Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację zadań objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata [...] w zakresie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: 1. uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 września 2015 r., 2. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych.

Pismem z dnia [...] r. "A" Sp. z o.o. w S. wniosła skargę na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia

[...] r., nr [...]. W treści skargi skarżąca Spółka zawarła wniosek zwolnienia z należnego wpisu sądowego. Żądanie to rozszerzyła następnie na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku podała zwolnienie od kosztów sądowych (vide: rubryka nr 4).

W uzasadnieniu powyższego wniosku Spółka podała, iż jej obecna sytuacja finansowa uniemożliwia poniesienie tego rodzaju wydatków. Jednocześnie skarżąca powołała się na rodzaj prowadzonej działalności, tj. usługi informatyczne

i telekomunikacyjne, które na dzień [...] r. przyniosły stratę rzędu [...] zł. Wprawdzie wartość posiadanych środków trwałych oszacowała na kwotę [...] zł, niemniej jednak wskazała, że z uwagi na prowadzone postępowania egzekucyjne (vide: wykaz akt komorniczych) całość jej majątku została zajęta, podobnie jak rachunki bankowe, które na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wykazywały saldo zerowe (rachunek w "B" S.A.) bądź ujemne (rachunki w "C" S.A., "D" S.A.). To oznacza, że nie ma zdolności kredytowej. Tym bardziej, że posiada zadłużenie z tytułu należności podatkowych oraz ZUS, które wynosi [...] zł. Dodatkowo zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa [...] określił jej należną do zwrotu kwotę dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata [...]. A ponieważ z wniosku wierzyciela prowadzone było wobec Spółki postępowanie o ogłoszenie upadłości, postanowieniem z [...] r. sygn. akt [...] powołano nadzorcę sądowego.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza z dnia 12 maja 2015 r., skarżąca Spółka uzupełniła powyższe nadsyłając: pismo tymczasowego nadzorcy sądowego

z dnia [...] r., wykaz sygnatur akt komorniczych; pisma komornicze generowane w toku postępowania egzekucyjnego; wyciągi z rachunków bankowych; oświadczenie o stanie kasy Spółki na dzień [...] r.; rachunek zysków

i strat za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz bilans sporządzony na dzień [...] r. Dodatkowo w piśmie z [...] r. zasygnalizowano, że nie jest możliwe przedłożenie pozostałych dokumentów finansowo – księgowych wraz z elektronicznymi nośnikami danych, albowiem te zostały zajęte w związku z postępowaniem prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w K. (sygn. akt [...]). Niemożliwe jest więc sporządzenie aktualnego sprawozdania finansowego (vide: pismo procesowe z dnia [...] r.).

Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, postanowieniem

z 26 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że strona skarżąca nie zdołała wykazać, że aktualnie znajduje się w sytuacji spełniającej ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Od powyższego orzeczenia strona skarżąca pismem z dnia [...] r. wniosła w ustawowym terminie sprzeciw. Postanowieniem tut. Sądu z dnia

7 września 2015 r. Sąd zwolnił stronę skarżącą od obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej powyżej [...] zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka pismem

z dnia [...] r. wniosła zażalenie zarzucając, że zostało ono wydane w następstwie dokonania błędnych ustaleń faktycznych sprawy oraz dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jednocześnie skarżąca wskazała, że przedłożyła w pełni rzetelne dokumenty wskazujące na sytuację finansową uniemożliwiającą poniesienie kosztów związanych z uiszczeniem opłaty sądowej od skargi. Podkreśliła, że przedłożona dokumentacja wraz z bezspornym faktem prowadzenia w stosunku do Spółki przez Sąd Rejonowy K. postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości pozwala w sposób niebudzący wątpliwości uznać, iż spółka nie posiada możliwości uiszczenia opłaty od skargi

w niniejszym postępowaniu. Ponadto podkreśliła, że nieprawomocnym postanowieniem z dnia [...]r. (Sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy K. oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak środków na przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Okoliczność ta w żadnym stopniu nie została uwzględniona przez tut. Sąd. Strona skarżąca wskazała, że Spółka w chwili obecnej nie osiąga żadnych przychodów, nie posiada zdolności kredytowej, jak również majątku umożliwiającego uiszczenie opłaty w terminie wskazanym w wezwaniu. Majątek Spółki z uwagi na swój specjalistyczny charakter (częstotliwości radiowe, wysoko specjalizowana infrastruktura telekomunikacyjna) jest majątkiem bardzo trudno zbywalnym. Pozostały majątek ruchomy został natomiast w całości zajęty w związku z prowadzonymi postępowaniami komorniczymi (na dowód załączono protokół zajęcia ruchomości). Podkreślono także, że z uwagi na prowadzone postępowanie upadłościowe nie jest możliwym uzyskanie zewnętrznych źródeł finansowania (załączono oświadczenie o stanie kasy). Skarżąca wykazała, że w chwili obecnej prowadzone są w dalszym ciągu przeciwko spółce postępowania egzekucyjne na łączną kwotę około [...] złotych na dowód załączyła zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w ramach postępowania egzekucyjnego z wierzytelności w kwocie [...] zł. Wskazała także, że okoliczności powyższe, wynikające z przedłożonych przez stronę dokumentów, nie zostały jednak w żadnym stopniu uwzględnione przy dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego sprawy. Skarżąca wskazała, że Prokuratura konsekwentnie odmawia wydania zabezpieczonej dokumentacji wraz z nośnikami danych (na dowód załączyła korespondencję z Prokuraturą w tej sprawie). Nie jest tym samym możliwe przedłożenie żądanych dokumentów, w szczególności

w zakreślonym siedmiodniowym terminie. Należy mieć przy tym na uwadze, iż Spółka prowadzi całość dokumentacji w formie elektronicznej i nie dysponuje papierowymi kopiami dokumentów finansowo-księgowych. Dodatkowo skarżąca Spółka wskazała, że równolegle z niniejszą sprawą zainicjowano 24 inne sprawy

i nieuwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów postępowania skutkować będzie koniecznością uiszczenia wpisów od skarg, które przekraczają jej możliwości finansowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Artykuł 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jedn. dalej p.p.s.a.) stanowi, że jeżeli zażalenie jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy - jako wyjątek od powyższej zasady - winna być stosowana tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Na podstawie

art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Użyte w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka, składając wniosek o prawo pomocy, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj.

w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Po ponownej analizie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że sytuacja finansowa skarżącej Spółki przedstawiona w treści urzędowego formularza została w sposób wystarczająco przekonujący umotywowana, a złożony wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie w całości. Wprawdzie materiały źródłowe, które przedłożono obrazują sytuację Spółki w [...] r., niemniej jednak należy zauważyć, że Prokuratura Okręgowa w K. konsekwentnie odmawia wydania zabezpieczonej dokumentacji wraz z nośnikami danych, mimo składanych

w tym zakresie wniosków (vide: pisma z dnia [...],[...],[...]oraz [...]r.), a zatem sporządzenie aktualnych bilansów Spółki rzeczywiście nie jest możliwe. Opierając się zatem na opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości M. P. noszącej datę [...] r., na podstawie której SR K. oddalił wnioski wierzycieli o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika Sp. z o.o. "A" w S. przyjąć należało, że skarżąca rzeczywiście nie posiada wystarczających środków finansowych na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Wprawdzie wartość jej majątku oszacowano przy optymalnych założeniach na ok. [...] zł (vide: str. 26 uzasadnienia w/w postanowienia) jednakże na dzień [...] r. wartość zobowiązań przeterminowanych powyżej 90 dni wynosiła [...] zł, co stanowi 40% wszystkich zobowiązań, 15% sumy bilansowej i 21 % wartości bilansowej przedsiębiorstwa. Ponadto obliczając hipotetycznie fundusze masy upadłości, czyli wpływy ze zbycia majątku dłużnika, po odliczeniu wartości przedmiotów obciążonych rzeczowo biegły ustalił ich wysokość na [...] zł. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest jak wskazano fakt, że duża część majątku dłużnika, tj. stacje bazowe, terminale abonenckie, serwery, sprzęt komputerowy, stanowiska reklamowe, środki transportu są własnością leasingodawców. Wszyscy oni wypowiedzieli umowy leasingu. Zgodnie z oświadczeniem dłużnika posiadane składniki majątku zarówno środki trwałe jak i należności obciążone są ograniczonymi prawami rzeczowymi, a administrator zastawu złożył oświadczenie o przejęciu na własność przedmiotów zastawu, które zabezpieczały wyemitowane przez dłużnika obligacje o wartości [...] zł plus odsetki. Ponadto jak ustalono

z dokumentów źródłowych, które obecnie przedłożono, Spółka nadal nie osiąga żadnych przychodów, a stan jej rachunków bankowych wykazuje wartości ujemne (vide: wyciągi bankowe za okres od [...] r.). Wprawdzie

[...] r. na jej konto w [...] wpłynęła kwota [...] zł pochodząca z Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K., która nie podlega egzekucji, jednakże jak wynika z informacji zamieszczonej w opisie przelewu dotyczy ona świadczeń pracowniczych. Nie można zatem oczekiwać aby część tej kwoty Spółka przeznaczyła na uiszczenie należnego wpisu sądowego. Tym bardziej, że według oświadczenia zawartego w treści złożonego zażalenia jej zaległości z tytułu zobowiązań publicznoprawnych wynoszą na chwilę obecną [...] zł.

Dlatego wniosek skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych należało uwzględnić w całości.

Wobec powyższego działając na podstawie art. 195 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak

w sentencji postanowienia.