Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

sygn. akt 3 II SA/Wr 1491/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Asesor WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant: Katarzyna Dziok po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. H. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. III.

sygn. akt 3 II SA/Wr 1491 /2001 2

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. z dnia [...] r. nr [...], którą orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u J. H. chorób zawodowych -przewlekłej choroby narządu głosu (poz.7) i -zawodowego uszkodzenia słuchu (poz.15).

Z uzasadnienia decyzji wynika, że według poczynionych ustaleń p. J. H. w latach [...]-[...] zatrudniony był w Przedsiębiorstwie [...] w M. jako mechanik, następnie ([...]-[...]) w Państwowym Ośrodku Maszynowym w M. jako mechanik samochodowy i monter silników ciągnikowych, w latach zaś [...]-[...]r. pracował w charakterze nauczyciela praktycznej nauki zawodu, od września [...]r. do sierpnia [...]r. - na części etatu.

Organ II instancji wskazał, że w wyniku dwukrotnych badań w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy rozpoznano uszkodzenie słuchu typu odbiorczego prawego w stopniu średnim, ucha lewego w stopniu małym, przewlekły przerostowy nieżyt migdałków podniebiennych i gardła, przewlekły prosty nieżyt krtani, dysforie funkcjonalną. Klinicznych cech choroby zawodowej nie stwierdzono.

Po ponownym badaniu w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. orzeczono, że stwierdzone zmiany w obrębie krtani to następstwo przewlekłego zapalenia błony śluzowej i migdałków podniebiennych, i że nie wykazują one związku przyczynowego z nadmiernym wysiłkiem głosowym w okresie zatrudnienia w szkolnictwie. Stwierdzono też, że przeprowadzone badania laryngologiczne, foniatryczne i laryngowideostroboskopowe nie wykazały występowania guzków śpiewaczych, niedowładu fałdów głosowych ani zmian przerostowych w krtani, które mogłyby być uznane za chorobę zawodową. Odnośnie ubytku słuchu orzeczono, iż nie jest on charakterystyczny dla skutków wieloletniego narażenia na hałas. Według PIS nadto badany nie był narażony na hałas ponadnormatywny. Powyższe ustalenia legły u odstaw odmowy stwierdzenia choroby zawodowej przez organ I instancji.

Organ odwoławczy, po przeprowadzonym uzupełniającym postępowaniu wyjaśniającym, ustalił, że J. H. przepracował w zawodzie nauczyciela [...] lat (w tym [...] w pełnym wymiarze godzin i [...] lata w niepełnym, po przejściu na emeryturę). Wskazał jednakże, że dla stwierdzenia choroby zawodowej spełnione muszą być dwa warunki: choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną placówkę a nadto choroba wywołana musi być czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. Tymczasem, mimo iż podczas [...] letniej pracy w zawodzie nauczyciela istniało narażenie na nadmierny wysiłek głosowy, to jednak dwie specjalistyczne placówki zmian chorobowych narządu głosu -klasyfikowanych do choroby zawodowej - nie rozpoznały.

sygn. akt 3 II SA/Wr 1491/2001

3

Odnośnie schorzenia narządu słuchu wskazano, że na podstawie pomiarów z [...]r. nie stwierdzono przekroczeń natężenia hałasu w pomieszczeniach szkolnych warsztatów i w konsekwencji uznano, iż brak klinicznych i orzeczniczych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem J. H. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę.

Podniósł w niej, że nie wzięto pod uwagę wyników jego badań przeprowadzonych w Szpitalu Klinicznym we W..

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§l ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy.

Po myśli art.l §1 i §2 ustawy z 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153,poz.l269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1) a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art.3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).

W ocenie Sądu kontrolowana decyzja uchybia prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu.

Nie budzi wątpliwości, że kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, zgodne z przepisami proceduralnymi, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Wskazać przy tym należy, iż konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na załatwienie sprawy, a zatem chodzi o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej.

sygn. akt 3 II SA/Wr 1491/2001

4

W stanie prawnym obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przede wszystkim §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.Nr 65,poz.294 ze zm.). Zgodnie z ust.l w/w paragrafu "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy".

W świetle powyższego w sprawie, przedmiotem której jest stwierdzenie choroby zawodowej, ustalenia wymaga:

- po pierwsze czy choroba mieści się w wykazie chorób zawodowych,

stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia,

- po drugie czy choroba zawodowa spowodowana została działaniem czynników

szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy; oceniając

działanie czynnika szkodliwego uwzględnić należy przy tym rodzaj, stopień i

czas narażenia zawodowego jak i sposób wykonywania pracy (§ 1 ust.2).

Jak wyżej powiedziano nie ulega wątpliwości, że ustalenia stanu faktycznego w powyższym zakresie poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art.7 kodeksu postępowania administracyjnego, wyrażającego m.in. zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art.77§l kpa, organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Art.80 kpa, wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów, obliguje przy tym organ administracyjny do przedstawienia poddającej się kontroli oceny dowodów ze wskazaniem (w uzasadnieniu rozstrzygnięcia - art.107 §1 i §3 kpa), jakie fakty uznał za udowodnione, dowodów na jakich się oparł w tym zakresie, przyczyn dla których dowodom tym dał wiarę.

Zgodnie z przepisem §7 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów - w sprawie chorób zawodowych - jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych (...). Przewidziany cytowanym przepisem tryb ustalania istnienia pierwszej z w/w przesłanek tj. choroby zawodowej, mieszczącej się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia jednakże organu orzekającego z obowiązku ustalania prawdy obiektywnej. Za utrwalony uznać należy pogląd, iż wymóg orzeczenia przez właściwe jednostki służby zdrowia o chorobie zawodowej nie oznacza związania tym orzeczeniem organu administracyjnego, orzekającego w sprawie. Wskazane orzeczenie lekarskie, dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, jest jedynie

sygn. akt 3 II SA/Wr 1491/2001 5

opinią w rozumieniu art.84§l kpa. Trafnie wprawdzie wskazuje się, że bez tej opinii, bądź sprzecznie z nią, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej ani nie może ustalać czy rozpoznane schorzenie mieści się w powoływanym wykazie. Nie oznacza to jednak zdjęcia z organu obowiązku dokonania oceny tej opinii, jako jednego z dowodów w sprawie, w granicach zakreślonych powołanym wyżej art.80 kpa. Zasadne jest stwierdzenie, że opinia powinna, aby organ administracji mógł się na niej skutecznie oprzeć, zawierać przekonywujące uzasadnienie. Opinia lakoniczna winna być uzupełniona, należycie działający organ administracyjny powinien też rozważyć konieczność zasięgnięcia, w spornej czy niejednoznacznej sytuacji, opinii innej placówki służby zdrowia, z zakreśleniem szczegółowych okoliczności, wobec których opiniujący powinni się ustosunkowywać.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracyjne obu instancji uchybiły przedstawionym wyżej wymogom proceduralnym. Przede wszystkim wskazać należy, iż nie budziło wątpliwości, że skarżący -pracując przez [...] lat jako nauczyciel - narażony był na nadmierny wysiłek głosowy. Poza sporem obie wyspecjalizowane placówki służby zdrowia (jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznania chorób zawodowych) w orzeczeniach z [...]i [...]r. jak i z [...]r. chorób tych nie stwierdziły. Bezspornie jednakże skarżący organom administracyjnym przedłożył także wyniki badań Szpitala Klinicznego we W., zgodnie z którymi to stwierdzono u niego duży stopień niedomykalności wzdłuż całej szpary głośni a jednocześnie wskazano, że zmiany w krtani mają związek z wykonywaną pracą zawodową. Wyniki te poparto dokumentacją z badań wideostroboskopowych. W ocenie Sądu istnieje zatem zasadnicza rozbieżność między stwierdzeniem braku niedowładu fałdów głosowych (jak w orzeczeniu INP w Ł. z [...]r.) a stwierdzeniem niedomykalności wzdłuż szpary głośni (jak w wynikach badań kliniki laryngologicznej we W. z dnia [...]r.) Dowód zawnioskowany przez stronę, z uchybieniem wskazanych wyżej zasad procesowych, nie został poddany ocenie, w uzasadnieniu decyzji nie wskazano z jakich przyczyn nie wzięto go pod uwagę, dlaczego nie dano mu wiary. Nie zwrócono się też do specjalistycznych placówek u uzupełnienie orzeczeń przez ustosunkowanie się do wyników badań kliniki laryngologicznej i wyjaśnienie rozbieżności w rozpoznaniu choroby. Dopiero w odpowiedzi na skargę strona przeciwna wskazała, że orzeczenia specjalistycznych placówek ocenia jako obiektywne, nie uzasadnia jednakże z jakich względów uznaje je za bardziej wiarygodne od orzeczeń placówek medycyny pracy. Brak przy tym odniesienia się do rozbieżności między wynikami badań ośrodka i instytutu medycyny pracy a badaniami w. kliniki. Tym samym uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wyczerpującego rozważenia dowodów, nie jest rzeczowe i przekonywujące, ustalony stan faktyczny nie znajduje oparcia w dowodach sprawy i jest wątpliwy.

sygn. akt 3 II SA/Wr 1491/2001

6

Już z tych względów uznać należy, iż podniesiony w skardze zarzut zasługiwał na jej uwzględnienie.

Dodatkowo wskazać należy, iż w ocenie Sądu - w składzie orzekającym w niniejszej sprawie - na aprobatę zasługuje pogląd, iż "wystarczy (...) samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że - mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę - jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową". Istnieje domniemanie zatem związku przyczynowego między chorobą a jej związkiem z warunkami narażającymi na jej powstanie.

Z tych wszystkich względów, działając zgodnie z przepisem art. 145§1 pkt a i c powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.