawie mieści się w pojęciu przypadku szczególnie uzasadnionego.