Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1060/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 21 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. postanawia: oddalić zażalenie.

We wniosku o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 21 lipca 2014 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r., Skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku, w tym środków pieniężnych oraz nieruchomości i składników o wartości powyżej 3.000 euro, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.680 zł brutto miesięcznie, na rzecz syna przekazuje kwotę 250 zł miesięcznie tytułem alimentów ustalonych przez sąd. W uzasadnieniu wskazał, że w latach ubiegłych postanowieniami NSA z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 768/08 i II FSK 769/08 oraz postanowieniem WSA w Gdańsku z dnia 8 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 417/08 przyznano mu prawo pomocy, zaś jego sytuacja finansowa i rodzinna nie zmieniła się od tego czasu. Do wniosku Skarżący dołączył zaświadczenie o zarobkach z dnia 30 września 2014 r.

Referendarz sądowy zarządzeniem z 7 października 2014 r. wezwał Wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie w terminie 7 dni wskazanych w wezwaniu dokumentów. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 13 października 2014 r. W wyznaczonym terminie Skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów, o których przedłożenie został wezwany.

Postanowieniem z 13 listopada 2014 r. referendarz sądowy odmówił Wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu wniesionego na powyższe rozstrzygnięcie sprawa została poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który postanowieniem z 1 grudnia 2014 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sąd administracyjny pierwszej instancji wskazał, że Wnioskodawca uchybił obowiązkowi złożenia kompletnej dokumentacji, w związku z czym nie było podstaw do przyjęcia, że dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na istniejące braki w dokumentacji oraz niejasności w złożonym oświadczeniu Sąd uznał, że Wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.

Na postanowienie WSA w Gdańsku Skarżący wniósł zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10), z art. 246 § 1 pkt 2) P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 §1 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób nie budzący wątpliwości swej sytuacji majątkowej i rodzinnej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, Sąd ma możliwość wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenie lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów (por. art. 255 P.p.s.a.).

Odnosząc powyższe rozważania od okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przyznanie wnioskowanego uprawnienia procesowego mogło nastąpić jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez Stronę stanu faktycznego sprawy wpadkowej. Sąd administracyjny pierwszej instancji słusznie zauważył na Skarżący, na którym ciążył ciężar udowodnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, uchylając się od przedstawienia precyzyjnych i odpowiadających rzeczywistości informacji dotyczących jego sytuacji materialnej, w istocie uniemożliwił Sądowi poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Nie sposób przyjąć, że Sąd, będący w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, dysponentem środków publicznych, będzie decydował o sfinansowaniu udziału Skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, opierając się na nieprecyzyjnych i fragmentarycznych danych przedstawionych przez Wnioskodawcę. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywający.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że to na Skarżącym spoczywał obowiązek udowodnienia, że jego sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie uprawnienia procesowego we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie, Strona powyższego obowiązku nie dopełniła, w szczególności nie odpowiedziała na wezwanie skierowane w trybie art. 255 P.p.s.a.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.