Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 17 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K., R. M. i Z. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 296/20 odrzucające skargę kasacyjną A. K., R. M. i Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 296/20 w sprawie ze skargi A. K., R. M. i Z. M. na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 maja 2021 r., odrzucił skargę kasacyjną A. K., R. M. i Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 296/20.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 16 marca 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżących - radcę prawnego A. M. do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej wniesionej od ww. wyroku, poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z jednym odpisem dla doręczenia pozostałym stronom postępowania, w terminie 7 dni licząc od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżących kasacyjnie w dniu 18 marca 2021 r. W dniu 23 marca 2021 r. pełnomocnik skarżących nadała przesyłkę zawierającą wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Przesyłka nie zawierała odpisu tego wniosku dla doręczenia stronie przeciwnej. W związku z powyższym, Sąd, na podstawie art. 178 w zw. z art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), odrzucił skargę kasacyjną.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli A. K., R. M. i Z. M., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz "zarządzenie przekazania Skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie". Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie: 1) art. 178 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że istnieje podstawa do odrzucenia skargi kasacyjnej, podczas gdy oświadczenie o rozpoznaniu skargi zostało złożone w terminie; 2) art. 178 p.p.s.a., poprzez uznanie, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna ze względu na niezłożenie oświadczenia w dwóch egzemplarzach, podczas gdy oświadczenie o rozpoznaniu skargi na rozprawie zostało złożone skutecznie i wywołało zamierzony skutek. Ponadto brak drugiego egzemplarza oświadczenia o rozpoznaniu skargi na rozprawie nie stanowił przeszkody w rozpoznaniu skargi; 3) art. 176 § 2 w zw. art. 178 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie przez Sąd, że złożenie oświadczenia o rozpoznaniu skargi na rozprawie w jednym egzemplarzu jest tożsame z nieprawidłowym wykonaniem zobowiązania Sądu, a tym samym stanowi podstawę do odrzucenia skargi kasacyjnej; 4) art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, w ten sposób, że naruszono konstytucyjną gwarancję do rozpoznania sprawy przez niezawisły Sąd, zamknięto drogę sądową, poprzez nadmiernie rygorystyczne stanowisko, które jest sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, a co za tym idzie, narusza podstawowe zasady i swobody obywatelskie.

W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 176 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W świetle natomiast art. 176 § 2 p.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W myśl art. 177a p.p.s.a. jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Rzeszowie z dnia 16 marca 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z jednym odpisem tego wniosku. Pełnomocnik strony w piśmie z dnia 22 marca 2021 r., nadesłała wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, lecz nie załączyła odpisu tego pisma. Trafnie zatem przyjął Sąd I instancji, że wezwanie nie zostało wykonane, a więc nie usunięto braku formalnego skargi kasacyjnej.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika skarżących, że nieprzesłanie, pomimo wezwania, odpisu pisma zawierającego oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy celem jego doręczenia stronie przeciwnej, nie stanowi podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej. Konieczność dołączenia odpisu pisma uzupełniającego jest konsekwencją mającej zastosowanie również w niniejszej sprawie reguły zawartej w art. 47 p.p.s.a., stąd odpowiednio można zastosować tezę uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, wedle której niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd (zob. postanowienia NSA: z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1334/17; z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OZ 807/17; z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt I OZ 1110/17; z dnia 29 lipca 2016 r., sygn. akt II FZ 436/16; z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OZ 248/19; z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt II OZ 412/19; z dnia 10 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OZ 447/20). Fakt, iż pełnomocnik strony złożyła wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, a więc stanowisko pozostałych stron postępowania co do przeprowadzenia rozprawy nie było wymagane (a contrario art. 182 § 2 p.p.s.a.), nie oznacza, że Sąd nie miał obowiązku przesłania tego wniosku stronie przeciwnej. Każda ze stron postępowania ma prawo wiedzieć czy sprawa będzie rozpoznana wcześniej na posiedzeniu niejawnym, czy też okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy będzie znacznie dłuższy w związku z wnioskiem jednej ze stron o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy są elementami formalnymi skargi kasacyjnej, zatem, jako część skargi kasacyjnej, powinny zostać doręczone wszystkim stronom postępowania (zob. postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II OZ 1407/18).

Nie można też uznać, aby w niniejszej sprawie doszło do ograniczenia, czy nieuprawnionej odmowy konstytucyjnego prawa do sądu, skoro stanowisko Sądu I instancji, znajduje bezpośrednie oparcie w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których zgodność z Konstytucją RP nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. Z faktu nienależytej staranności w prowadzeniu spraw, w tym niezastosowania się do oczywistego w swojej treści wezwania Sądu I instancji, nie można wywodzić skutków, jakie skarżący chcieliby osiągnąć, poprzez zarzucenie Sądowi braku dopuszczenia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania, skoro odrzucenie skargi kasacyjnej nie naruszało prawa i było konsekwencją uchybień strony (zob. postanowienie NSA z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OZ 476/19).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę ma świadomość, że orzecznictwo sądowoadministracyjne w powyższej kwestii jest niejednolite. Przeciwny pogląd zawarty jest m.in. w postanowieniach NSA z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 400/19 i z dnia 29 listopada 2019 r., sygn. akt II FZ 655/19. Jednakże z przyczyn wskazanych wyżej prezentowanego w nich stanowiska nie podziela. Ponadto, nawet tam akcentuje się (pierwsze z powołanych postanowień NSA), że wyrażone stanowisko nie może być traktowane jako przyzwolenie na składanie pism procesowych zawierających wniosek, o którym mowa w art. 176 § 2 p.p.s.a., bez stosownego odpisu. Zasadą bowiem jest, że pismo do sądu należy złożyć wraz z odpisem dla strony przeciwnej (por. art. 47 § 1 p.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji słusznie więc wezwał stronę do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej wraz ze złożeniem stosownego odpisu. Na moment kierowania tego wezwania nie było przecież znane Sądowi stanowisko skarżących co do ich preferencji w zakresie trybu rozpoznania skargi kasacyjnej (rozprawa, czy posiedzenie niejawne).

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.