Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - oddala skargę -

Przedmiotem skargi P. D. (dalej: "Skarżący") jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (dalej: "Prezes Sądu", "Organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Jak wynika z akt sprawy, 18 lutego 2026 r. Skarżący złożył do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej sprawy [...], tj. przesłanie informacji czy po jego piśmie – wniosku z 16 stycznia 2026 r. Sąd podjął czynności i jakie zmierzające do wykonania kary zastępczej pozbawienia wolności. W złożonym wniosku Skarżący zwrócił się o przesłanie informacji drogą elektroniczną na podany we wniosku adres poczty elektronicznej.

W odpowiedzi udzielonej Skarżącemu w dniu 4 marca 2026 r. Wiceprezes Sądu poinformował, że żądane informacje, tj. dotyczące podejmowanych w ww. sprawie przez Sąd czynności, nie podlegają ujawnieniu w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, z uwagi na to, że zasady i zakres dostępu do akt postępowania karnego, uzyskania informacji o podejmowanych w sprawie czynnościach, zostały uregulowane w przepisach kodeksu postępowania karnego, zwłaszcza art. 156 i n, k.p.k. Wiceprezes wyjaśnił również, że Skarżącemu przysługuje prawo do złożenia wniosku o wgląd do akt sprawy, który zgodnie z przepisem art. 156 § 1 zd. 2 k.p.k. zostanie rozpoznany przez Prezesa Sądu Rejonowego w [...], po jego złożeniu.

P. D. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wnosząc o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku, gdyż dane, o które wnioskował są informacją publiczną.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawną do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.; dalej: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w BIP jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że jego wniosek nie dotyczył udostępnienia całości akt sprawy, a jedynie udostępnienia konkretnej informacji z nich pochodzących. Skoro dostęp do informacji publicznej obejmuje dostęp do samej treści informacji, która ma charakter niematerialny i nie musi być identyfikowana z żadnym fizycznym jej wytworem, to dostęp ten może być realizowany w różnych formach. Zdaniem Skarżącego oprócz wglądu do akt, o którym stanowi art. 156 k.p.k., podmiot niebędący stroną postępowania przygotowawczego ma prawo żądać udostępnienia informacji publicznej po anonimizacji również poprzez uzyskanie kserokopii czy odpisu dokumentu z akt, jak również informacji stanowiącej "wycinek" akt, "wyprowadzonej" z treści akt postępowania, informacji "na podstawie" akt sprawy, ale nie niezmaterializowanej fizycznie w jednym konkretnym dokumencie znajdującym się w aktach. W ocenie Skarżącego wykładnia gramatyczna art. 156 k.p.k. uprawnia do wniosku, że nie reguluje on dostępu do informacji publicznej z akt postępowania przygotowawczego w podanych formach innych niż fizyczny wgląd do akt sprawy, co uzasadnia zastosowanie w tych nieuregulowanych przypadkach trybu u.d.i.p.

Skarżący podniósł, że zarówno w odniesieniu do akt postępowania administracyjnego, jak i sądowego, sądy przyjmują, że czym innym jest dostęp do akt jako całości (które to prawo ma strona) a dostęp do konkretnych informacji z akt i dostęp do dokumentów po anonimizacji, które mogą znajdować się w aktach. Skarżący podniósł również, że Organ ma obowiązek zrealizować odpowiedź na wniosek zgodnie z treścią wniosku, więc skoro nie zrealizowano wniosku ani nie wydano decyzji odmownej to bezsprzecznie nie doszło do realizacji wniosku i doszło do bezczynności Organu.

Skarżący argumentował również, że każdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien być załatwiony bądź przez udostępnienie informacji (czynność materialnotechniczna), a w przypadku gdy istnieją ku temu podstawy prawne przez odmowę udostępnienia, która przybiera formę decyzji administracyjnej. Skoro zatem Prezes Sądu nie wydał decyzji i nie udzielił informacji, co do których posiada ustawowy obowiązek ich udostępnienia, to nie ulega wątpliwości, że pozostaje on w bezczynności.

Zdaniem Skarżącego dla uznania, że Organ nie pozostaje w bezczynności nie jest także wystarczające wdanie się w korespondencję wyjaśniającą wątpliwości, bez podejmowania czynności proceduralnych. O bezczynności można mówić nie tylko wtedy, gdy Organ rzeczywiście jest zupełnie bierny, ale też, gdy spiera się z osobą żądającą informacji, co do tego, czy konkretne dane powinny być udostępnione.

Przedstawienie informacji innej niż ta, której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też informacji wymijającej, czy wręcz nieadekwatnej do treści wniosku, świadczy o bezczynności lub nawet przewlekłości podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, co narusza regulację zawartą w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., czyli udostępnienia informacji bez zbędnej zwłoki.

Zdaniem Skarżącego, Prezes Sądu nie może wykorzystywać swojego stanowiska służbowego i utrudniać dostępu do informacji, które pokazują przejrzystość działania sądów i są warunkiem budowania zaufania obywateli do państwa. Domaganie się przejrzystości i wiedzy z działania władzy publicznej jest obowiązkiem moralnym każdego obywatela, a urzędnik nie może utrudniać obywatelom możliwości sprawowania społecznej kontroli nad władzą publiczną za pomocą instrumentów przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

W ocenie Skarżącego działanie Prezesa Sądu godzi w ducha prawa i dodatkowo jest naruszeniem dobrych obyczajów i obowiązujących standardów społecznych.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu Rejonowego w [...] poinformował, że udzielił Skarżącemu odpowiedzi na złożony wniosek pismem z 4 marca 2026 r.

W ocenie Organu złożony wniosek nie stanowi informacji publicznej wobec czego nie był on zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 104 k.p.a.

Wobec powyższego, w ocenie Organu, wniesiona skarga jest bezzasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. Należy przy tym wskazać, że art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.) dodatkowo wskazuje, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami.

Stosownie do art. 149 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Ponadto, należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

W niniejszej sprawie Skarżący zwrócił się o udzielenie informacji, dotyczącej sprawy [...], opisanej we wniosku z 18 lutego 2026r. W odpowiedzi z 4 marca 2026r. Prezes Sądu Rejonowego z zachowaniem 14 – dniowego terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p poinformował skarżącego, że żądane informacje nie podlegają ujawnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Organu zasady dostępu do akt postępowania karnego zostały uregulowane w przepisach Kodeksu postępowania karnego, zwłaszcza w art. 156 i nast. K.p.k.

Powyższe stanowisko Prezesa Sądu Rejonowego jest prawidłowe, w związku z powyższym podniesiony w skardze zarzut bezczynności należało ocenić jako bezzasadny.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.

W art. 1 ust. 2 u.d.i.p. zawarto natomiast zastrzeżenie, zgodnie z którym, przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.

Zasady i tryb dostępu do informacji publicznych zawartych w aktach postępowania karnego uregulowano na odmiennych zasadach niż u.d.i.p. - w przepisach k.p.k. Postępowanie karne realizuje określone cele wynikające przede wszystkim z art. 2 § 1 k.p.k. i brak jest wątpliwości, iż dobro postępowania karnego, jak również dobro, czy interesy stron lub innych jego uczestników wymagają odmiennego uregulowania zasad dostępu do akt postępowania i znajdujących się w nich dokumentów stanowiących informację publiczną. Skoro więc istnieją przepisy, które w określony sposób normują możliwość zapoznania się z dokumentami zawartymi w aktach postępowania przygotowawczego czy też sądowego i jest to regulacja inna niż ta zawarta w ustawie o dostępie do informacji publicznej, to zasadnym jest uznanie, że są to "przepisy innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p.

Konsekwencją powyższego stanowiska jest zaś to, że w odniesieniu do sytuacji normowanych tymi innymi ustawami nie będzie miała zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. W dalszej kolejności, nie można więc przyjąć, że podmiot, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej w przypadku z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. pozostaje w bezczynności, kiedy nie udziela informacji bądź też nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej (tak wyrok WSA w Rzeszowie z 4 kwietnia 2023 r., II SAB/Rz 6/23, LEX nr 3608860).

W niniejszej sprawie, jak już powyżej wskazano, Prezes Sądu Rejonowego poinformował Skarżącego z zachowaniem 14 – dniowego terminu, że informacje, objęte wnioskiem nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p., gdyż zasady dostępu do akt postępowania karnego zostały uregulowane w przepisach k.p.k., w tym w art. 156. Powyższe stanowisko jest prawidłowe.

Przepisy Kodeksu postępowania karnego określają odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mogą służyć obejściu normowanych w k.p.k. zasad dostępu do określonych akt postępowań, znajdujących się w nich dokumentów i ich treści.

Z tych przyczyn skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a. a sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a.