Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska

Pismem z dnia 28 grudnia 2007 r. J. P. złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją ostateczną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].08.2006 r. Nr [...]. Zdaniem J. P., po wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej ujawniły się nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na treść decyzji, tj. przyznanie uprawnień kombatanckich. Do wniosku dołączono kserokopię kartotek- rodziców z obozu Lager-Pettighofen oraz kserokopię pisma Osterreichischer Versohnungsfonds.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu Organ podniósł, iż art. 16 kpa wyraża zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Jednym ze sposobów weryfikacji decyzji jest wznowienie postępowania, które pozwala na wzruszenie decyzji ostatecznej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie wtedy "jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję". Organ podkreślił, że wszystkie nadesłane dokumenty- tj. list Osterreichischer Versohnungsfonds oraz kserokopia dokumentów rodziców strony były już wcześniej przedstawione przez stronę i wzięte pod uwagę przy podejmowaniu decyzji w toku zwykłego postępowania.

W związku z powyższą decyzją, 04 lutego 2008 r. J. P. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem Skarżącej, organ w zwykłym postępowaniu nie wziął pod uwagę załączonych do wniosku o wznowienie postępowania dowodów, tj. kartoteki Jej rodziców, z których wynika nie tylko fakt pobytu w obozie Pettighofen, ale również charakter tego obozu. Kartoteki te J. P. odnalazła po wydaniu decyzji z dnia 28.08.2006 r. Z dołączonych kartotek nie znanych organowi wynika, że rodzice J. P. byli uwięzieni w obozie, w którym warunki życia nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych. Powyższe okoliczności korespondują, zdaniem Skarżącej, z dokumentem Osterreichischer Versohnungsfonds z 14.09.2005 r., z którego wynika, że Jej rodzina była "uwięziona w obozie".

12 marca 2008 r. J. P. odbyła rozmowę telefoniczną z pracownikiem UdSKiOR- Panem M. K., w której podtrzymała żądanie ponownego rozpoznania Jej sprawy oraz oświadczyła, że dośle jeszcze dokumenty potwierdzające jej żądanie. 20 marca 2008 r. skarżąca nadesłała pismo z Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie z dnia 20.02.2008 r. oraz publikację "Das nationalsozialistiche Lagersystem", w której znajdują się wzmianki w języku angielskim na temat obozu Pettighofen i Lenzing.

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] utrzymano w mocy decyzję z dnia [...].01.2008 r. Organ podtrzymał swoje stanowisko, uznając, iż w wszystkie nadesłane dokumenty jako nowe dowody, były już wcześniej przedstawiane przez Skarżącą i wzięte pod uwagę przy podejmowaniu decyzji w toku zwykłego postępowania. Organ podkreślił, że w świetle powyższego, podanie o wznowienie postępowania wniesiono z naruszeniem terminu, o jakim mowa w art. 148 kpa. Odnośnie pisma z Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie Organ stwierdził, iż fakt istnienia podobozu koncentracyjnego Mauthausen istniejącego od listopada 1944r. w Lenzing-Pettighofen przeznaczonego wyłącznie dla kobiet, był znany organowi przed wydaniem decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Organ zaznaczył, że podstawą przyznania J. P. świadczeń za pracę przymusową były dokumenty potwierdzające pobyt jej rodziców (w tym ojca) w okresie od sierpnia 1944 r,. w obozie pracy w Pettighofen (niebędącego miejscem odosobnienia w rozumieniu art. 4 ust 1 pkt 1 ustawy o kombatantach).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. J. P. zarzuciła organowi oparcie rozstrzygnięcia na nieprawdziwych twierdzeniach, gdyż zdaniem Skarżącej zgłoszone przez nią dowody, zostały przedłożone organowi po wydaniu ostatecznej decyzji z dnia 28.08.2007 r. Ponadto z pisma z Urzędu Miejskiego w K. wynika, że w czasie okupacji Skarżąca znajdowała się w Austrii.

W odpowiedzi na skargę, Organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ powtórzył też twierdzenie o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, choć z innych przyczyn, aniżeli wskazano w jej treści.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli, Sąd ocenia czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej jako: p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją, jest natomiast zobowiązany do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącej.

W myśl przepisu art. 145 § 1pkt 1 lit. c, p.p.s.a., uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, Sąd uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi m. in. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie ulega wątpliwości, iż dowody na jakie powoływała się Skarżąca, składając wniosek o wznowienie postępowania (tj. kartoteki rodziców oraz pismo Osterreichischer Versohnungsfonds z 14.09.2005 r.), były znane Organowi przed wydaniem decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Jednakże przed wydaniem decyzji w II instancji Organowi przedstawiono 2 inne dokumenty, które nie znajdowały się wcześniej w aktach administracyjnych.

W celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, organ administracji obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Przez rozpatrzenie materiału dowodowego należy rozumieć jego ocenę. To na podstawie całego materiału dowodowego organ administracji ocenia czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wprawdzie ustawodawca pozostawił organom, prowadzącym postępowanie administracyjne, swobodę w ocenie materiału dowodowego, jednakże ocena ta nie może przybierać cech dowolności.

W orzecznictwie sądów i doktrynie prawa wypracowano i powszechnie przyjęte dyrektywy oceny dowodów, którymi winien się kierować organ administracji, by nie narazić się na zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Na te dyrektywy składają się zasady logicznego myślenia oraz wskazówki, wypływające z wiedzy i doświadczenia życiowego. Działanie organów administracji publicznej winno odbywać się w sposób praworządny, rzetelny i budzący zaufanie do organów Państwa ( art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że organ II instancji naruszył powyższe regulacje, uchybiając nałożonemu na niego ustawowemu obowiązkowi podejmowania wszelkich kroków, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli.

Należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie, słuszny interes skarżącej wymagał rzetelnego ustalenia wartości dowodowej dokumentów, na które się powoływała, a przede wszystkim wyjaśnienia niejasności, czy rozbieżności dotyczące dowodów, które po raz pierwszy pojawiły się w sprawie, a co do których organ nie ustosunkował się, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję

Uzasadniając swoją decyzję, Organ II instancji powielił wcześniejszą argumentację, - ograniczając się do stwierdzenia, iż Skarżąca nie dołączyła żadnych nowych dowodów, natomiast odnośnie pisma z Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie Organ stwierdził, iż fakt istnienia podobozu koncentracyjnego Mauthausen istniejącego od listopada 1944r. w Lenzing-Pettighofen przeznaczonego wyłącznie dla kobiet, był znany organowi przed wydaniem decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Organ nie przeprowadził analizy dokumentów dołączonych do akt sprawy przed wydaniem decyzji II instancji -pod kątem ich związku z daną sprawą i tego, czy są to nowe dowody w sprawie.

Organ II instancji nie wskazał, na jakiej podstawie ustalił, iż treść pisma Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie z dnia 20 lutego 2008 r. była już znana organowi przed wydaniem decyzji w postępowaniu zwykłym. Nie podjął się także przetłumaczenia tekstu "Das nationalsozialistiche Lagersystem" z języka angielskiego na język polski, oraz się do niego nie ustosunkował.

W ocenie Sądu, powyższe okoliczności uzasadniają stwierdzenie, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia szeregu przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 k.p.a. Skutkiem tych zaniedbań organu było niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy oraz naruszenie prawa skarżącej (osoby w podeszłym wieku) do prawidłowego, szczegółowego, merytorycznego rozpoznania indywidualnej sprawy, mającej dla Niej istotne znaczenie.

Należy dodać, iż wobec wniesienia wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na nowe dowody, które były organowi znane, nie jest prawidłowym powoływanie się na upływ terminu, o którym mowa w art. 148 kpa. Jeśli zaś chodzi o inne dowody, to organ nie wykazał, dlaczego uważa, że strona uchybiła ww. terminowi.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ powinien więc, mając na uwadze powyższe wskazania, raz jeszcze przeanalizować treść owych dokumentów, i dokonać ich oceny w kontekście tego, czy są to nowe dowody w tej sprawie.

W takim stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska

mb