Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 8 stycznia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi Grupy Wyborców Powiatu Średzkiego na postanowienie Komisarza Wyborczego we Wrocławiu II z dnia 19 grudnia 2023 r., Nr 444/2023 w przedmiocie podziału powiatu średzkiego na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu postanawia: odrzucić skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 grudnia 2023 r., Nr 444/2023, Komisarz Wyborczy we Wrocławiu II, na podstawie art. 419 § 2 w zw. z art. 419 § 2a i art. 450 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408), zwanej dalej "K.w.", dokonał podziału powiatu średzkiego na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu.

W postanowieniu zawarto pouczenie, zgodnie z którym na postanowienie służy m.in. wyborcom w liczbie co najmniej 15 prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 3 dni od daty podania postanowienia do publicznej wiadomości poprzez opublikowanie na stronie internetowej Delegatury Krajowego Biura Wyborczego we Wrocławiu; a także ze skargę wnosi się za pośrednictwem Komisarza Wyborczego we Wrocławiu II; a zgodnie z art. 9 § 1 K.w. przez upływu terminu do wniesienia skargi należy rozumieć dzień złożenia skargi Komisarzowi Wyborczemu we Wrocławiu II.

Zaskarżone postanowienie opublikowano na stronie internetowej Delegatury (BIP w dniu 19 grudnia 2023 r. o godz. 15:03).

W dniu 21 grudnia 2023 r. za pośrednictwem skrzynki pocztowej e-mail z adresu sekretariat@powiat-sredzki.pl do Komisarza Wyborczego na adres wroclaw@kbw.gov.pl wpłynęła skarga wyborców powiatu średzkiego. E-mail przesyłający skargę nie posiadał żadnej treści, w tym nie miał również tematu.

Komisarz za pomocą Centralnego Rejestru Wyborców, ustalił, iż skarga została wniesiona przez co najmniej 15 wyborców powiatu średzkiego, którym przysługuje prawo wniesienia skargi (art. 420 § 1 K.w.).

Na skardze wyborcy złożyli własnoręcznie swoje podpisy oraz wskazali numery PESEL. Skarga nie została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym ani podpisem osobistym (e-dowód) zgodnie z art. 46 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", i art. 420 § 3 K.w. Komisarz wyborczy na adres e-mail zwrotnie poinformował skarżących o możliwości złożenia skargi w formie tradycyjnej. Zgodnie z § 4 zaskarżonego postanowienia w ustawowym terminie, tj. do dnia 22 grudnia 2023 r. nie wpłynęła tożsama skarga w formie tradycyjnej (papierowej) ani prawidłowej formie zgodnej z art. 46 § 2 p.p.s.a.

W dniu 28 grudnia 2023 r. do Komisarza Wyborczego wpłynęła skarga w formie tradycyjnej (papierowej).

W dniu 3 stycznia 2024 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła odpowiedź Komisarza Wyborczego we Wrocławiu II na ww. skargę wraz z załącznikami, tj. skargą wraz wydrukiem wiadomości e-mail; ponumerowanymi aktami sprawy; odpisem odpowiedzi na skargę. Komisarz Wyborczy wniósł o odrzucenie skargi z powodu jej wniesienia po terminie jak i w formie niezgodnej z art. 46 § 2a p.p.s.a. w związku z art. 456 § 1 i art. 420 § 3 K.w.; ewentualnie – nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie w całości z uwagi na jej bezzasadność.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga podlega odrzuceniu.

Ma rację Komisarz Wyborczy we Wrocławiu II, że przedmiotowa skarga została złożona po terminie, jak i w formie nieprzewidzianej ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawą – Kodeks wyborczy.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; zaś stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

Należy wskazać, że tryb i termin zaskarżenia postanowienia Komisarza Wyborczego w sprawie okręgów wyborczych do rad powiatu określają przepisy Kodeksu wyborczego.

Zgodnie z art. 456 § 1 K.w. "na postanowienie komisarza wyborczego w sprawach okręgów wyborczych zainteresowanej radzie powiatu, radzie gminy, a także wyborcom w liczbie co najmniej 15, przysługuje prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 3 dni od daty podania do publicznej wiadomości postanowienia, o którym mowa w art. 455. Skargę wnosi się za pośrednictwem komisarza wyborczego. Komisarz wyborczy w terminie 2 dni przekazuje skargę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz informacją o posiadaniu praw wyborczych przez wnoszących skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów nie później niż w ciągu 5 dni od dnia jej wpływu i wydaje orzeczenie, doręczając je niezwłocznie wnoszącym skargę oraz komisarzowi wyborczemu. Od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje środek prawny. Przepis art. 420 § 3 stosuje się".

Stosownie do art. 420 § 3 K.w. "w zakresie nieuregulowanym w kodeksie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, 1705 i 1860) dotyczące spraw ze skarg, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 tej ustawy, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 2-6, art. 90, art. 91 § 2, art. 93, art. 96-122, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, pkt 2 i 3 oraz art. 243-262, z tym, że termin, o którym mowa w art. 193 tej ustawy wynosi 5 dni".

Z ww. przepisów wynika, że do wniesienia skargi przez grupę co najmniej 15 wyborców na postanowienie Komisarza Wyborczego do Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 46 § 2a p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem "w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym".

W okolicznościach niniejszej sprawy przedmiotowa skarga złożona przez skarżącą Grupę Wyborców Powiatu Średzkiego w dniu 21 grudnia 2023 r. za pośrednictwem skrzynki pocztowej e-mail z adresu sekretariat@powiat-sredzki.pl do Komisarza Wyborczego na adres wroclaw@kbw.gov.pl nie została podpisana w sposób określony w art. 46 § 2a p.p.s.a. Wniesienie skargi w ten sposób nie jest skuteczne, co oznacza, że tak wniesiona skarga jest niedopuszczalna. Takie okoliczności uprawniają do zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 456 § 1 K.w. i w zw. z art. 420 § 3 K.w. i odrzucenia tak wniesionej skargi. Dodatkowo należy wskazać, że przepis art. 456 § 1 K.w. nie przewiduje możliwości uzupełniania braków formalnych skargi. W związku z tym każdy brak powodujący niedopuszczalność skargi lub niemożność nadania jej prawidłowego biegu powinien skutkować odrzuceniem skargi (por. B. Dauter, J. Zbieranek [w:] K. W. Czaplicki, S. J. Jaworski, A. Kisielewicz, F. Rymarz, B. Dauter, J. Zbieranek, Kodeks wyborczy. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018, komentarz do art. 456 teza 6 odsyłająca do komentarza do art. 420). W interesie społecznym jest aby rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało wydane z zachowaniem zasady szybkości postępowania. Ponadto na konieczność procedowania z zachowaniem tej zasady zwrócił także uwagę Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 18 lipca 2013 r. w sprawie Ts 194/12 (OTK-B 2013, nr 4, poz. 407), wydanym w sprawie, w której skarżący zakwestionował m.in. zgodność art. 9 § 1 K.w. z Konstytucją. Trybunał, dokonując wykładni art. 9 § 1 K.w., podkreślił, że postępowania wszczynane w omawianym trybie jako prowadzone, co do zasady, w toku kampanii wyborczej wymagają przyspieszonego i szczególnego procedowania. Z tym stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego koresponduje pogląd doktryny, zgodnie z którym procedura wyborcza oraz jej szczegółowy bieg (tok) zostały poddane "bezwzględnemu" kalendarzowi wyborczemu (zob. W. Kręcisz, Glosa do postanowienia NSA z dnia 21 maja 2018 r., II OZ 584/18, ZNSA 2018, nr 4, s. 73) – por. postanowienie NSA z 19 grudnia 2023 r., II OKW 1/23.

Odrębne zatem procedowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu (analogicznie do wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi) byłoby nie do pogodzenia z zasadą szybkości i mogłoby stanowić przeszkodę w dochowaniu terminu 5 dni na wydanie rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Na uwagę zasługuje, że jednocześnie w dniu 21 grudnia 2023 r. ta sama skarżąca Grupa Wyborców Powiatu Średzkiego nadała w Urzędzie Pocztowym tą samą skargę, jednak skarga ta wpłynęła do Krajowego Biura Wyborczego Delegatura we Wrocławiu w dniu 28 grudnia 2023 r. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 456 § 1 K.w. ww. Grupie Wyborców przysługiwało prawo do wniesienia skargi w terminie 3 dni od daty podania do publicznej wiadomości postanowienia, o którym mowa w art. 455. W okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżone postanowienie podano do publicznej wiadomości w dniu 19 grudnia 2023 r., a więc do dnia 22 grudnia 2023 r., ww. Grupie Wyborców przysługiwał termin do wniesienia skargi. Zgodnie zaś z art. 9 § 1 K.w. "ilekroć w kodeksie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi, odwołania lub innego dokumentu do sądu, organu wyborczego, urzędu gminy, konsula albo kapitana statku, należy przez to rozumieć dzień złożenia skargi, odwołania lub innego dokumentu w sądzie, organowi wyborczemu, w urzędzie gminy, w konsulacie lub kapitanowi statku". W tej sytuacji termin 3-dniowy do wniesienia skargi, mógł być zachowany jedynie wówczas, gdyby skarga w tym terminie została złożona lub doręczona przez operatora pocztowego organowi wyborczemu. W świetle art. 9 § 1 K.w. dla zachowania terminowości wniesienia skargi nie ma wyłącznie znaczenia fakt nadania skargi w Urzędzie Pocztowym, ponieważ w procedurze wyborczej ma znaczenie dzień złożenia skargi organowi wyborczemu. Wymieniony wyżej przepis wprowadza odmienne uregulowanie odnośnie zachowania terminu, aniżeli przewidziane w przepisach p.p.s.a. W świetle bowiem art. 83 § 3 p.p.s.a., oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Przepis art. 9 § 1 K.w. stanowi zatem lex specialis w stosunku do art. 83 § 3 p.p.s.a. i z tego względu należało przyjąć, że przedmiotowa skarga została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 456 § 1 K.w. O zachowaniu 3-dniowego terminu do wniesienia skargi na zaskarżone postanowienie decyduje bowiem data fizycznego wpłynięcia skargi do organu wyborczego. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienia NSA: z 23 lutego 2016 r., II OSK 103/16; z 11 października 2017 r. II OZ 1056/17; z 21 grudnia 2021 r., III OZ 1263/21; z 1 lipca 2022 r., III OZ 419/22) i Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten w pełni aprobuje.

Jeżeli zatem w niniejszej sprawy termin do wniesienia skargi przysługiwał do dnia 22 grudnia 2023 r., a skarga nadana w Urzędzie Pocztowym fizycznie dotarła do organu wyborczego w dniu 28 grudnia 2023 r., to tym samym zaistniały podstawy do stwierdzenia, że tak wniesiona skarga została złożona po terminie, o jakim mowa w art. 456 § 1 w zw. z art. 9 § 1 K.w., co uprawnia do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 456 § 1 K.w. i w zw. z art. 420 § 3 K.w.

Z tych względów, na podstawie art. 193 w związku z art. 58 § 1 pkt 2 i 6 p.p.s.a. w zw. z art. 456 § 1 K.w. i w zw. z art. 420 § 3 K.w., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.