Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 14 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. z siedzibą w L. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę.

R. z siedzibą w L. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") w imieniu której działa F. S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: "Szef KAS") z [...] czerwca 2020 r. znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję własną z [...] maja 2020 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "Dyrektor IAS w [...]") z [...] marca 2020 r., nr [...], którą organ ten odmówił skarżącej udostępnienia informacji publicznej na wniosek złożony w dniu [...] marca 2020 r.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także zasądzenie kosztów. Spółka zarzuciła Szefowi KAS naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego – art. 156 § 1 pkt 4, art. 157 § 2, art. 113, art. 107 § 3 oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, ze zm.). W uzasadnieniu podniosła, że decyzja Dyrektora IAS w [...] z [...] marca 2020 r. została skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, wobec czego w postępowaniu zachodziła konieczność stwierdzenia jej nieważności. Spółka podniosła, że F. S. nie jest, jak wskazuje organ pełnomocnikiem Spółki, a jedynie jej przedstawicielem.

Skarga została podpisana przez F. S. tytułującego się jako: "Company Director".

W odpowiedzi na skargę, Szef KAS wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że z akt sprawy wynika, że postępowanie z wniosku z [...] marca 2020 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora IAS w [...] z [...] marca 2020 r., nr [...], odmawiającej udostępnienia informacji publicznej żądanej we wniosku R. z [...] marca 2020 r., zainicjowała Spółka, w imieniu której działał F. S. – Dyrektor Spółki. Spółka była adresatem zarówno decyzji Szefa KAS z [...] maja 2020 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności ww. decyzji Dyrektora IAS w [...], jak i decyzji Szefa KAS z [...] czerwca 2020 r., utrzymującej ją w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Skarżącą w niniejszej sprawie jest Spółka R. z siedzibą w L., w imieniu której działa – F. S..

Jak wskazano w art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu.

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia skargi, zasadne stało się zbadanie czy F. S. działający jako przedstawiciel Spółki R. z siedzibą w L. posiada zdolność procesową tj. do podejmowania samodzielnie przed sądem administracyjnym czynności procesowych w imieniu Spółki.

Skarga została podpisana przez F. S., określającego się jako "Company Director". Z nadesłanych przez F. S. dokumentów rejestrowych załączonych do spraw m.in. o sygn. akt II SO/Wa 13/19, jak również II SO/Wa 15/19, wynika, że Spółka została założona w Wielkiej Brytanii, jej siedzibą jest L., posiada minimalny kapitał zakładowy, a także jej jedynym przedstawicielem i założycielem jest zgodnie z przepisami prawa Brytyjskiego, właśnie F. S. – Company Director.

Sądowi z urzędu wiadomo jest, że F. S. urodził się w dniu [...] października 2002 r. Powyższe wynika z okazanego pracownikowi Sekretariatu – Informacji o Sprawach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dowodu osobistego F. S., m.in. w toku spraw o sygn. akt II SO/Wa 13/19, jak również II SO/Wa 15/19. Na potwierdzenie powyższej okoliczności zostały sporządzone oraz dołączone do akt ww. spraw notatki służbowe. Oznacza to, że zarówno w dacie złożenia przedmiotowej skargi, jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji F. S. jest osobą małoletnią.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że F. S. nie posiada, w myśl art. 26 § 1 p.p.s.a., pełnej zdolności procesowej. Zdolność procesową w danej sprawie sądowoadministracyjnej należy rozpatrywać w kontekście możliwości wyprowadzenia jej ze zdolności do dokonania konkretnej czynności prawnej, której sprawa dotyczy, czy z której się wywodzi. Konieczne jest ustalenie jej na podstawie mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II CSK 323/09 (LEX nr 602680), "tylko przepis prawa materialnego, stanowiącego podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony; pojęcie strony jest pojęciem materialnoprawnym, a nie procesowym, przeto o tym czy dany podmiot jest stroną postępowania [cywilnego...] przesądzają przepisy prawa materialnego, mające zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym."

Spółka wniosła skargę na decyzję wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, a zatem zagadnienie zdolności procesowej należy rozpatrywać na gruncie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Sąd podziela również wyrażone w doktrynie stanowisko opowiadające się za prymatem zasad, do których należy działanie małoletnich poprzez ich przedstawicieli, bowiem samodzielność jest wyjątkiem, który nie ma oparcia prawnego (tak np. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska: "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz.", wyd. Wolter Kluwer 2016 r., str. 66, P. Szustakiewicz w: Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz. Warszawa 2015 r., str. 23 – 24, P. Sitniewski w: Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz. Wrocław 2011 r., str. 23). Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że uprawnienie do uzyskania informacji publicznej nie jest równoznaczne z możnością osobistego jej żądania, a to nie jest tożsame z możliwością osobistego dokonywania czynności procesowych przed wojewódzkim sądem administracyjnym przez osobę małoletnią.

Dalszej analizy wymaga jednakże okoliczność, czy jako osoba nieposiadająca pełnej zdolności sądowej na podstawie prawa polskiego, F. S. może skutecznie występować przed sądem jako przedstawiciel ustawowy osoby prawnej – Spółki utworzonej na podstawie przepisów prawa brytyjskiego – R. z siedzibą w L..

Istota przedstawicielstwa ustawowego na podstawie przepisów prawa polskiego wyraża się w art. 96 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, dalej: "k.c."), określającym je jako "umocowanie do działania w cudzym imieniu". Oznacza to, że ustawa przyznaje określonej osobie, o określonym statusie, prawo do dokonywania czynności prawnych w imieniu reprezentowanego podmiotu z bezpośrednim skutkiem prawnym dla niego. W analizowanym przypadku F. S., działając jako Company Direktor, dąży do dokonania w imieniu spółki R. z siedzibą w L. określonej czynności prawnej polegającej na wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Musi on być zatem osobiście uprawniony do wniesienia skargi, by skutecznie wnieść ją również w imieniu Spółki. Zgodnie z treścią art. 26 § 1 p.p.s.a., zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych przyznaje się tylko osobom fizycznym mającym pełną zdolność do czynności prawnych. Jak stanowi z kolei art. 11 k.c. pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletniości. Tymczasem na podstawie przepisów prawa brytyjskiego – Companies Act 2006, Section 157 – na stanowisko Company Director może zostać powołana osoba, która ukończyła 16 lat.

Wobec sprzeczności norm prawa brytyjskiego z prawem polskim, w sprawie zachodzi konieczność zastosowania norm kolizyjnych. Te wyrażone zostały w ustawie z 4 lutego 2011 r. - Prawo prywatne międzynarodowe (dalej "p.p.m."), a konkretnie w art. 7 p.p.m. Jak wskazuje się w szeregu orzecznictwa, w tym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19, "klauzula wyrażona w art. 7 p.p.m., stanowi zabezpieczenie przed skutkami zastosowania prawa obcego przewidującego rozwiązania sprzeczne z podstawowymi (m.in. konstytucyjnymi) wartościami akceptowanymi w polskim porządku prawnym." Prawa obcego nie stosuje się zatem, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. (por wyrok NSA z 28 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1112/16, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, skoro F. S. nie posiada zdolności procesowej do podejmowania czynności w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, to nie może również skutecznie działać w tym postępowaniu jako przedstawiciel ustawowy spółki R. z siedzibą w L.. Twierdzenie przeciwne byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami dotyczącymi przyznawania pełnej zdolności do czynności prawnej, a także zdolności sądowej w prawie polskim. Dokonywane przez F. S. czynności noszą znamiona obejścia obowiązujących przepisów prawa, w tym jednej z naczelnych zasad, jaką jest uzyskanie w prawie polskim pełnej zdolności do czynności prawnych przez osobę fizyczną w momencie ukończenia przez nią 18 lat. Wyjątki od tej zasady zostały wyraźnie wskazane w Kodeksie Cywilnym oraz Kodeksie Rodzinnym i Opiekuńczym. Nie podlegają one wykładni rozszerzającej, jak również uzupełnieniu w drodze przepisów Państwa obcego.

Jednocześnie należy wskazać, że spółka nie posiada innych przedstawicieli ustawowych, wobec czego niemożliwym jest konwalidowanie czynności prawnych podejmowanych przez F. S. w imieniu Spółki przez inną osobę, a tym bardziej w drodze potwierdzenia ich przez jego ustawowych przedstawicieli – rodziców bądź prawnych opiekunów. Nie są oni bowiem przedstawicielami osoby prawnej – Spółki R. z siedzibą w L..

W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.