VII SA/Wa 1019/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-07-10	
Data wpływu	2024-04-18	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Iwona Ścieszka. /sprawozdawca/
Joanna Gierak-Podsiadły /przewodniczący/
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska	
Symbol z opisem	6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów	
Hasła tematyczne	Szkolnictwo wyższe	
Skarżony organ	Inne	
Treść wyniku	Uchylono decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 742;  art. 86, ust. 1 pkt. 4; Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium rektora 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji 2) zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu [...] na rzecz M.P. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Decyzją z 21 lutego 2024 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, ze zm.) oraz § 9 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, wprowadzonego Zarządzeniem nr 195/2023 Rektora WUM z dnia 28 września 2023 r. oraz Komunikatu Nr 8/2023 z dnia 10 listopada 2023 r. Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia, odmówiła przyznania M. P., studentowi 5 roku jednolitych magisterskich studiów na Wydziale Lekarskim WUM, stypendium rektora.

Organ odwoławczy uwzględnił, że M. P. w dniu 16 października 2023 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie stypendium rektora za średnią ocen oraz osiągnięcia naukowe. Komisja Stypendialna (organ I instancji) ustaliła, że wnioskodawcy przysługuje 81,6 punktów za średnią ocen oraz 31,00 punktów za udokumentowane osiągnięcia naukowe. Łączna punktacja wyniosła 112,6. Komisja odnotowała, że student zaliczył przedmiot "Dermatologia" w drugim terminie. Zgodnie zaś z § 23 i 24 do średniej ocen za ubiegły rok wlicza się wyłącznie wyniki z egzaminów zdanych w danym roku akademickim zgodnie z planem studiów, w pierwszym terminie (bez poprawek). W ocenie organu I instancji, brak ww. zaliczenia w pierwszym terminie nie uprawnia do otrzymania stypendium rektora. W związku z tym decyzją z 30 listopada 2023 r. odmówiła przyznania wnioskowanego stypendium.

W odwołaniu od decyzji Komisji Stypendialnej M. P. wskazywał na błędną interpretację przywołanego zapisu Regulaminu. W ocenie wnioskodawcy, przepis ten nie wskazuje jednoznacznie na brak możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia.

Po rozpoznaniu odwołania Odwoławcza Komisja Stypendialna WUM odmówiła przyznania M. P. wnioskowanego stypendium. Zdaniem organu odwoławczego, aby móc ubiegać się o stypendium rektora, trzeba mieć zaliczenie wszystkich przedmiotów przewidzianych planem studiów. Średnią wylicza się z ocen uzyskanych z egzaminów, które należy zdać w pierwszym terminie, bez poprawek. Wniosek studenta nie mógł zostać pozytywnie rozpatrzony z uwagi na brak zaliczenia jednego z przedmiotów w pierwszym terminie. Z tego powodu jako błędne Odwoławcza Komisja Stypendialna WUM uznała uwzględnienie wyliczonej średniej ocen.

W odniesieniu do punktów za osiągnięcia naukowe, organ odwoławczy uznał je za prawidłowe zauważając jednocześnie, że udział we wskazanych we wniosku publikacjach daje 31 punktów, a zgodnie z Regulaminem o stypendium może ubiegać się student, który uzyskał co najmniej 80 punktów.

W świetle powyższego Odwoławcza Komisja Stypendialna WUM nie przyznała stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024.

W skardze na powyższą decyzję M. P. podniósł zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego.

W uzasadnieniu skargi, odwołując się do treści § 24 ust. 9 Regulaminu, skarżący zauważał, że przepis ten należy rozmieć jako koniunkcję dwóch implikacji: "jeśli istnieje egzamin zdany w pierwszym terminie, to należy wliczyć go do średniej ocen za ubiegły rok" oraz "jeśli istnieje egzamin poprawkowy, to należy nie wliczać go do średniej ocen za biegły rok". Przepis ten definiuje więc, które egzaminy są wliczane do średniej ocen i w żaden sposób nie stanowi implikacji "jeśli istnieje egzamin niezdany, to nie można obliczyć średniej ocen", ani "jeśli istnieje egzamin niezdany, to stypendium rektora przyznawać nie należy". W ocenie skarżącego, organ odwoławczy zastosował własną interpretację tego przepisu, niedającą się przewidzieć na podstawie jego zapisu. Nawet jeśli, jak zauważał skarżący, potraktować to jako dwuznaczność zapisu, to zgodnie z art. 7a § 1 k.p.a. należało wątpliwości rozstrzygnąć na korzyść skarżącego. Skarżący podkreślał, że w obrębie całego Regulaminu dla studentów WUM nie wprowadzono zapisu, w którym wykluczono możliwość otrzymania stypendium rektora przez studenta, który nie zdał jednego z egzaminów w pierwszym terminie, ale zdał go w drugim.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zaważając, że skoro Regulamin nakładał na skarżącego określone obowiązki warunkujące uzyskanie stypendium, w tym obowiązek uzyskania zaliczeń w I terminie, a z akt jednoznacznie wynika, że skarżący na dzień wydania decyzji nie zaliczył przedmiotu "Dermatologia" w wyznaczonym terminie, to tym samym zaistniały podstawy do podjęcia decyzji o odmowie przyznania stypendium.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady wystąpiły, dlatego skarga została uwzględniona.

Na wstępie zaznaczyć należy, że w myśl art. 9 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, uczelnia jest autonomiczna na zasadach określonych w ustawie. Oznacza to, że rektor, jako organ uczelni publicznej, a także organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym (zob. art. 5 § 2 pkt pkt 3 in fine) związany jest zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP). Podejmowane zatem przez niego decyzje, m.in. na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, nie mogą naruszać przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w art. 86 ust. 1 pkt 4 przewiduje, że student może ubiegać się o stypendium rektora. Przyznanie tego świadczenia oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2). W myśl art. 91 ust. 1 tej ustawy stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Wysokość stypendium rektora, jak i szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń określa regulamin świadczeń studentów, który ustalany jest przez rektora w porozumieniu z samorządem studenckim (art. 95 ust. 1 i 2 pow. ustawy).

Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w § 23 ust. 1 przewiduje, że stypendium rektora jest przyznawane na wniosek studenta. Stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym (ust. 2). W świetle rozwiązań wynikających z § 23 ust. 7 Regulaminu, o przyznanie stypendium może biegać się m.in. studenci studiów jednolitych, którzy do końca roku akademickiego poprzedzającego rok akademicki, na który stypendium ma być przyznane, zaliczyli wszystkie przedmioty wymagane do zaliczenia studiów na danym roku i kierunku i zostali wpisani na listę alfabetyczną studentów na kolejny rok akademicki. Studenci ubiegający się o stypendium rektora składają do Dziekanatu wniosek wypełniony i wydrukowany z Wirtualnej Uczelni wraz z załącznikami dokumentującymi osiągnięcia, wymienione w § 24 ust. 10 - 12 (o ile je posiadają). Średnią ocen z egzaminów za ubiegły rok studiów (w przypadku ubiegania się o stypendium rektora za wysokie wyniki w nauce) oraz potwierdzenie zaliczenia wszystkich przedmiotów wymaganych planem studiów na danym roku, potwierdza pracownik Dziekanatu. (§ 23 ust. 8)

W tym miejscu należy wskazać, że z nadesłanej dokumentacji wynika, iż skarżący wypełnił na dzień składania wniosku o przyznanie stypendium rektora dla studentów na rok akademicki 2023/2024 powyższe formalne warunki ustalone Regulaminem. W dniu 15 października 2023 r. miał zaliczone wszystkie przedmioty wymagane planem studiów przewidzianych w roku akademickim 2022/2023 i jako student 5 roku, przedkładając wymagane dokumenty, posiadał uprawnienia do ubiegania się o stypendium rektora. Nie budzi przy tym wątpliwości, że pozytywny wynik egzaminu z "Dermatologii" został uzyskany przez skarżącego w drugim terminie. W wyniku egzaminu poprawkowego skarżący poprawił swój pierwszy negatywny wynik i uzyskał ocenę pozytywną – 3,5, co w świetle rozwiązań regulaminowych, uprawniało go do ubiegania się o stypendium rektora (zaliczył wszystkie przedmioty przewidziane w programie studiów na danym roku).

Merytoryczna ocena złożonych przez studentów wniosków o stypendium z tytułu osiągnięć uzyskanych w poprzednim roku akademickim opiera się natomiast na notach uzyskanych przez skarżącego na 4 roku studiów. Wśród kryteriów osiągnięć w zakresie wyników w nauce Regulamin w § 24 ust. 1 pkt 1 przyjmuje średnią ocen z egzaminów, liczoną zgodnie z § 23 ust. 9. Przy czym w zdaniu drugim i trzecim ust. 2 § 24 Regulaminu przyjęto, że warunkiem koniecznym do ubiegania się o stypendium rektora jest osiągnięcie minimum 80 pkt. w jednym z wymienionych kryteriów. Punkty uzyskane w poszczególnych kryteriach sumuje się. W § 23 ust. 9 Regulamin ustala następujące kryteria wyników w nauce:

1) punkty za wysoką średnią ocen wylicza się mnożąc przez 20 średnią arytmetyczną ocen z egzaminów. Minimalna średnia, brana pod uwagę przy składaniu wniosku, za to osiągnięcie wynosi 4,00 co stanowi 80 pkt,

2) maksymalną liczbą punktów możliwą do uzyskania za to kryterium jest 100,

3) średnia ocen liczona jest z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku,

4) do średniej ocen za ubiegły rok wlicza się wyłącznie wyniki z egzaminów zdanych w danym roku akademickim zgodnie z planem studiów, w pierwszym terminie (bez poprawek),

5) do średniej ocen nie wlicza się wyniku z egzaminu licencjackiego,

6) studenci ubiegający się o stypendium rektora składają do Dziekanatu wniosek zarejestrowany i wydrukowany z Wirtualnej Uczelni oraz zaświadczenia dokumentujące osiągnięcia wymienione w § 24 ust. 10 - 12 (o ile je posiadają),

7) w przypadku Indywidualnego Programu Studiów decyzję o obliczeniu średniej ocen za ubiegły rok akademicki podejmuje Dziekan. Do średniej ocen za wyniki w nauce nie zalicza się ocen z egzaminów zdanych w innych szkołach niż wyższe.

Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy przyznania skarżącemu stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024 w następstwie dokonanej przez organy wykładni § 24 ust. 9 pkt 4 Regulaminu świadczeń dla studentów i zastosowania tego przepisu oraz stwierdzenia, że zaliczenie przedmiotu w terminie poprawkowym nie uprawnia do otrzymania przez skarżącego stypendium rektora. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej WUM, jedynie zaliczenie wszystkich przedmiotów przewidzianych planem studiów w pierwszym terminie uprawnia do ubiegania się o stypendium rektora.

W ocenie Sądu tak sformułowana przez organ konkluzja wykracza poza treść normatywną rozwiązań przewidzianych w Regulaminie. Przedstawiane stanowisko w sposób nieuprawniony wprowadza bowiem wymóg zaliczenia wszystkich przedmiotów w pierwszym terminie dla ubiegania się o stypendium, podczas gdy kwestia ta związana jest z merytoryczną oceną osiągnięć studenta dokonywaną na podstawie § 24 ust. 9 pkt 4 Regulaminu. Z treści tego przepisu wynika, że wyliczenia średniej ocen dokonuje się wyłącznie w oparciu o wyniki z egzaminów zdanych w pierwszym terminie, bez poprawek. Brzmienie § 24 ust. 9 pkt 4 Regulaminu nie pozwala przyjąć, by negatywny wynik egzaminu w pierwszym terminie dyskwalifikował tych studentów, którzy uzyskali pozytywny wynik w terminie poprawkowym. Sąd nie neguje intencji Uczelni, by stypendium rektora udzielane było tylko tym studentom, którzy pozytywny wynik egzaminów uzyskali w pierwszym terminie, jednakże z treści ww. przepisu taki warunek nie wynika. To, że wyłącznie wyniki egzaminów zdanych w pierwszym terminie wlicza się do średniej ocen za ubiegły rok, nie wyklucza ubiegania się o stypendium studentów, którzy pozytywny wynik egzaminu uzyskali poprawiając negatywną ocenę z pierwszego terminu. Należy przy tym przychylić się do argumentacji skargi, że wątpliwości interpretacyjne w omawianym zakresie powinny być rozstrzygane na korzyść strony, do czego zobowiązuje art. 7a § 1 k.p.a.

Odrębną natomiast kwestią pozostaje sposób liczenia średniej ocen dla przyznania stypendium rektora WUM. Zagadnienie to pozostaje trudne do zweryfikowania przez Sąd. W nadesłanym wraz z aktami Regulaminie, a także Regulaminie zamieszczonym na stronie internetowej WUM https://bss.wum.edu.pl/regulaminy, brakuje przepisu § 24 ust. 8, do którego nawiązuje wprost pkt 2 wniosku o przyznanie stypendium, w którym pracownik Dziekanatu wpisem z 21 listopada 2023 r. ustalił średnią ocen (4,08). Sąd nie wyklucza więc, że treść brakującego rozwiązania normatywnego (ust. 8) w obowiązującym brzmieniu uniemożliwia uwzględnienie przy dokonywaniu obliczeń średniej ocen, wyników poprawkowych. Zagadnienie to jednak będzie wymagało ustalenia przez organy, które dysponować powinny pełną wersją regulacji wewnętrznej, jaką jest Regulamin świadczeń dla studentów Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Ponowna ocena wniosku złożonego przez skarżącego powinna zatem polegać na wyliczeniu i ocenie średniej ocen uzyskanych przez studenta, przy uwzględnieniu zauważonych wątpliwości co do przyjętej przez organy interpretacji treści normy prawnej ustalonej w § 24 ust. 9 pkt 4 Regulaminu.

Sąd zauważa przy tym, że sposób rozstrzygnięcia sprawy przez Odwoławczą Komisję Stypendialną WUM nie odpowiada treści art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji brzmi: "odmawia przyznania", podczas gdy w trybie odwoławczym organ II instancji uznając, że środek odwoławczy jest niezasadny, utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy będą zobowiązane kierować się przy wydawaniu rozstrzygnięcia powyższymi wskazówkami.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego z 30 listopada 2023 r. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 pow. ustawy.