VII SA/Wa 1083/11 - Wyrok

Data orzeczenia	2012-02-28	
Data wpływu	2011-04-29	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Paweł Groński /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s	
Hasła tematyczne	Budowlane prawo	
Sygn. powiązane	II OSK 1552/12	
Skarżony organ	Inspektor Nadzoru Budowlanego	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623;  art. 51 ust. 1 pkt 2; Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński ( spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. w W., Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji otworów okiennych skargę oddala.	
Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołań J. i L. F. oraz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. i G. Sp. z o.o. w W. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. W. Nr [...] z dnia [...] września 2010r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego (Dz. U. z 2010r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), nakładającą na J. F. i L. F. obowiązek likwidacji w zakreślonym terminie samowolnie wykonanych 2 okien w ścianie budynku przy ul. [...] w [...] w granicy z działką nr [...] i [...] z obr. [...], w lokalu nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania z którego wynika, że w związku z wnioskiem H. Sp. komandytowa z dnia [...] maja 2009 r. w sprawie wszczęcia postępowania w celu usunięcia nieprawidłowości w budynku przy ul. [...] w W., polegających na samowolnym wybiciu 15 i 18 okien w ostrej granicy działki sąsiadującej z działkami nr [...] i [...] z obrębu [...] w W., Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego z dniem [...] maja 2009 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wykonanych 18 okien w ścianie budynku przy ul. [...] w W. w granicy z działką nr [...] z obrębu nr [...] przy ul. [...] w W.

W odpowiedzi na prośbę o przesłanie dokumentacji projektowej budynku przy ul. [...] oraz zapytanie, czy dokonano zgłoszenia zamiaru wybicia przedmiotowych okien, Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] poinformował, iż w zasobach archiwum nie odnaleziono dokumentacji budowlanej budynku przy ul. [...] oraz że organ administracji architektoniczno — budowlanej nie wydawał pozwolenia na wykonanie ww. okien. W dniu [...] września 2009 r. przedstawiciel Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego przeprowadził oględziny w przedmiotowej sprawie i potwierdził, iż w ścianie będącej w ostrej granicy znajdują się okna o różnej wielkości i w zróżnicowanym układzie. Strony nie potrafiły sprecyzować terminu ich powstania oraz nie przedłożyły dokumentów potwierdzających legalność ich wykonania.

W dniu [...] września 2009 r. poinformowano strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie samowolnie wykonanych 18 okien w ścianie budynku przy ul. [...] w granicy z działką nr [...] z obrębu [...] w W. i w dniu [...] września 2009 r. decyzją nr [...] nałożono na Wspólnotę Mieszkaniową [...] obowiązek likwidacji samowolnie wykonanych 18 okien w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji.

W związku ze złożonym odwołaniem, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję PINB nr [...] z dnia [...] września 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ wyższej instancji wskazał, iż Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego powinien wyjaśnić, w jakich pomieszczeniach znajdują się przedmiotowe okna, w szczególności, czy występują w pomieszczeniach mieszkalnych, czy w częściach wspólnych. W drugim przypadku słusznym byłoby nałożenie obowiązków na Wspólnoty, natomiast w pozostałych częściach na inwestora, właściciela lub zarządcę.

Dodatkowo należy wskazać, że w sprawie dotyczącej budynku przy ul. [...] w W. wydany został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 672/09. Z oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku wynika, że "wyjaśnienie kwestii położenia okien ma priorytetowe znaczenie dla ustalenia osoby zobowiązanej do ich likwidacji, albowiem odpowiedzialność wspólnoty może dotyczyć części wspólnych budynku tj. okien w pomieszczeniach niesłużących do wyłącznego użytku właściciela (np. klatka schodowa )".

W związku z powyższym organ I instancji uznał, że w pierwszej kolejności należało dokonać próby ustalenia, kto był sprawcą samowoli budowlanej, a dopiero w przypadku braku możliwości ustalenia powyższego, obowiązki należałoby nakładać na obecnego właściciela lokalu, w którym wybito otwory okienne, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami budowlanymi. Organ wezwał obecnych właścicieli lokali, w których wybito otwory okienne, do złożenia wyjaśnień w tej sprawie. Ponadto w dniu [...] maja 2010 r. odbyła się wizja w lokalach nr [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...], w których potwierdzono występowanie samowolnie wykonanych okien. Pozostałe lokale nie zostały udostępnione. Podczas wizji przedstawiciel organu nadzoru budowlanego usiłował ustalić inwestorów wykonanych robót budowlanych, polegających na wybiciu okien, jednak "według oświadczenia mieszkańców budynku, w tym lokali udostępnionych do oględzin oraz administratora budynku, okna w ww. lokalach zostały wybudowane przez ich poprzednich najemców lub w przypadku lokalu nr [...] — poprzedniego właściciela i nie są w stanie określić terminu ich budowy". W trakcie dokonanych oględzin stwierdzono, iż wszystkie wykonane okna, będące przedmiotem postępowania, znajdują się w lokalach mieszkalnych lub użytkowych, brak jest natomiast okien w częściach wspólnych, co w związku z przytoczoną wyżej regulacją prawną zwalnia wspólnotę od odpowiedzialności za, pozostające w sprzeczności z Prawem budowlanym, samowolnie wykonane okna w ścianie znajdującej się w ostrej granicy z działkami nr [...] i [...] w obrębie [...] w W.

W trakcie postępowania ustalono, iż właścicielem większości lokali, w których znajdują się przedmiotowe okna, jest Spółka F. Sp. z o.o., natomiast dwa lokale — nr [...] i [...] zostały wyodrębnione i są własnością odpowiednio J. i L. F. oraz Biura [...] Sp. z o.o. W dniu [...] czerwca 2010 r. poinformowano strony o toczącym się postępowaniu w sprawie samowolnie wykonanych okien w ścianie budynku przy ul. [...] w granicy z działką nr [...] i [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W. i pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. wezwano firmę F. Sp. z o.o. do złożenia wyjaśnień i przedłożenia dokumentów w przedmiotowej sprawie.

W związku z powyższym w imieniu firmy F. Sp. z o.o., w dniu [...] czerwca 2010 r. w inspektoracie stawił się pełnomocnik – P. W. i oświadczył, iż większościowy właściciel nieruchomości nie posiada żadnej wiedzy na temat inwestorów wybicia przedmiotowych okien oraz nie ma możliwości uzyskania takich informacji. "Spółka przejęła w znacznej części budynek około 4 lata temu od spadkobierców z wybitymi już oknami." Potwierdzono również, iż spółka F., z wyłączeniem 2 wyodrębnionych lokali (nr [...] i nr [...]), jest wyłącznym właścicielem lokali, w których znajdują się wykonane okna. Powyższe stwierdził również przedstawiciel firmy administrującej budynkiem przy ul. [...] — G. w dniu [...] czerwca 2010 r. oświadczając, iż "brak jest dokumentów potwierdzających, kto wykonał okna w ścianie będącej w ostrej granicy. Firma G. sprawdzała w dokumentacji przekazanej przez poprzednich właścicieli oraz w archiwach. Skierowano również zapytanie w tej sprawie do Wydziału Architektury i Budownictwa".

Rozpatrując odwołanie J. i L. F. oraz Wspólnoty Mieszkaniowej "[...] w W. i G. Sp. z o.o. w W., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że organ pierwszej instancji poczynił wszelkie możliwe starania mające na celu ustalenie daty popełnienia samowoli budowlanej oraz jej sprawców.

Zdaniem organu odwoławczego bezspornym w sprawie jest, iż osoby, które dopuściły się samowoli budowlanej nie posiadają obecnie żadnego tytułu prawnego do nieruchomości i w żaden sposób z niej nie korzystają. Okoliczność ta uzasadnia nałożenie obowiązku wynikającego z art. 52 Prawa budowlanego na obecnego właściciela lokalu mieszkalnego, w którym okna zostały zrealizowane.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyła Wspólnota Mieszkaniowa [...] w W. i G. Sp. z o.o. w W., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności ewentualnie jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Strona skarżąca zarzuciła organom wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (naruszenie art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a.) skutkującym nieważnością zaskarżonej decyzji, brak zapewnienia skarżącym możliwości zapoznania się przed wydaniem decyzji z całością zebranego materiału dowodowego (naruszenie art. 10 § 1 k.p.a.); nie przeprowadzenie przez organ II instancji dodatkowego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (naruszenie art. 136 k.p.a.); nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia, w jakim okresie powstały otwory okienne w ścianie budynku przy ul. [...] oraz niepodjęcie żadnych działań w celu ustalenia inwestora zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego (naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.); nie nałożenie obowiązku zamurowania okien na inwestora (naruszenie art. 52 Prawa budowlanego); nie sporządzenie protokółu z oględzin, które odbyły się dnia [...] stycznia 2011 r. (naruszenie art. 67 § 1 i § 2 ust. 3 k.p.a.); nie odniesienie się przez organ odwoławczy do zarzutu naruszenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.W. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącym zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym (naruszenie art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 50 § 1 ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny.

Legitymacja do złożenia skargi została oparta na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić podmiot, który wykazuje istnienie związku między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Przy czym istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny.

W rozpoznawanej sprawie skargi złożone zostały przez Wspólnotę Mieszkaniową [.....] w W. i G. Sp. z o.o. w W.

Podmioty te zostały uznane za stronę postępowania administracyjnego w postępowaniu przed organem zarówno I jak i II instancji, w efekcie czego doręczono im zaskarżoną decyzję.

Sąd podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie i literaturze, iż nie można odrzucić skargi z tego powodu, że została wniesiona przez podmiot niebędący stroną, jeżeli został on uznany za stronę w postępowaniu przed organem. Wylegitymowanie się przez skarżących istnieniem decyzji administracyjnej, którą im doręczono, jest wystarczającym powodem do rozpoznania, a nie odrzucenia skargi. Jednakże w toku rozpoznania skargi zadaniem Sądu jest zbadanie, czy uprawnienie do wniesienia skargi oparte jest na rzeczywiście istniejącym interesie prawnym wynikającym z konkretnej normy prawa materialnego (vide: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1225/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 456/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 547/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1086/11).

Pojęcie strony jest związane z kategorią prawa materialnego co oznacza, że interes prawny wnoszącego skargę musi znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Tym samym, status strony postępowania sądowoadministracyjnego nie może wynikać z uznania jakiegokolwiek podmiotu za stronę, choćby to uczynił organ administracji publicznej.

W niniejszej sprawie przy analizie legitymacji strony skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] zasadnicze znaczenie ma wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt. VII SA/Wa 672/09. Z oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu ww. wyroku wynika, że "wyjaśnienie kwestii położenia okien ma priorytetowe znaczenie dla ustalenia osoby zobowiązanej do ich likwidacji, albowiem odpowiedzialność wspólnoty może dotyczyć części wspólnych budynku tj. okien w pomieszczeniach niesłużących do wyłącznego użytku właściciela (np. klatka schodowa)".

Ponadto należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 170 ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Organy związane oceną prawną przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustaliły, iż wszystkie wykonane okna, będące przedmiotem postępowania, znajdują się w lokalach mieszkalnych lub użytkowych, brak jest natomiast okien w częściach wspólnych budynku.

Właścicielem większości lokali, w których znajdują się przedmiotowe okna jest Spółka F. Sp. z o.o., natomiast dwa lokale - nr [...] i [...] zostały wyodrębnione i są własnością odpowiednio J. i L. F. oraz Biura [...] Sp. z o.o.

Zaskarżoną decyzją obowiązek likwidacji samowolnie wykonanych dwóch okien został nałożony na właściciela lokalu mieszkalnego nr [...], którym są J. F. i L. F.

Skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa [...] nie wykazała istnienia związku między sferą jej indywidualnych praw i obowiązków, a rozstrzygnięciem zaskarżonego aktu.

Skarżąca Wspólnota nie wskazała na przepisy, które mogłyby stanowić podstawę jej interesu prawnego. W odniesieniu do zaskarżonej decyzji nie został wskazany żaden przepis prawa materialnego, z którego można byłoby wywodzić uprawnienie lub obowiązek skarżącej Wspólnoty pozostający w związku z treścią zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi, rozumianego jako istnienie związku między sferą jej indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem.

Legitymacji do złożenia skargi nie posiada również skarżący G. Sp. z o.o.

Z akt sprawy nie wynika aby skarżącego G. Sp. z o.o. łączył jakikolwiek stosunek prawny z podmiotem zobowiązanym do wykonania nałożonych obowiązków bądź Wspólnotą Mieszkaniową [...].

Brak interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 ppsa powoduje, że skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.