Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] maja 2020 r. sprawy ze skargi Starosty Ł. na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przekazania nieruchomości w zarząd p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę 2. zwrócić skarżącemu uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 (dwieście) złotych ,

Starosta Ł. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. dotyczące przekazania Staroście w zarząd zabudowanej nieruchomości o powierzchni 2.500 m2 położonej w obrębie ewidencyjnym C., jednostka ewidencyjna P., stanowiącej działkę nr [...], dla której Sąd Rejonowy w Ł. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. W ww. piśmie wskazano, że skazującym wyrokiem karnym z dnia [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Ł. orzekł m.in. wobec jednej ze skazanych osób tj. A. C., przepadek przedmiotów i praw majątkowych pochodzących z przestępstwa, w tym własność ww. nieruchomości. Jako podstawę przekazania nieruchomości w zarząd Staroście Ł. powołano art. 188 § 4 k.k.w.

W skardze Starosta zarzucił ww. pismu naruszenie:

1) art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2018, poz. 2204 ze zm., dalej: u.g.n.") przez przyjęcie, że właściwym w sprawie sprawowania zarządu nad przedmiotową nieruchomością jest Starosta Ł.;

2) art. 9 ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. 2018, poz. 1154 ze zm.) przez ich całkowite pominięcie, a tym samym przyjęcie, że Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa nie jest właściwy w sprawie;

3) art. 553 k.c. przez jego całkowite pominięcie, a tym samym nieuwzględnienie, że w sprawie przedmiotem przepadku jest gospodarstwo rolne;

4) art. 1 pkt 1 oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. 2019, poz. 817 ze zm.) przez ich całkowite pominięcie.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 187 § 2 k.k.w. objęte przepadkiem przedmiot, korzyść majątkowa lub ich równowartość przechodzą na własność Skarbu Państwa z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku, sąd przesyła jego odpis lub wyciąg naczelnikowi urzędu skarbowego, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, w celu wykonania orzeczonego przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, o czym stanowi art. 187 § 1 k.k.w. Wedle zaś art. 188 § 1 k.k.w. wykonując przepadek, naczelnik urzędu skarbowego przejmuje w posiadanie składniki mienia wymienione w wyroku, zaś wedle § 4 tego przepisu, przejęte nieruchomości naczelnik urzędu skarbowego przekazuje w zarząd właściwym organom administracji publicznej. Przez ów właściwy organ, należy rozumieć jednostkę reprezentującą Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami, którą, zgodnie z art. 11 ust. 1 u.g.n. z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów u,g,n, oraz odrębnych ustaw, jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Oznacza to, że poza wyjątkami wynikającymi z u.g.n. oraz innych ustaw, starosta jest reprezentantem Skarbu Państwa w sprawach związanych z gospodarowaniem nieruchomościami Skarbu Państwa, na mocy umocowania ustawowego (por. wyrok NSA z 27 listopada 2009 r. I OSK 296/09, Lex nr 586368). Generalną zasadą w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest więc reprezentowanie Skarbu Państwa przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu), a wyjątki od tej zasady mogą wynikać jedynie z przepisu ustawy (por. postanowienie SN z 25 stycznia 2017 r., IV CSK 133/16, Lex nr 2271464).

Odróżnić przy tym należy kwestię kompetencji starosty stanowiących przejaw władztwa publicznoprawnego (imperium), w jakie wyposażył go ustawodawca, od prawa do ochrony praw podmiotowych przysługujących Skarbowi Państwa (dominium), które może przysługiwać innej jednostce organizacyjnej na podstawie przepisów szczególnych. Starosta może zatem skupiać w swoim ręku uprawniania do wydawania aktów dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podczas gdy prawa do reprezentowania interesów majątkowych (tj. właścicielskich) Skarbu Państwa, mogą przysługiwać innej jednostce organizacyjnej. Jednostka ta działa wówczas w sferze uprawnień właścicielskich (dominium) i nie wykorzystuje atrybutów władzy (imperium).

Przekazanie w zarząd określonego majątku jednostce organizacyjnej Skarbu Państwa należy przy tym do czynności wewnętrznych, dokonywanych i wiążących jedynie wewnątrz określonego układu organizacyjnego, jakim w niniejszej sprawie jest podział zadań i kompetencji pomiędzy poszczególne statio fisci Skarbu Państwa. Prawidłowość dokonania tejże wewnętrznej czynności, mającej na celu zapewnienie właściwego wykonywania uprawnień właścicielskich przysługujących Skarbowi Państwa względem przejętej nieruchomości, nie podlega zatem kognicji sądu administracyjnego. Zaskarżone pismo nie posiada charakteru zewnętrznego, podczas gdy zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny i orzecznictwa, zakres kognicji sądu administracyjnego dotyczy tych jedynie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które mają charakter zewnętrzny (por. np. wyrok NSA z 4 lutego 1998, II SA 1367/97, ONSA 1998, nr 4, poz. 139; także T. Woś, w: T. Woś (red.), "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2005, s. 60), tj. są skierowane do adresatów nie pozostających w wewnętrznej strukturze organizacyjnej administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na: akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, inne niż decyzje administracyjne oraz postanowienia określone w pkt 2 i 3 ww. przepisu, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej i postępowań, do których mają zastosowanie przepisy ww. ustaw (pkt 4 ww. przepisu). Jak wskazał NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 15 listopada 2019 r. (I GSK 1987/19, Lex nr 2740987): zagadnienie odnoszące się do przesłanek warunkujących właściwość sądów administracyjnych w sprawach ze skarg na niebędące decyzjami ani postanowieniami akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., stanowiło przedmiot licznych wypowiedzi w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w doktrynie prawa, a prezentowane na ich gruncie podejście należy uznać za ugruntowane. W jego świetle za akty lub czynności, o których mowa w 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. uznaje się te, które: (1) w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzją lub postanowieniem; (2) mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; (3) są podejmowane na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, lecz jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; (4) są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się między innymi jednostronnością działania; (5) są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (por. m.in. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, ZNSA 2006, nr 2, s. 18 – 19; postanowienie NSA z 12 marca 1998 r., II SA 1247/97, OSP 1999, z. 2, poz. 25.). Co przy tym istotne takie akty lub czynności są podejmowane poza postępowaniem jurysdykcyjnym, co oznacza, że odpowiadają formule nie tyle stosowania prawa, ile jego wykonywania, a więc formule wykonawczej, która – co należy podkreślić – wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (por. Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, OSP 2008, z. 5, poz. 51, s. 350 – 351).

W ocenie sądu, zaskarżone pismo nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. bowiem przede wszystkim nie zostało ono podjęte w związku z realizacją dyspozycji normy prawnej kreującej już istniejący stosunek administracyjny i wynikającego z niego uprawnienia lub obowiązku oraz nie zostało skierowane do podmiotu "zewnętrznego".

Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Niedopuszczalność z powodu braku właściwości sądu administracyjnego ma miejsce, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5 p.p.s.a.) lub też, gdy została wniesiona w sprawie podlegającej kognicji sądu powszechnego.

Skoro zatem zaskarżone pismo nie mieści się w granicach kognicji sądu administracyjnego, wyznaczonej treścią p.p.s.a., sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

O zwrocie wpisu od odrzuconego pisma orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.