Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S. L. , dalej "Skarżący", od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] września 2019 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłki celowego na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych tj. zakup żywności, środków higieny osobistej i detargentów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (D.U. 2020, poz. 256 ze zm.) dalej "kpa" utrzymało tę decyzję w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Skarżący złożył wniosek o przyznanie ww. pomocy. Decyzją z [...] września 2019 r. Prezydent [...] odmówił udzielenia tego rodzaju pomocy.

Skarżący wniósł odwołanie.

SKO nie znalazło podstaw do oceny niż ta dokonana przez organ I instancji. Wskazując na przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (D.U. z 2019r., poz. 1507), dalej "ustawa" wskazało, że pomoc społeczna ma charakter wyjątkowy a jej przyznanie wymaga współdziałania ze strony osoby która o tę pomoc się ubiega. (art. 4 tej ustawy). W celu zaspokojenia niezbędnej pomocy może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości zakupu żywności, leków, leczeni, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów czy napraw (art. 39 ust. 1 i 2 ustawy).

Organ ustalił, że skarżący jest zarejestrowaną osobą bezrobotną, oczekuje na przydział lokalu socjalnego, przebywa w noclegowni gdzie ma zapewnione śniadania i kolacje, nie posiada własnego dochodu. [...] maja 2019 r. został z Nim zawarty kontrakt socjalny. Od września 2016 r. otrzymał [...] ofert pracy a w 2019 r. - [...]. Żadna nie zakończyła się podpisaniem umowy. Ma niechęć do posługiwania się językiem [...] a jego podstawa ma charakter roszczeniowy, nie skorzystał z propozycji napisania wspólnego CV z doradcą zawodowym ani z udziału w projektach organizowanych przez Stowarzyszenie [...] służące przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu. Korzystał już z formy pomocy w postaci ciepłego posiłku i finansowania kosztów przejazdów komunikacją miejską.

Zdaniem pracownika socjalnego Skarżący nie wykazuje chęci do przezwyciężenia swej trudnej sytuacji bytowej, odrzuca propozycje pracy i nie współpracuje z tym pracownikiem. Nie poszukuje samodzielnie pracy a jego postawa świadczy o tym że wykorzystuje pomoc socjalną a sam nie próbuje znaleźć pracy. Nie chce też skierowania do schroniska w którym miałby zapewnione lepsze warunki bytowe. Zdaniem organu Skarżący wykazuje brak współpracy w celu zmiany swej sytuacji życiowej, co uzasadnia odmowę przyznania pomocy finansowej.

Skargę do Sądu Administracyjnego wywiódł Skarżący zarzucając naruszenie:

-art.- 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego w sprawie w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy co doprowadziło do odmowy przyznania pomocy;

-art. 48 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące odmową przyznania pomocy podczas gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu powinno doprowadzić do uwzględnienia wniosku;

- art. 11 ust. 2 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie podczas gdy przepis ten nie ma zastosowania z uwago na to, że współpracuje z pracownikiem socjalnym i realizuje kontrakt socjalny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019, poz. 1267, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako: "Ppsa.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy Ppsa.

W ocenie Sądu decyzje zapadły z naruszeniem art. 7, 77 § 1. 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Jak wynika z decyzji powodem odmowy przyznana pomocy był brak współpracy z pracownikiem socjalnym i nie wywiązywanie się z kontraktu socjalnego.

Organ przesyłając akta nie dołączył kontraktu socjalnego więc Sąd zwrócił się o niego dostarczenia. Jak z niego wynika celem która ma osiągnąć skarżący jest jego usamodzielnienie i uniezależnienie od systemu pomocy społecznej. W ramach pożądanych działań służących temu celowi w kontrakcie wskazano aktywne poszukiwanie pracy i ostatecznie jej znalezienie oraz znalezienie stałego miejsca pobytu. Z kontraktu tego organ wyprowadził wniosek, że skoro skarżący, mimo przedstawiania mu kilkudziesięciu ofert pracy, ostatecznie nie pracuje to świadczy to o nie wykonywaniu postanowień kontraktu.

Pomoc społeczna jest specjalną formą pomocy Państwa w stosunku do osób które nie potrafią same zaspokoić swych potrzeb bytowych na poziomie podstawowym. Pomoc ta przybiera różne formy a jedną z nich jest pomoc finansowa.. Zgodnie z art. 48 i 48 b ust. 2 ustawy przyznanie tego rodzaju pomocy wymaga wykazania, że osoba jest tego rodzaju pomocy pozbawiona i własnym staraniem nie jest w stanie sobie jej zapewnić. Z drugiej strony istotne w przypadku osoby, która korzysta z pomocy społecznej spoczywa na niej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji rodzinnej.

Sąd w tym kontekście nie zgadza się z wywodami organu, że samo przedstawianie danej osobie ofert pracy i nie podpisanie z nią umowy o pracę czy choćby umowy zlecenia świadczy wprost o braku współdziałania. Aby tego rodzaju umowę podpisać konieczna jest wola dwóch stron tj. potencjalnego pracownika i pracodawcy. Skarżący od samego początku podnosi, że z uwagi na jego sytuację życiową (mieszkanie w noclegowni) ma trudności z uzyskaniem pracy choćby z uwagi na brak możliwości zapewnienia czystości, ubioru. Jak wynika ze znajdującego się w aktach zestawienia ofert pracy za 2019 r. tylko w jednym przypadku mamy wzmiankę o rezygnacji kandydata (stanowisko [...]), w jednym odmowa pracodawcy a w pozostałych w rubryce "status" występuje "kandydat". Co to oznacza nie wiadomo. Dlatego wywody organu, że skarżący nie chce podjąć pracy choć była mu oferowana nie znajdują przekonującego uzasadnienia. Nie można też zapominać, że skarżący ma obecnie [...] lat co na rynku pracy oznacza duże trudności w zatrudnieniu. Z drugiej strony organ nie zaprzecza że skarżący stawia się na wyznaczane wizyty w Urzędzie Pracy i Zespole [...].

W takich okolicznościach organ powinien wnikliwie rozważyć czy rzeczywiście nie podjęcie przez Skarżącego pracy wynika tylko i wyłącznie z braku po jego stronie woli zatrudnienia a nie na podstawie wyłącznie informacji o przestawionych ofertach pracy przyjąć, że skoro nie został zatrudniony to działanie albo jego brak jest wyłącznie powodem nie znalezienia pracy. Trzeba pamiętać, że skarżący jest cudzoziemcem co także może powodować niechęć potencjalnych pracodawców do Jego zatrudniania także w aspekcie braku możliwości swobodnej komunikacji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie miał na względzie powyżej wskazane okoliczności i ustali w sposób nie budzący wątpliwości czy rzeczywiście nie podejmowanie pracy jest wyłącznie wynikiem negatywnego nastawienia Skarżącego do podjęcia aktywności zawodowej a w konsekwencji powoduje nie wywiązywanie się z kontraktu socjalnego czy też jest wynikiem innych zdarzeń na które Skarżący nie ma istotnego wpływu a na które powołuje się w skardze. W tej drugiej sytuacji trudno byłoby mu zarzucić nie wywiązywanie się z kontraktu i nie współdziałanie z pracownikiem socjalnym w celu polepszenia swej sytuacji życiowej.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i 135 ppsa Sąd orzekł jak w wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Z uwagi na znaczny wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, objęcie [...] strefą zagrożenia czerwoną oraz ze względu na liczbę stron postępowania w niniejszej sprawie przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Poza tym zarządzeniem Prezesa WSA w Warszawie nr 21 z 16 października 2020 r. związku z objęciem [...] strefą czerwoną wstrzymano orzekanie na posiedzeniach jawnych i przyjęto zasadę orzekania na posiedzeniach niejawnych a sprawy wyznaczone na rozprawy skierowano do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych (komunikat na stronie internetowej WSA w Warszawie).