Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Asesor WSA Grzegorz Potiopa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. F. na indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 18 sierpnia 2021 r. nr 0112-KDIL2-1.4011.462.2021.2.MKA UNP: 1419691 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej J. F. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. A.M.

Wnioskiem z dnia 4 maja 2021 r., uzupełnionym pismem z dnia 13 sierpnia 2021 r. J. F. (dalej jako: wnioskodawczyni, skarżąca) zwróciła się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych przedawnienia zobowiązania. Opisując zdarzenie przyszłe skarżąca podała, że w dniu 9 listopada 2015 r. zawarła z firmą A umowę pożyczki kwoty 10.000 zł, której spłata miała nastąpić w 30 ratach, począwszy od 12 grudnia 2015 r. W maju 2017 r. wierzytelność została nabyta przez firmę B, z którą skarżąca zawarła ugodę i miała spłacać pożyczkę w 41 mniejszych ratach. W lutym 2018 r. skarżąca z powodu kłopotów finansowych zaprzestała wpłat, pożyczkodawca wezwał ją do zapłaty zobowiązania, jednak nie wystąpił o wydanie sądowego nakazu zapłaty. Wnioskodawczyni nie prowadziła nigdy działalności gospodarczej, a pożyczkę przeznaczyła na spłatę innych zobowiązań i wydatki domowe. W lutym 2021 r. wierzyciel wystawił dłużniczce i wysłał do właściwego urzędu skarbowego PlT-11, w którym w poz. 76 wpisano - przedawnienie i przychód w wysokości 14.325 zł. Zobowiązanie przedawniło się najpóźniej z końcem 2020 r. Wnioskodawczyni spłaciła część rat zaciągniętej pożyczki. Wierzyciel, który wystawił PIT-11 jest nadal wierzycielem, a dług istnieje jako zobowiązanie naturalne.

W związku z powyższym opisem zadano pytanie, czy należny jest podatek dochodowy wynikający z PIT-11 otrzymany od wierzyciela w związku z przedawnieniem wymaganego zobowiązania?

W ocenie skarżącej odpowiedź na to pytanie jest przecząca. Podatek dochodowy wynikający z otrzymanego PIT-11 z tytułu przedawnienia zobowiązania jest nienależny. Zobowiązanie nadal istnieje jako naturalne. Wierzyciel nie dochodził spłaty na drodze sądowej, wierzyciel nie zwolnił jednak pożyczkobiorcy z długu ani nie umorzył długu. Nie jest znana faktyczna kwota zobowiązania.

Interpretacją indywidualną z dnia [...] r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że jeżeli doszło do przedawnienia wierzytelności, a wierzyciel - z uwagi na przedawnienie roszczenia - nie ma możliwości skutecznego wyegzekwowania tej wierzytelności, wówczas wnioskodawczyni osiąga realne przysporzenie majątkowe, które jako przychód z innych źródeł podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W konsekwencji powyższego przychód wykazany w PIT-11 wystawionym przez wierzyciela podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W skardze na ww. interpretację skarżąca wniosła o jej uchylenie i zwolnienie jej z obowiązku zapłaty podatku dochodowego. Jednocześnie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 11 ust. 1) poprzez niewłaściwe uznanie, że należny jest podatek dochodowy od przedawnionego zobowiązania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Kontroli Sądu poddano interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r., w której uznano na nieprawidłowe stanowisko skarżącej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych przedawnienia zobowiązania.

W zaskarżonej interpretacji organ uznał, że skoro w przypadku Wnioskodawczyni doszło do przedawnienia wierzytelności, a wierzyciel – z uwagi na przedawnienie roszczenia – nie ma możliwości skutecznego wyegzekwowania tej wierzytelności, wówczas Wnioskodawczyni osiąga realne przysporzenie majątkowe, które – jako przychód z innych źródeł – podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W konsekwencji powyższego przychód wykazany w PIT-11 wystawionym przez wierzyciela podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego – art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, czym Sąd jest związany na podstawie art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. 2021 poz. 1128, dalej jako: u.p.o.f.), przychodem są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Przy czym "inne nieodpłatne świadczenie" oznacza wyłącznie przysporzenie majątkowe o indywidualnie określonej wartości. Podstawowym kryterium, które powinno być stosowane przy ustalaniu, czy dane świadczenie nieodpłatne stanowiło przychód, jest wystąpienie przysporzenia, czy to w postaci nabycia wymiernej korzyści majątkowej, czy to w postaci również wymiernego zaoszczędzenia wydatku (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2014 r., K 7/13, Dz. U. z 2014 r. poz. 947).

Jak wynika z przedstawionego we wniosku i jego uzupełnieniu stanu faktycznego, skarżąca jako osoba fizyczna w dniu 9 listopada 2015 r. zawarła z firmą pożyczkową A umowę pożyczki, w maju 2017 r. wierzytelność została nabyta przez firmę B, z którą skarżąca zawarła ugodę i ustaliła nowy harmonogram spłat, jednak z powodu kłopotów finansowych przestała uiszczać raty. Wierzyciel nie wystąpił o wydanie sądowego nakazu zapłaty, natomiast w lutym 2021 r. wierzyciel wystawił pożyczkobiorcy i wysłał do właściwego urzędu skarbowego PlT-11, w którym w poz. 76 wpisano - przedawnienie i przychód w wysokości 14.325 zł. Zgodnie z przedstawionym przez skarżącą stanem faktycznym, zobowiązanie przedawniło się najpóźniej z końcem 2020 r.

Stosownie do treści art. 117 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu (§ 1). Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne (§ 2). Z przepisu tego wynika, że obowiązek wykonania przez dłużnika zobowiązania trwa pomimo przedawnienia, jednakże wierzyciel pozbawiony zostaje możliwości dochodzenia długu na drodze sądowej. Spełnienie takiego świadczenia nie jest świadczeniem nienależnym.

Analogiczne stanowisko wyrażono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 808/18 (dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl), które tut. Sąd w pełni podziela, a w którym stwierdzono, że oświadczenie wierzyciela, że uznaje zarzut przedawnienia, cofa pozew i nie będzie dochodził przedawnionego zobowiązania cywilnoprawnego, nie tworzy po stronie dłużnika stanu otrzymania przychodu w postaci wartości nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Przedawnione roszczenie wierzyciela dotyczy zobowiązania, które nie wygasło, lecz w przypadku podniesienia przez dłużnika uzasadnionego zarzutu przedawnienia nie będzie mogło zostać zasądzone i przymusowo wyegzekwowane. Zatem po stronie dłużnika nie zachodzi jakiekolwiek przysporzenie majątkowe.

Przychodem podatkowym jest więc tylko takie przysporzenie majątkowe, które ma charakter trwały i definitywny, a do czasu kiedy wierzyciel nie zrzeknie się roszczenia, bądź nie zwolni dłużnika z długu, nie następuje po stronie dłużnika trwałe i definitywne przysporzenie, pomimo upływu terminu przedawnienia (por. wyroki NSA z dnia: 28 września 2021 r., II FSK 263/19, 7 maja 2021 r., II FSK 3519/18, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie wobec skarżącej nie doszło do umorzenia należności, zwolnienia z długu, czy też zrzeczenia się roszczenia.

Skoro zobowiązania cywilnoprawne nie wygasają na skutek przedawnienia, to nie można uznać, że dłużnik uzyskuje wymierną korzyść. Tym samym u dłużnika nie powstaje przychód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Mając na uwadze powyższe, zaskarżoną interpretację należało uchylić jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego (art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f.) w stopniu mającym wpływ wynik sprawy (art. 146 § 1 zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

A.M.