Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Sławy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Sławy a Prezydentem Miasta Wrocławia w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T. H. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Sławy jako organ właściwy do rozpoznania wniosku

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Sławie, działający z upoważnienia Burmistrza Sławy wnioskiem z dnia 9 maja 2018 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Sławy a Prezydentem Miasta Wrocławia w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T. H. o umieszczeniu w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że T. H. podaniem z dnia 15 lutego 2018 r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Sławie o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że zainteresowana jest zameldowana na pobyt stały w lokalu mieszkalnym stanowiącym własność gminy Wrocław. Jednak od ponad 2 lat mieszka u matki w miejscowości Lubiatów, gmina Sława. Ponadto jest osobą niepełnosprawną, schorowaną i wymagającą całodobowej opieki osób trzecich. Obecnie matka zainteresowanej ze względu na wiek oraz pogarszający się stan zdrowia, nie jest w stanie zapewnić córce dalszej, niezbędnej opieki. OPS w Sławie przy piśmie z dnia 15 marca 2018 r. podanie T. H. przekazał zgodnie z właściwością do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu, stwierdzając, że T. H. jest zameldowana na pobyt stały we Wrocławiu, a zatem organem właściwym w jej sprawie jest Prezydent Miasta Wrocławia. Zawiadomieniem z dnia 29 marca 2018 r. MOPS we Wrocławiu zwrócił podanie T. H. do OPS w Sławie, wskazując, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro obecnie miejscem zamieszkania zainteresowanej jest miejscowość Lubiatów, gmina Sława, to właściwym w sprawie jest OPS w Sławie.

Zdaniem Kierownika OPS w Sławie zwrot podania przez MOPS we Wrocławiu był niezasadny. Pobyt T. H. w Sławie ma charakter czasowy - w celu poratowania stanu zdrowia. Zainteresowana w sposób jednoznaczny wskazała, że chce być umieszczona w domu pomocy społecznej we Wrocławiu, tj. w miejscu swojego zamieszkania. Tam bowiem nadal jest zameldowana na pobyt stały. Dlatego to Prezydent Miasta Wrocławia powinien być uznany za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku T. H.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor MOPS we Wrocławiu, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Wrocławia, podniósł, że miejscem zamieszkania zainteresowanej jest gmina Sława. W gminie tej mieszka matka T. H., która zapewnia jej konieczna opiekę. Podkreślił przy tym, że powrót T. H. do Wrocławia nie jest możliwy. W lokalu, w którym jest zameldowana mieszkają bowiem obce dla niej osoby, które jako, że jest to lokal komunalny, ubiegają się w Urzędzie Miasta Wrocławia o jego przydział. W ocenie Dyrektora MOPS we Wrocławiu to w Sławnie obecnie koncentruje się centrum życiowe T. H. Z tych też względów organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej jest Burmistrz Sławy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej jako "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z tych organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Sławy a Prezydentem Miasta Wrocławia jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku T. H. o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej.

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2107 r., poz. 1769 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie utrwalone jest jednak stanowisko, że przez miejsce zamieszkania - zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego - należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie tej osoby na terenie danej miejscowości, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Przy ustalaniu miejsca zamieszkania decydującego znaczenia nie może mieć samo zameldowanie. Zameldowanie nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciagnięcie wniosku, że określona miejscowość obecnie jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej. Ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania osoby fizycznej nie wyklucza w przyszłości zmian w tym zakresie. Zamiar pobytu w obecnym miejscu zamieszkania nie jest bowiem równoznaczny z dążeniem do wieloletniego przebywania w danej miejscowości, czy też z brakiem jakichkolwiek planów co do ewentualnej zmiany w przyszłości miejsca zamieszkania. Na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania, nie ma zatem wpływu okoliczność, czy dana osoba w przyszłości będzie chciała albo będzie zmuszona zmienić miejsce swego dotychczasowego zamieszkania. Jeżeli takie zmiany nastąpią, to wtedy będą one mogły mieć wpływ na właściwość organów w innych sprawach. Okoliczności te nie mogą mieć natomiast żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu aktualnego żądania wnioskodawcy. W analizowanej kategorii spraw o właściwości miejscowej organu decyduje bowiem obecne miejsce zamieszkania strony ubiegającej się o konkretne świadczenia z pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie niesporne jest, że T. H. jest zameldowana na pobyt stały we Wrocławiu. Niesporne również jest, że od ponad 2 lat zamieszkuje wraz z matką w Lubiatowie, gmina Sława. W miejscowości tej korzysta również ze świadczeń z pomocy społecznej. W sprawie nie ma istotnego znaczenia, że T. H. emocjonalnie związana jest z Wrocławiem i do miasta tego chciałby powrócić. Decydująca jest bowiem obecna, niebudząca wątpliwości sytuacja zainteresowanej. Wynika zaś z niej, że miejscem aktualnego pobytu T. H. jest Sława oraz że w miejscowości tej obecnie skoncentrowana jest aktywność życiowa strony. Zainteresowana przebywa w Sławie i takie przebywanie ma cechy założenia we wskazanej miejscowości aktualnego ośrodka jej osobistych interesów. Miejscowość ta stała się miejscem jej aktualnego pobytu oraz ośrodkiem osobistych spraw zainteresowanej, a tym samym miejscem jej zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c. W konsekwencji przyjąć trzeba, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku T. H. o umieszczenie w domu pomocy społecznej jest Burmistrz Sławy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.