Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej - organ odwoławczy, DIAS) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm - dalej k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm. - dalej u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez S. S. (dalej – Strona, Skarżący, Zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej - organ egzekucyjny) z dnia [...] r. nr [...]:

– uznające za nieuzasadniony zgłoszony w piśmie z dnia 16 stycznia 2019 r. zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...];

– odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...].

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ egzekucyjny, będący zarazem wierzycielem, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...]r. o nr: [...], [...], [...] obejmujących zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia za okres 10/2018. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone Zobowiązanemu w dniu [...]r.

Pismem z dnia 16 stycznia 2019 r. Skarżący zakwestionował istnienie zobowiązania stwierdzając, że należność określona w tytułach wykonawczych o nr: [...], [...], [...] jest nienależna. Wobec tego wniósł o umorzenie egzekucji. Zauważyć należy, iż powyższe twierdzenia nie zostały uzasadnione przez Zobowiązanego.

Postanowieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne.

Ponieważ, co było sygnalizowane wcześniej, w sprawie zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, zbędnym było wydawanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów. Wobec tego organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., postanowieniem z dnia [...] r.

– uznał za nieuzasadniony zgłoszony w piśmie z dnia 16 stycznia 2019 r. zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...];

– odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...].

W zażaleniu z dnia 1 marca 2019 r. na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. Zobowiązany wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia i uwzględnienie wniesionych zarzutów. Zdaniem Skarżącego, zgłoszone w piśmie z dni 16 stycznia 2019 r. zarzuty były w pełni uzasadnione, co winno doprowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Również i w tym przypadku Strona nie przedstawiła argumentów mających dowodzić prawidłowości zawartych w zażaleniu twierdzeń.

Organ odwoławczy nie przychylił się do stanowiska Skarżącego, wobec czego postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono przebieg postępowania, a także przytoczono uregulowania art. 33 i art. 34 u.p.e.a. Podkreślono, że z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, zbędnym było wydawanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.).

Następnie wyjaśnił, że podstawą prawną obowiązków określonych we wskazanych wcześniej tytułach wykonawczych są deklaracje. Zgodnie bowiem z art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne przeprowadza się egzekucję administracyjną, jeżeli składki te wynikają z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. Oznacza to, że deklaracja rozliczeniowa sporządzona zgodnie z przepisami stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

Jak zauważył Dyrektor IAS, z uwagi na fakt, iż Zobowiązany nie uiścił kwot wskazanych w deklaracjach, wierzyciel działając zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., skierował do niego upomnienia przedegzekucyjne, dotyczące zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia za 10/2018. Upomnienia te zawierały wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Dodał następnie, że obowiązek objęty powyższymi tytułami wykonawczymi wynika wprost z przepisów prawa i istnieje, ponieważ nie został wykonany, ani nie wygasł z innych przyczyn, a wierzyciel ma prawo domagać się jego wykonania. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm. – dalej u.s.u.s.) składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej.

Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, że zarzuty zawarte w piśmie Skarżącego z dnia 16 stycznia 2019 r. nie zasługują na uwzględnienie.

W skardze z dnia 29 kwietnia 2019 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia wydanego przez organ odwoławczy oraz uwzględnienie zgłoszonych przez niego zarzutów. W dalszej części skargi Strona ograniczyła się do wskazania nowych zarzutów, tj. przedawnienia zobowiązania oraz błędu co do osoby zobowiązanej. W tym zakresie oświadczyła jedynie, że zobowiązanie przedawniło się i nie dotyczy jego osoby.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o uznaniu za niezasadne zarzuty zgłoszone przez Skarżącego na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zamknięty katalog zarzutów zawarty został w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W rozpoznawanej sprawie wydanie wspomnianego postanowienia było jednak bezprzedmiotowe z racji na fakt, że organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem (zob. uchwała NSA z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06, ONSAiWSA 2007/5/112).

Przystępując do rozważań wskazać przyjdzie, że Skarżący oparł wniesione zarzuty na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Twierdzi on, że dochodzone roszczenia nie są należne wierzycielowi.

Odmiennego zdania jest organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, który wskazuje, że wobec braku dobrowolnego uiszczenia składek za październik 2018 r. zobligowany był do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego wykonania ciążących na Skarżącym obowiązków. Nadmienić należy, że przedmiotem zaległości są składki na: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Przechodząc do rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia podnieść należy, że podstawą prawną powstania obowiązków wymienionych we wskazanych wyżej tytułach wykonawczych jest art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, czy też składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przeprowadza się egzekucję administracyjną, jeżeli składki te wynikają ze złożonej deklaracji rozliczeniowej. Oznacza to, że deklaracja rozliczeniowa sporządzona zgodnie z przepisami stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Niewątpliwie deklaracja rozliczeniowa stanowi szczególny tytuł egzekucyjny, którego realizacja w postępowaniu egzekucyjnym jest możliwa bez uprzedniego wydania decyzji ustalającej i określającej wysokość należności (zob. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2015 r. sygn. akt II GSK 2106/13, Lex nr 1982638).

Ze stanowiska wierzyciela jednoznacznie wynika, że Skarżący nie uregulował należności wynikających ze złożonych przez niego deklaracji dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, a także składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zobowiązany, jak podkreślił organ egzekucyjny, nie wykonał ciążącego na nim obowiązku nawet po doręczeniu mu upomnień dotyczących powstałych zaległości. Przedstawione okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że zaległości z tytułu składek za październik 2018 r. są zobowiązaniami istniejącymi i wymagalnymi. Skarżący poza negowaniem występowania zaległości w płatnościach na rzecz ZUS-u nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, które mogłyby potwierdzić zasadność jego twierdzeń.

Konkludując, zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że zarzuty zgłoszone przez Skarżącego dotyczące tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o nr: [...], [...], [...] nie zasługują na uwzględnienie.

W skardze Zobowiązany podniósł nowe zarzuty, tj. że zobowiązanie uległo przedawnieniu (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), a ponadto wskazał, że dochodzone roszczenie nie jest od niego należne – błąd co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). Sąd nie może jednak ustosunkować się do tej kwestii. Wynika to z faktu, że zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego, a tym samym niedopuszczalnym jest rozpoznawanie okoliczności w sytuacji formułowania nowych zarzutów, zmieniania ich czy modyfikowania przez zobowiązanego na etapie zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie zarzutów, czy też skargi do sądu administracyjnego. Zatem nie ma możliwości odniesienia się do nowo sformułowanych i zmodyfikowanych zarzutów (zob. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II FSK 3081/12, Lex nr 1769591).

Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.).