VI SA/Wa 1923/11 - Wyrok

Data orzeczenia	2012-01-30	
Data wpływu	2011-09-28	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Grażyna Śliwińska
Piotr Borowiecki /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Rudnicki	
Symbol z opisem	652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych	
Hasła tematyczne	Służba zdrowia	
Sygn. powiązane	II GSK 1144/12	
Skarżony organ	Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia	
Treść wyniku	Uchylono decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027; art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109, art. 66 ust. 1 pkt 20, pkt 23, art. 66 ust. 2, art. 87 ust. 1, art. 73 pkt 6, art. 93 ust. 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c) i d); Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270; art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b), art. 200, art. 205 par. 2 i 3;  Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348; par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c); Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej M. O. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia – działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez M. O. (dalej także: skarżąca) od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] ustalającej, iż skarżąca M. O. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 30 czerwca 2007 r. z tytułu pobierania stypendium sportowego przyznanego przez P. – utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 27 kwietnia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej M. O. z tytułu pobierania stypendium sportowego. W uzasadnieniu ZUS wskazał, iż w okresie od dnia [...] sierpnia 2010 r. do dnia [...] listopada 2010 r. przeprowadził okresową kontrolę u płatnika składek P. z siedzibą w [...] m.in. w zakresie prawidłowości i rzetelności obliczania, potrącania i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek i wpłat. W wyniku kontroli ustalono, że płatnik nie dokonał zgłoszenia M. O. do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 30 czerwca 2007 r. z tytułu pobierania stypendium sportowego.

Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ pismem z dnia 9 maja 2011 r. zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego wobec niej z tytułu pobierania stypendium sportowego u płatnika składek P. z siedzibą w [...] w ww. okresie. Niniejsze zawiadomienie zostało doręczone skarżącej oraz P.

W piśmie z dnia 16 maja 2011 r. skarżąca oświadczyła, że w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 30 czerwca 2007 r. pobierała stypendium sportowe u płatnika składek – P. z siedzibą w [...]

Pismem z dnia 25 maja 2011 r. P. poinformował Oddział Wojewódzki NFZ, że skarżąca w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 30 czerwca 2007 r. legitymowała się tytułem do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, jako studentka – członek rodziny ubezpieczonego. Jednocześnie P. oświadczył, że w terminie 14 dni wykaże status ubezpieczonego M. O.

Pismem z dnia 2 czerwca 2011 r. NFZ wskazał na podstawie danych zgromadzonych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, że skarżąca pozostawała ubezpieczona z tytułu posiadania statusu członka rodziny ubezpieczonego od 1 stycznia 1999 r. do 19 listopada 2009 r.

W odpowiedzi na pismo z dnia 25 maja 2011 r. Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował P., iż podmiot ten nie jest stroną w niniejszym postępowaniu administracyjnym, a zatem nie przysługuje mu uprawnienie do składania wniosków w tym postępowaniu. Organ wskazał także, że P., jako płatnik składek, otrzymywał zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego jedynie do wiadomości.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] pismem z dnia 14 czerwca 2011 r. skierowanym do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ poinformował, iż zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – status członka rodziny osoby ubezpieczonej nie zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego stypendystów sportowych, gdyż w jego ocenie nie jest odrębnym tytułem do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Zdaniem ZUS do osób pobierających stypendium sportowe wskazany art. 66 ww. ustawy nie ma zastosowania.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia – działając m.in. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – stwierdził, iż skarżąca M. O. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 30 czerwca 2007 r. z tytułu pobierania stypendium sportowego przyznanego przez P. Jednocześnie organ I instancji wskazał, iż obowiązek zgłoszenia M. O. do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania stypendium sportowego ciążył na płatniku składek P. z siedzibą w [...]. Organ stwierdził, że w przypadku wskazanego związku sportowego nie ma zastosowania wyłączenie z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego wynikające z art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach i jednoznacznie stwierdził, że skarżąca, pobierając w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 czerwca 2007 r. stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia, podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Przedmiotowa decyzja Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ została doręczona skarżącej M. O. oraz przesłana do wiadomości ZUS Oddział w L.

Skarżąca pismem z dnia 1 lipca 2011 r. złożyła odwołanie od ww. decyzji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ. Strona zarzuciła organowi naruszenie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 20, pkt 23 w zw. z art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach - poprzez przyjęcie, że skarżąca podlegała objęciu obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Prezes NFZ - działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ nie zgodził się z zarzutem strony skarżącej, iż z racji tego, że w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 30 czerwca 2007 r. skarżąca była studentką w Zamiejscowym Wydziale AWF w [...] - nie mogła podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania stypendium sportowego. Zdaniem organu odwoławczego, zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach posiadanie statusu członka rodziny zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego m.in. studenta. Organ odwoławczy zauważył, iż w katalogu osób wymienionych w art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach, którzy są zwolnieni z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z powodu posiadania statusu członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej nie ma osoby, która pobiera stypendium sportowe.

Na powyższą decyzję Prezesa NFZ skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] czerwca 2011 r., strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 20 i pkt 23 oraz art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – poprzez ich błędną wykładnię.

W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, iż rozstrzygnięcia organów obu instancji są błędne, bowiem naruszają art. 66 ust. 1 pkt 20 i pkt 23 oraz art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przez przyjęcie, że w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 30 czerwca 2007 r. skarżąca podlegała ubezpieczeniom zdrowotnym. Skarżąca powołała się na przepis art. 66 ust. 2 cyt. ustawy, wskazując, że status członka rodziny osoby ubezpieczonej oraz status rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej, na podstawie przepisów o koordynacji, zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 17-20, 26-28, oraz 30-33 ww. ustawy. Zdaniem skarżącej, hipoteza przepisu art. 66 ust. 1 pkt 20 ustawy o świadczeniach, która odnosi się do studentów i uczestników studiów doktoranckich niepodlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 - potwierdza powyższe zarzuty. Skarżąca jednocześnie podkreśliła, że bezspornym jest, że w okresie, którego dotyczy sprawa była studentką na Zamiejscowym Wydziale AWF w [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W dniu 30 stycznia 2012 r. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, pełnomocnik skarżącej, podtrzymując zarzuty skargi, podniósł jednocześnie, że w niniejszej sprawie zachodzi dodatkowa podstawa uchylenia obu spornych decyzji z uwagi na przesłankę wznowieniową wynikającą z pozbawienia strony – P. możliwości uczestnictwa w postępowaniu oraz obrony swoich praw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w skardze.

Zaskarżoną decyzją Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] stwierdzającą objęcie skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu pobierania przez nią stypendium sportowego wypłacanego przez P. Organy obu instancji uznały, iż w katalogu osób wymienionych w art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach, którzy są zwolnieniu z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z powodu posiadania statusu członka rodziny osoby ubezpieczonej bądź członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej, nie ma osoby, która pobiera stypendium sportowe.

Jednocześnie organy obu instancji, rozstrzygając w niniejszej sprawie bez udziału płatnika, tj. P. – uznały, że podmiot ten nie jest stroną postępowania administracyjnego, albowiem nie przysługuje mu interes prawny w sprawie dotyczącej objęcia strony skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu pobierania stypendium sportowego wypłacanego przez ten podmiot.

Zdaniem Sądu, organy dopuściły się tym samym naruszenia przepisów art. 28 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., albowiem przeprowadziły postępowanie administracyjne i wydały obie sporne decyzje bez udziału P., który - jako potencjalny płatnik – winien być uznany za stronę postępowania dotyczącego objęcia skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym i w konsekwencji winien mieć z tego powodu zapewniony nie tylko czynny udział we wszystkich stadiach wspomnianego postępowania i czynnościach procesowych przeprowadzanych przez organy, ale również możliwość stosownego wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę.

Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Interes prawny podmiotu do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym wywodzi się z bezpośredniego wpływu tego postępowania na sferę prawną tego podmiotu, który to wpływ wynikać musi z prawa materialnego. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się więc do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (np. decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (zob. m.in. M. Bogusz /w:/ Zaskarżanie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1997, s. 22, a także T. Woś, Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996, s. 105 i nast.).

Interes prawny osoby lub innego podmiotu prawa, w uczestnictwie w postępowaniu administracyjnym, jako kategoria prawa materialnego, wywodzi się z bezpośredniego wpływu tego postępowania na sferę prawną tej osoby (podmiotu), który to wpływ wynika z prawa materialnego. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się więc do ustalenia związku o charakterze materialno-prawnym, między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (tu: decyzja administracyjna) może mieć wpływ na tę sytuację w zakresie prawa materialnego. Interes prawny wywodzi się zatem z wynikającego z przepisów prawa rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku między sferą indywidualnych praw podmiotu, który się na niego powołuje a prowadzonym postępowaniem. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, warunkowany istnieniem interesu prawnego, ma w tej sytuacji osoba (inny podmiot prawa), której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2011 r., II GSK 929/10 oraz cyt. tam wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2005 r., II OSK 310/05).

Interes prawny nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, lecz z wynikającego z przepisów prawa, rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku między sferą jej indywidualnych praw a prowadzonym postępowaniem.

Oceniając interes prawny płatnika w przedmiotowej sprawie do uczestnictwa w postępowaniu, dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, należy więc brać pod uwagę przepisy prawa materialnego określające, czy i jaki status prawny ma uczestnik w sprawie dotyczącej ustalenia podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu osoby, której wypłacane jest stypendium sportowe.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach, obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby pobierające stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.

W myśl natomiast art. 73 pkt 6 cyt. ustawy, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 23 tej ustawy, powstaje z dniem przyznania stypendium, a wygasa z dniem utraty prawa do jego pobierania.

Za osobę pobierającą stypendium sportowe składkę, jako płatnik, oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza podmiot wypłacający stypendium (art. 85 ust. 13 ustawy o świadczeniach).

Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 omawianej ustawy, osoby, o których mowa w art. 85 (płatnicy) są obowiązane bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15 dnia następnego miesiąca.

Składki na ubezpieczenie zdrowotne osób pobierających stypendium sportowe są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie, zgodnie z art. 87 ust. 6, przekazuje je do centrali Funduszu (art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach).

W myśl art. 93 ust. 1 omawianej ustawy, składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej jako: "ustawa systemowa". W myśl zaś art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c) i d) ustawy systemowej wymierzanie, pobieranie składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek należy do ZUS.

Z uregulowań powyższych wynika, że osoba pobierająca stypendium sportowe podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, chyba, że podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Stwierdzenie w drodze decyzji administracyjnej podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż podmiot wypłacający stypendium uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne osoby pobierającej stypendium. Rozstrzygnięcie o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania stypendium sportowego wpływa zatem wprost na sferę prawną wypłacającego te stypendium, gdyż nakłada na niego obowiązki płatnika składek za okres objęty wypłacanym stypendium.

Natomiast okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją, wydaną w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ZUS, z udziałem wypłacającego, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Osoba statuowana, jako płatnik, ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu.

Zdaniem Sądu, wskazać należy, że tylko w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badane jest, czy podmiot podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, czy też, z uwagi na podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu, nie będzie podlegał ubezpieczeniu z tytułu pobierania stypendium sportowego. Później ta kwestia jest już przesądzona konsekwencją ustaleń poczynionych w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ustalenie zatem w drodze decyzji podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa na sfery prawne dwóch podmiotów: wypłacającego stypendium, jako płatnika składek i pobierającego stypendium, jako ubezpieczonego. Zatem obie strony umowy mają interes prawny i w konsekwencji pełne prawo uczestnictwa w postępowaniu rozstrzygającym o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Skoro P. legitymuje się przymiotem strony w postępowaniu dotyczącym objęcia skarżącej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z racji wypłacania stronie stypendium sportowego, miał prawo wziąć w tym postępowaniu udział.

Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony, według której organ winien zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.).

Niewątpliwie uznać trzeba, iż w spornym postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją Prezesa NFZ z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], zasada ta została naruszona, albowiem - jak już wyżej stwierdzono - organy prowadziły przedmiotowe postępowanie bez udziału jednej ze stron, tj. P., który - wbrew stanowisku organów obu instancji - legitymował się w tym postępowaniu interesem prawnym. Co więcej, z informacji znanych Sądowi ex officio (ze sprawy sygn. akt VI SA/Wa 1865/11) wynika, że po wniesieniu przez w/w związek sportowy odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] czerwca 2011 r. ustalającej podleganie przez skarżącą M. O. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, Prezes NFZ umorzył postępowanie odwoławcze również nie uznając P. za stronę postępowania (vide: decyzja z dnia [...] lipca

2011 r., nr [...]). W ten sposób płatnik pozbawiony został jakiejkolwiek możliwości udziału w postępowaniu. W tej sytuacji, brak udziału P. w toczącym się postępowaniu nie wynikał z jego winy, lecz był wyłącznie następstwem wadliwych decyzji organów obu instancji, które bezpodstawnie odmówiły temu związkowi przymiotu strony w rozpatrywanej sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy administracji z pominięciem powyższych uregulowań prawa materialnego wadliwie oceniły brak interesu prawnego P., bezprawnie odmawiając temu podmiotowi legitymacji do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym skarżącej M. O.

Należy zauważyć, iż w świetle przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylenie decyzji lub postanowienia z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego nastąpi w wypadku stwierdzenia jednej z przesłanek tego wznowienia określonych w odpowiedniej ustawie procesowej. W niniejszej sprawie chodzi o przesłankę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (tj. sytuacja, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Przy czym należy wyraźnie podkreślić w tym miejscu, iż naruszenie prawa będące podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (tak również: A. Kabat /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2011, Komentarz do art. 145 p.p.s.a., t. 6).

Z tych względów w ponownie prowadzonym postępowaniu, zarówno Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ, jak i Prezes NFZ rozpoznają merytorycznie sprawę, mając na uwadze, iż P., jako uczestnikowi, powinien przysługiwać status strony w postępowaniu w sprawie dotyczącej ustalenia podlegania przez skarżącą M. O. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania przez tą osobę stypendium sportowego we wskazanym związku sportowym. W tej sytuacji, organy zobowiązane będą - kierując się m.in. zaleceniami przewidzianymi w przepisach art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. - umożliwić temu podmiotowi zarówno udział we wszystkich istotnych czynnościach prowadzonego postępowania, jak również realizację prawa do wypowiedzenia się co do wszelkich zgromadzonych dowodów przed wydaniem stosownej decyzji.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. – orzekł, jak w pkt. 1 wyroku.

Stwierdzając, że obie uchylone decyzje nie będą podlegać wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Orzekając o kosztach postępowania, Sąd rozstrzygnął w oparciu o unormowania zawarte w przepisach art. 200 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).