Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 211/22 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 25 listopada 2021 r. nr KKU-160/21 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: 1. odrzucić skargę kasacyjną; 2. zwrócić P. sp. z o.o. z siedzibą w S. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 211/22 oddalił P. Sp. z o.o. w S. (dalej: Spółka) na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 25 listopada 2021 r., nr KKU-160/21, którym utrzymano w mocy postanowienie Wojewody Śląskiego z 23 lipca 2021 r., NWXVa.7532.759.2016 o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Śląskiego z 20 czerwca 2017 r., NWXVa.7532.759.2016 dotyczącego nabycia przez Gminę Sosnowiec z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położnej w granicach administracyjnych Miasta Sosnowiec, w obr. ew. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0642 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego w Sosnowcu.

Skarga kasacyjna od tego wyroku została podpisana przez uprawnionego do samodzielnej reprezentacji Spółki Prezesa Zarządu J.S. Skarga kasacyjna została również przez niego sporządzona. Skarga kasacyjna została opatrzona pieczęcią i podpisem J.S. jako Prezesa Zarządu oraz pieczęcią o treści: "Radca Prawny J.S. [...]".

W wyniku zapytania skierowanego przez Przewodniczącego Wydziału, pismem z 2 marca 2026 r. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. poinformowała, że J.S. jest wpisany na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę OIRP w K. pod numerem [...] i od dnia złożenia ślubowania, tj. [..] stycznia 1996 r,. do chwili obecnej nie złożył do Rady OIRP w K. zawiadomienia o rozpoczęciu wykonywania zawodu radcy prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3, sytuacje przewidziane w art. 175 § 2-3 p.p.s.a. w niniejszym przypadku jednak nie występują. Przywołany przepis nie precyzuje, kogo należy rozumieć pod pojęciem radcy prawnego. W tym zakresie należy posłużyć się aktem prawnym regulującym status zawodowy radców prawnych.

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 499 z późn. zm., dalej: u.r.p.) w art. 23 stanowi, że prawo wykonywania zawodu radcy prawnego powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę radców prawnych i złożenia ślubowania. Osoba podpisana pod skargą kasacyjną wymagania te spełnia i w konsekwencji ma prawo wykonywania zawodu radcy prawnego. Uprawnienie do wykonywania zawodu nie jest jednak tożsame z jego faktycznym wykonywaniem.

Zgodnie z art. 4 u.r.p., wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej. Formy wykonywania zawodu radcy prawnego zostały określone w art. 8 u.r.p. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.r.p. radca prawny jest obowiązany zawiadomić radę właściwej okręgowej izby radców prawnych o podjęciu wykonywania zawodu i formach jego wykonywania, o adresie i nazwie kancelarii lub spółki oraz podać adres dla doręczeń; radca prawny ma obowiązek niezwłocznie zawiadamiać o każdej zmianie tych danych. Z wykonywaniem zawodu łączy się także obowiązek ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.r.p., obowiązek ten nie dotyczy natomiast radców prawnych niewykonujących zawodu.

Jak zostało ustalone, osoba podpisana pod skargą kasacyjną nie zawiadomiła właściwej rady o podjęciu wykonywania zawodu i nigdy zawodu tego nie wykonywała. Niewykonywanie zawodu stoi na przeszkodzie do świadczenia pomocy prawnej, w tym do sporządzenia pisma procesowego objętego przymusem adwokacko-radcowskim na cudzą rzecz. Należy podkreślić, że skarga kasacyjna nie została w niniejszej sprawie sporządzona w sprawie własnej radcy prawnego, lecz w sprawie osoby prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez judykaturę, że ze względu na cel wprowadzonego w pewnych sytuacjach przymusu adwokacko-radcowskiego, o sporządzeniu skargi przez profesjonalnego pełnomocnika można mówić wówczas, gdy nie tylko spełnia on formalne wymogi wykonywania zawodu adwokata lub radcy prawnego – wpisanie na listę, ale wykonuje zawód, zatem świadczy pomoc prawną ze związanymi z tym uprawnieniami i obowiązkami (zob. postanowienia NSA z 7 kwietnia 2017 r., I OZ 681/17 i z 28 marca 2019 r., I OSK 1356/17; postanowienia SN z 13 lipca 2023 r., I CSK 1293/23 i z 17 grudnia 2020 r., II CZ 53/20).

Powyższe oznacza, że osoba podpisana pod skargą kasacyjną nie była uprawniona do jej sporządzenia, bowiem na dzień jej sporządzenia nie wykonywała zawodu radcy prawnego. Tym samym należy uznać, że skarga kasacyjna nie została sporządzona przez podmiot wymieniony w art. 175 § 1 p.p.s.a., przez co jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 181 § 1 w zw. z art. 178 i art. 193 p.p.s.a.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uznając, że zawarte w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zastrzeżenie "do dnia rozpoczęcia rozprawy" dotyczy tylko umorzenia postępowania w związku z cofnięciem pisma. Ze względu na regulację art. 222 p.p.s.a., sąd jest zobligowany do zwrotu stronie całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego, niezależnie od tego, czy odrzucenie pisma nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie.