Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1699/23 o odmowie uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1699/23 w sprawie ze skargi A.D. na postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji i Nauki z dnia 18 kwietnia 2023 r., nr BM-OKDiR.0031.48.2023 w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wyrokiem z 19 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1699/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A.D. (dalej: skarżąca) uchylił postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji i Nauki z 18 kwietnia 2023 r., nr BM-OKDiR.0031.48.2023 w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych.

Pismem z 30 stycznia 2024 r. skarżąca wniosła o uzupełnienie wyroku poprzez: a) uchylenie poprzedzającego zaskarżony akt postanowienia Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie [...] z 17 marca 2023 r., znak: WO-I.5843.14.2023; b) uchylenie poprzedzającej zaskarżony akt decyzji Prezydenta Miasta K. z 15 lutego 2023 r., znak: OR-07.2120.8.2023; c) uznanie uprawnienia skarżącej do wykonywania czynności służbowych w okresie objętym decyzją Prezydenta Miasta K. z 15 lutego 2023 r., znak: OR.07.2120.8.2023; d) uznanie uprawnienia skarżącej do przedłużenia okresu powierzenia jej stanowiska dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w K., o którym mowa w art. 63 § 21 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.) o czas faktycznego zawieszenia w obowiązkach służbowych wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta K. z 15 lutego 2023 r., znak: OR-07.2120.8.2023.

Postanowieniem z 1 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1699/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił uzupełnienia wyroku z 19 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1699/23. W uzasadnieniu wskazano, że uwzględniając skargę Sąd rozstrzygnął w całości co do zaskarżonego postanowienia, zaś podnoszone przez skarżącą okoliczności, które miałyby w jej ocenie wpływać na uzupełnienie wyroku, w rzeczywistości stanowią polemikę z zapadłym rozstrzygnięciem. Sąd I instancji podkreślił, że wniosek o uzupełnienie wyroku nie jest i nie może być "dodatkowym środkiem zaskarżenia".

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i w zażaleniu zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu:

a) naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 120 § 1 p.p.s.a., poprzez wydanie postanowienia w składzie jednego sędziego, podczas gdy ustawa wymaga udziału trzech sędziów, co skutkuje nieważnością postępowania, o której mowa art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.;

b) naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 135 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie przewidzianych ustawą środków, wymierzonych w akty i czynności poprzedzające zaskarżony akt, które są niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

c) naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 157 § 1 p.p.s.a., poprzez odmówienie uzupełnienia wyroku w sytuacji, w której wniosek o jego uzupełnienie był zasadny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

d) nierozpoznanie istoty sprawy i nieustosunkowanie się do argumentacji wskazanej wniosku o uzupełnienie wyroku, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

e) naruszenie prawa procesowego tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie odnosi się do argumentacji zaprezentowanej we wniosku w zakresie dopuszczalności i zasadności uzupełnienia wyroku w niniejszej sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec tak sformułowanych zarzutów, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie wyroku uzupełniającego wyrok WSA z 19 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1699/23, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także sformułowanie w uzasadnieniu wyroku wykładni w trybie art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którą wniosek o uzupełnienie wyroku może dotyczyć niewydania rozstrzygnięć w trybie art. 135 p.p.s.a., jeżeli strona o takie rozstrzygnięcia wnosiła w skardze lub jeżeli były one konieczne dla końcowego załatwienia sprawy, ewentualnie na zasadzie art. 179a w zw. z art. 197 ust. 2 p.p.s.a., uchylenie zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i ponowne rozstrzygnięcie wniosku skarżącej z uwagi na występowanie w sprawie nieważności postępowania, a także oczywiście uzasadniony charakter niniejszego zażalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

Stosownie do art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) strona może w ciągu 14 dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek, o którym mowa w § 1, zgłoszony po upływie terminu, podlega odrzuceniu. Sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym. (art. 157 § 1a p.p.s.a.). Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym (art. 157 § 2 p.p.s.a.). Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów (art. 157 § 3 p.p.s.a.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji rozpoznał wniosek skarżącej o uzupełnienie wyroku w niewłaściwym składzie, a sprzeczny z prawem skład sądu orzekającego prowadzi do nieważności postępowania. Reguła ta dotyczy zarówno zwężania składu sędziowskiego, jak też jego nieuprawnionego zwiększania (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Lex).

Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już w kwestii składu i formy posiedzenia, na którym rozpoznaniu podlega wniosek o uzupełnienie wyroku co do "całości skargi" (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2021 r., sygn. akt I OZ 330/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko i argumentację wyrażone we wskazanym wyżej orzeczeniu, a przyjęte w nim zapatrywania prawne czyni własnymi.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do zasady wniosek o uzupełnienie wyroku powinien zostać rozpoznany na rozprawie (zarówno w przypadku uzupełnienia wyroku jak i odmowy), w składzie trzech sędziów (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018, s. 378). Jedyny wyjątek dotyczy uzupełnienia wyroku co do kosztów, ale w niniejszej sprawie złożony wniosek dotyczył braku orzeczenia o całości skargi. Formę wyroku ma tylko orzeczenie sądu uzupełniające wyrok, natomiast orzeczenie o odmowie uwzględnienia wniosku ma formę postanowienia, na które służy zażalenie (art. 194 § 1 pkt 5a p.p.s.a.).

Ustawa nie wskazuje jednoznacznie jaki powinien być skład sądu w przypadku wydania postanowienia o odmowie uzupełnienia wyroku. Wydaje się jednak oczywiste, że skoro zasadą jest, iż uzupełnienie wyroku następuje w składzie trzyosobowym, to odmowa uzupełnienia, wprawdzie w formie postanowienia, również powinna mieć miejsce w składzie trzyosobowym. Odmienne stanowisko obarczone jest błędem logicznym, w którym o składzie Sądu decyduje wynik rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.