Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 840/11 odrzucającego skargę I. P. w sprawie ze skargi I. P. na pismo Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzi organu na pismo skarżącej z dnia [...] czerwca 2011 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Pismem z dnia 4 sierpnia 2011 r. Z. P. – działający w imieniu I. P. wniósł skargę na "rozstrzygnięcie Wojewody Podkarpackiego" z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], w którym organ odpowiedział na pismo I. P. (wniesione przez pełnomocnika Z. P.) zatytułowane "zażalenie na tytuł wykonawczy Prezydenta Miasta Rzeszowa" oraz czynności komornicze w odniesieniu do działki nr [...] obr. [...], z dnia [...] czerwca 2011 r., w sprawie prowadzonego przez Prezydenta Miasta Rzeszowa postępowania egzekucyjnego dotyczącego udostępnienia nieruchomości położonej w Rzeszowie na osiedlu D., oznaczonej obecnie jako działka nr [...] obr. [...] Rzeszów – Biała, stanowiącej własność I. P., P. G. N. i G. S.A. z siedzibą w Warszawie, oddział w Sanoku, celem założenia i przeprowadzenia sieci gazociągów przesyłowych, zgodnie z ostateczną decyzją Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r.

W piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Wojewoda Podkarpacki wyjaśnił, że P. G. N. i G. S.A. z siedzibą w Warszawie – oddział w Sanoku, wnioskiem z dnia 23 maja 2011 r. wystąpiło do Prezydenta Miasta Rzeszowa o wszczęcie egzekucji administracyjnej w sprawie umożliwienia przystąpienia do prac na nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...] obr. [...], stanowiącej własność I. P. w celu wykonania ostatecznej decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] października 2006 r. nr [...].

Wojewoda Podkarpacki wskazał, że Prezydent Miasta Rzeszowa upomnieniem z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] wezwał I. P. do wykonania obowiązku, udostępnienia nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...] obr. [...] Rzeszów – Biała, wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r., decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 824/10. Ponadto poinformował, że w przypadku niewykonania obowiązku udostępnienia nieruchomości we wskazanym terminie, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego udostępnienia zobowiązanemu nieruchomości.

W piśmie Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] lipca 2011 r. wskazano ponadto, że w dniu 21 czerwca 2011 r. Prezydent Miasta Rzeszowa wystawił tytuł wykonawczy nr [...] stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, a następnie postanowieniem wezwał I. P., do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, tj. do udostępnienia przedmiotowej nieruchomości P. G. N. i G. S.A. z siedzibą w Warszawie oddziałowi w Sanoku Z. G. N. i G. w Sanoku celem założenia i przeprowadzenia sieci gazociągów przesyłowych, zgodnie z decyzją Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] marca 1993 r. nr [...], z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego.

Wojewoda Podkarpacki wskazał, że zarówno tytuł wykonawczy, jak i postanowienie nie zostało przez Prezydenta Miasta skutecznie doręczone. Z notatki służbowej sporządzonej przez Kierownika Oddziału Gospodarki Nieruchomości Urzędu Miasta Rzeszowa na okoliczność wejścia przez PGNiG S.A. na teren działki nr [...] wynika, że właścicielka tej nieruchomości nie pojawiła się na działce i prace objęte ww. zezwoleniem zostały wykonane w dniu [...] czerwca 2011 r.

Wojewoda Podkarpacki stwierdził, że do wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie doszło.

W skardze na powyższe pismo Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] I. P. (podpisał pełnomocnik Z. P.) zarzucono naruszenie przepisów Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., kodeksu postępowania administracyjnego oraz Prawa geologicznego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że warunkiem skorzystania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dostępnych środków zaskarżenia jest doręczenie upomnienia, tytułu wykonawczego i postanowienia zobowiązanemu. Upomnienie, jak i tytuł wykonawczy oraz postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego powinny być doręczone bezpośrednio zobowiązanemu, a nie innej osobie, jak chociażby pełnomocnikowi, skoro przy takich czynnościach nie toczy się jeszcze postępowanie egzekucyjne. Wobec nieobecności zobowiązanej I. P. na działce w dniu [...] czerwca 2011 r. egzekutor nie doręczył dokumentacji egzekucyjnej, mając ją przygotowaną na wypadek oporu zobowiązanej. Nie zachodził przypadek niewykonania przez zobowiązaną obowiązku polegającego na udostępnieniu nieruchomości celem przeprowadzenia określonych robót.

Sąd I instancji stwierdził, że pismo z dnia 21 czerwca 2011 r., podpisane przez Z. P. w imieniu I. P. nie stanowiło środka zaskarżenia przewidzianego przez prawo (zażalenie, zarzuty), a pisma Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] lipca 2011 r. nie można uznać za postanowienie wydane po rozpoznaniu ww. środków prawnych. W ocenie Sądu I instancji brak doręczenia powyższych dokumentów, z uwagi na zbędność wszczynania postępowania egzekucyjnego w stosunku do I. P., jako zobowiązanej do udostępnienia nieruchomości, wyłącza możliwość prawnie skutecznego wnoszenia środków zaskarżenia, a przez to również kontroli sądowoadministracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 §1 pkt 6) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

Skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 840/11 wniosła I. P., zaskarżając postanowienie w całości.

Skargę kasacyjną oparła na zarzucie naruszenia art. 134 §1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez brak właściwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego a przez to naruszenie:

- art. 32 Kodeksu postępowania administracyjnego przez ustalenie, że w postępowaniu objętym skargą zobowiązana nie mogła działać przez pełnomocnika Z. P. – który występował w sprawie jako pełnomocnik I. P.,

- art. 150 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez:

1. ustalenie, że zobowiązana nie sprzeciwiła się wykonaniu decyzji i w jej imieniu nie działał pełnomocnik Z. P.,

2. brak oceny materiału dowodowego w zakresie doręczonego przez pełnomocnika zobowiązanej pisma ze wskazaniem, że w określonym terminie nie będzie obecna na terenie kraju więc organ w sytuacji oporu ze strony pełnomocnika powinien doręczyć upomnienie oraz tytuł wykonawczy i postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego zobowiązanej bezpośrednio – w przypadku niemożliwości jego doręczenia osobistego tak jak to miało miejsce w niniejszym przypadku doręczenie listowne,

3. brak doręczenia zobowiązanej postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego nie znajduje oparcia w przepisie art. 150 §3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

4. zobowiązana stawiała opór działając przez pełnomocnika – nie musiała działać samodzielnie zwłaszcza, że zobowiązała do takiego działania Z. P. podczas swojej nieobecności,

Na tych podstawach wnosiła o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie,

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) "§ 1. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. § 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. § 3. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach".

Sąd I instancji uwzględniając powyższy przepis rozpoznaje skargi na czynności i akty wydane w konkretnej sprawie administracyjnej.

Zgodnie z art. 134 § 1. powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Przepis ten wskazuje, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Aby go nie naruszyć sąd określa przedmiot skargi i rozpoznaje konkretną sprawę administracyjną. Naruszenie tego przepisu oznacza m.in. sytuację w której sąd rozpoznaje sprawę nieokreśloną przedmiotem skargi. W sprawie sąd I instancji nie określił znaczenia prawnego pisma Wojewody z dnia 18 lipca 2011 r. będącego przedmiotem skargi. Nie ocenił tym samym, czy pismo to znajduje się w katalogu aktów wskazanym w art. 3 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Określenie znaczenia prawnego pisma pozwoli ocenić czy mogło ono stanowić przedmiot skargi do sądu administracyjnego podpisanej przez pełnomocnika skarżącej, czyli tym samym uczyni możliwym ewentualne zastosowanie art. 32 Kodeksu postępowania administracyjnego bądź art. 150 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W tym stanie rzeczy i na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego rozpoznanie zarzutu naruszenia art. 32 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 150 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjnym byłoby przedwczesne.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.