Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant starszy sekretarz sądowy Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 22 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2206/18 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2206/18, oddalił skargę A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] maja 2018 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r. o odmowie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2016 r., powołując się na art. 100 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1990), odmówił udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przyjmując, że obowiązuje wpis danych skarżącego w rejestrze osób, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany oraz że wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że podstawą odmowy udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach oraz względy ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W szczególności organ administracji wskazał, że podczas dotychczasowego pobytu skarżący został pięciokrotnie ukarany za popełnienie przestępstw.

W skardze skarżący twierdził, że w jego sprawie zastosowanie powinien mieć art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, że zastosowanie tego przepisu wyłącza zastosowanie art. 100 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy oraz że nie było podstaw do zastosowania art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, gdyż skazania za przestępstwa, na które powołał się organ administracji, uległy zatarciu.

Sąd pierwszej instancji uznał, że stanowisko organu odwoławczego, co do zastosowania w sprawie art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, jest prawidłowe. W ocenie tego Sądu dopuszczalne było powołanie się na wyroki skazujące skarżącego za przestępstwa, mimo że skazania uległy zatarciu. Sąd uznał też, że w sprawie nie miał zastosowania art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 47 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie i uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż organ administracji nie naruszył prawa do poszanowania życia rodzinnego, w sytuacji gdy bezpodstawnie nie zastosował art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, zapewniającego ochronę życia rodzinnego,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach przez jego zastosowanie, w sytuacji, w której nie było podstaw, aby uznać, że pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego,

- art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie przedstawionych w punktach I.1., I.2. i II.1. skargi zarzutów, w szczególności zarzutu niezastosowania art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach i oparcia decyzji na art. 158 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, mimo że żaden przepis prawa nie wyklucza możliwości zastosowania art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach w sytuacji, gdy nie jest możliwe wydanie zezwolenia na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 tej ustawy,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 106 Kodeksu karnego polegające na bezpodstawnym, pozbawionym wnikliwej analizy materiału dowodowego i rażąco niezgodnym ze stanem faktycznym sprawy i domniemaniem prawnym wynikającym z zatarcia skazania, ustaleniu przez Sąd pierwszej instancji, że skarżący obecnie stwarza zagrożenie dla obronności, bezpieczeństwa i porządku publicznego.

We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku i uwzględnienia skargi albo uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst ustawy - Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Podstawa kasacyjna zawierająca zarzut naruszenia art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach nie jest zasadna. Zgodnie z art. 191 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy do odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na inne okoliczności nie stosuje się przepisów art. 100 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz 6-9 w przypadkach, o których mowa w art. 186 ust. 1 pkt 5 lub art. 187 pkt 6 lub 7. Z powyższego przepisu wynika zatem, na zasadzie argumentu a contrario, że w przypadku, o którym mowa w art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach stosuje się art. 100 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Taki wniosek jest też zgodny z wykładnią prawa uwzględniającą argument a rubrica. Zauważyć bowiem należy, że art. 100 ustawy o cudzoziemcach znajduje się w rozdziale zatytułowanym Część ogólna, stanowiącym część działu V zatytułowanego Zezwolenie na pobyt czasowy. Kolejnymi rozdziałami działu V po rozdziale zatytułowanym Część ogólna są rozdziały dotyczące zezwoleń udzielanych na różnych podstawach, w tym rozdział 8 zatytułowany Zezwolenie na pobyt czasowy dla członków rodzin obywateli Rzeczypospolitej Polskiej oraz członków rodzin cudzoziemców, w którym zamieszczony jest powołany przez skarżącego art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, oraz rozdział 11 zatytułowany Zezwolenie na pobyt czasowy ze względu na inne okoliczności, w którym znajduje się powoływany przez skarżącego art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Uwzględniając te okoliczności stwierdzić należy, że w świetle art. 191 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach w przypadku, gdy cudzoziemiec ubiega się o zezwolenie na pobyt czasowy z tego powodu, że jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niezbędny z uwagi na konieczność poszanowania prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., a cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie (art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach) nie stosuje się art. 100 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz 6-9 powołanej ustawy, ale stosuje się art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Organy administracji były zatem uprawnione do odmowy udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na to, że wymagały tego względy ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego niezależnie od tego, że skarżący powoływał się na konieczność poszanowania jego życia rodzinnego. Argument skarżącego, że decyzje oparto na mniej korzystnym dla skarżącego art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach nie jest zrozumiały, gdyż z art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach wynika, że w przypadku ubiegania się o zezwolenie na pobyt z uwagi na małżeństwo z obywatelem polskim także stosuje się art. 100 ust. 1 pkt 4 tej ustawy.

Odnosząc się do podstaw kasacyjnych, w których zarzuca się naruszenie art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach oraz przepisów postępowania związanych z ustaleniami koniecznymi do zastosowania tego przepisu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 106 Kodeksu karnego) stwierdzić należy, że w ocenie NSA Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił zastosowanie art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach oraz przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustaleń koniecznych do jego zastosowania. Zwrócić należy uwagę, że organ odwoławczy powołał się na względy ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, a nie także względy obronności lub bezpieczeństwa państwa. Jest to o tyle istotne, że w tym przypadku ocena zachowania się skarżącego mogła ograniczać się do tego, czy popełniał przestępstwa. Organ administracji był przy tym, jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, uprawniony do uwzględnienia przestępstw popełnionych przez skarżącego, mimo że skazania uległy zatarciu. W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji trafnie powołał się na wynikające z orzecznictwa sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego stanowisko, że zatarcie skazania nie oznacza, aby można było pomijać fakt, iż skazany kiedyś postępował w sposób, który wypełnił znamiona przestępstwa. NSA zwraca uwagę, że stanowisko to nie jest jednolite, gdyż w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się też, że zatarcie skazania oznacza, iż można przyjmować, że danego przestępstwa w ogóle nie było (tak np. w wyroku SN z 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV KK 168/13). Jednakże to stanowisko jest poddawane, w ocenie NSA słusznej, krytyce. W glosie do tego wyroku trafnie wskazuje się, że "(z)atarcie skazania nie dotyczy przestępstwa, aczkolwiek pozostaje z nim w związku, gdyż dotyczy skazania za nie. Przestępstwo pozostaje jako fakt społeczny, miało ono miejsce i wywołało określone skutki. Jest zdarzeniem faktycznym, wywołującym zazwyczaj określone zmiany w świecie zewnętrznym (...). Nie jest możliwe objęcie ich fikcją, że w ogóle nie miały miejsca. Żadna fikcja prawna nie jest w stanie usunąć przestępstwa ze świadomości społecznej ani usunąć jego następstw. Inaczej jest ze skazaniem, które jest zdarzeniem prawnym – w odniesieniu do niego jest możliwe wprowadzenie fikcji, że nie zaistniało". (Blanka Julita Stefańska. Przegląd sądowy, czerwiec 2014 r., str. 141.) W tym kontekście wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji trafnie zwraca uwagę, iż w art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach skutki w nim określone nie powiązano ze skazaniem za przestępstwo. W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że liczba popełnionych przez skarżącego przestępstw uzasadnia przyjęcie, iż może on zagrażać bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu, co z kolei uprawniało organ administracji do zastosowania art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.

Odnosząc się do podstawy kasacyjnej zawierającej zarzut naruszenia art. 133 p.p.s.a. wskazać należy, że wbrew temu co twierdzi się w skardze kasacyjnej Sąd pierwszej instancji odniósł się do zarzutu naruszenia art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący powołuje się na ochronę życia rodzinnego także poza zastosowaniem art. 187 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. W związku z tym wskazać należy, że w świetle zastosowanego w sprawie art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach kwestia ta nie ma istotnego znaczenia oraz że będzie ona podlegała ocenie w postępowaniu dotyczącym ewentualnej decyzji o zobowiązaniu skarżącego do powrotu (art. 356 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach).

Mając powyższe na uwadze NSA skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił.