II SA/Rz 1130/14 - Wyrok

Data orzeczenia	2014-11-18	
Data wpływu	2014-09-01	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie	
Sędziowie	Ewa Partyka /sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk
Paweł Zaborniak /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej	
Hasła tematyczne	Osoby niepełnosprawne
Pomoc społeczna	
Sygn. powiązane	I OSK 859/15	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2012 nr 0 poz 270; art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 nr 0 poz 182; art. 54 ust. 1; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej -skargę oddala-	
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w [...] orzekł o przyjęciu M. D. do domu pomocy społecznej bez jego zgody, po zakończeniu leczenia szpitalnego. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...] ustanowił natomiast kuratorem dla ww. jako osoby niepełnosprawnej jego ojca J. D. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Burmistrz Miasta [...] skierował M. D. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w [...].

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], Starosta Powiatu [...] umieścił M. D. w domu pomocy społecznej w [...] uznając, że zaistniały przesłanki określone w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 182). Zgodnie z powołanym przepisem osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

W odwołaniu od powyższej decyzji oraz w piśmie uzupełniającym z dnia 16 maja 2013 r. M. D. oświadczył, że rozstrzygnięcie w niej zwarte jest niesłuszne, niesprawiedliwe i podjęte na podstawie błędnych przesłanek oraz sfałszowanych wniosków. W jego ocenie nie ma potrzeby kierowania go do żadnego ośrodka opieki, jako że nie zachodzą wobec jego osoby przesłanki określone w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nie wymaga bowiem całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, może funkcjonować w życiu codziennym bez potrzeby pomocy w formie usług opiekuńczych.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania uznając, że zostało ono wniesione przez osobę nieuprawnioną. Dla strony został bowiem ustanowiony kurator i zasadnie decyzję organu I instancji doręczono temu kuratorowi.

Wskutek uwzględnienia skargi M. D. wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. II SA/Rz 745/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa. Sąd podkreślił, że ustanawiając na podstawie art. 183 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dla M. D. kuratora dla osoby niepełnosprawnej Sąd Rejonowy w [...] upoważnił go do podejmowania działań zmierzających do udzielenia M. D. pomocy w prowadzeniu wszelkich spraw przed organami pomocy społecznej, ochrony zdrowia, organami administracji rządowej i samorządowej, organami ubezpieczeń społecznych, a w szczególności do podjęcia działań zmierzających do uzyskania przez niego renty. Kurator ustanowiony w takim trybie nie jest jednak przedstawicielem ustawowym osoby niepełnosprawnej, ponieważ ta zachowuje pełną zdolność do czynności prawnych. Ustanowienie na tej podstawie kurateli następuje jedynie w celu niesienia pomocy osobie ułomnej przy załatwianiu dotyczących jej spraw. Tak więc decyzja organu I instancji powinna zostać doręczona osobiście M. D., a wniesione przez niego odwołanie nie mogło zostać uznane za niedopuszczalne.

Po rozpatrzeniu odwołania M. D. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy uznając, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej do umieszczenia M. D. w domu pomocy społecznej. Uprzednio zgodę na takie umieszczenie zastępującą oświadczenie M. D. wyraził Sąd Rejonowy w [...] w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2013 r. Ponadto w obrocie pozostaje decyzja o skierowaniu ww. do domu pomocy społecznej.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się M. D., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. Zarzuca w niej, że kwestionowane decyzje wydano w okresie, kiedy orzeczenie Sądu Rejonowego nie było jeszcze prawomocne. Nie wzięto bowiem pod uwagę, że od orzeczenia tego odwołał się, a orzeczenie Sądu Okręgowego w [...] zapadło dopiero [...] maja 2013 r. o sygn. [...]. To zaś ma dowodzić bezprawności decyzji organów. Ponadto rozstrzygnięcia te oparto na błędnych ustaleniach faktycznych, jakoby skarżący wymagał opieki i pomocy

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istotą dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego jest to, że także organ odwoławczy jest instancją merytoryczną. Oznacza to, że niezależnie od podnoszonych w środku zaskarżenia zarzutów organ II instancji ma obowiązek rozpoznania sprawy w jej całokształcie zaś decyzja musi uwzględniać stan faktyczny i prawny aktualny w dacie jej wydania. Nawet jeśli więc organ I instancji błędnie ustaliłby stan faktyczny – uznając, że dysponuje zgodą skarżącego na umieszczenie go w domu pomocy społecznej (dalej określanego także jako d.p.s.) lub że postanowienie Sądu Rejonowego w [...], mimo że nie było prawomocne, zastępowało taką zgodę – istotne jest jaki stan istniał wówczas, gdy SKO wydało swoją decyzję. Nawet więc, gdyby tego rodzaju uchybieniem dotknięte było postępowanie przed organem I instancji to usuniecie tego przed rozstrzygnięciem sprawy przez organ odwoławczy powoduje, że brak podstaw do podważenia legalności decyzji ostatecznej.

Przedmiotem kontroli Sądu były decyzja SKO w [...] z dnia [...] lipca 2014 r., którą utrzymana została w mocy decyzja Starosty Powiatu [...] z dnia [...] marca 2013 r. W istocie Starosta wydał decyzję, gdy postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 2013 roku sygn. akt [...], zastępujące zgodę M. D. na umieszczenie go w domu pomocy społecznej bo zezwalając na umieszczenie tam skarżącego bez jego zgody – nie było prawomocne. Apelacja M. D. wniesiona od tego postanowienia została bowiem oddalona przez Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. sygn. akt [...]. Zgodnie z art. 521 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej K.p.c.) tj. ustawy, w oparciu o którą procesował Sąd Rejonowy w [...] przy wydaniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2013 r. w sprawie sygn. akt [...], jeżeli przepis szczególny inaczej nie stanowi postanowienie orzekające co do istoty sprawy staje się skuteczne, a jeżeli wymaga wykonania – także wykonalne, po uprawomocnieniu się. Takim przepisem szczególnym, który stanowi inaczej jest m.in. art. 578 § 1 K.p.c., według którego postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z chwilą ich ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było, z chwilą wydania. Tak więc postanowienie Sądu Rejonowego w [...] mimo że nie było prawomocne, mogło stanowić podstawę do orzekania przez Starostę jako, że było skuteczne i zastępowało zgodę skarżącego, po to by mając na uwadze jego dobro zrealizować prawo do umieszczania w domu pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] skierował M. D. do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w [...]. Z zaświadczenia lekarskiego lekarza psychiatry A. W. z dnia 1 lutego 2013 r. ze Szpitala Specjalistycznego w [...] – Oddziału Psychiatrycznego wynika, że skarżący choruje na schizofrenię prostą i z tego powodu był hospitalizowany. Utrzymują się u niego objawy negatywne choroby znaczny spadek funkcjonowania społecznego. Stale wymaga opieki osoby drugiej ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji. Stan zdrowia predystnuje skarżącego do umieszczenia w d.p.s. dla osób przewlekle psychicznie chorych. Z zaświadczenia psychologa Klinicznego J. F. z dnia 1 lutego 2013 r. także wynika, że u skarżącego utrzymują się negatywne objawy schizofrenii prostej. Zaobserwowano spadek sprawności w codziennym funkcjonowaniu psychospołecznym. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 8 stycznia 2013 r. wynika, że skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy do 31 stycznia 2016 r. Przed Sądem Okręgowym w [...] zawisła sprawa, której przedmiotem jest ubezwłasnowolnienie skarżącego (sygn. akt [...]). Według informacji uzyskanych przez tut. Sąd postępowanie w tej sprawie zostało zawieszone. Skarżącemu do 31 stycznia 2016 r. została przyznania renta socjalna.

SKO wykonało też wskazania tut. Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie sygn. akt II SA/Rz 745/13, czemu dało wyraz w zaskarżonej decyzji. Prawidłowo i w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy organy ustaliły, że zostały spełnione przesłanki z art. 54 ust. 1 u.p.s., który brzmi następująco: "Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej."

Ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że skarżący z uwagi na chorobę psychiczną nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu oraz, że nie można mu zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Z wywiadu środowiskowego, z zaświadczeń lekarskich wynika, że skarżący odrzuca pomoc rodziny oraz kierowaną do niego pomoc zinstytucjonalizowaną i przestał wpuszczać do mieszkania opiekunki z PCK. Nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku społecznym, zaniedbuje mieszkanie, nie sprząta go, znosi do niego różne przedmioty, czym wzbudza uzasadnione obawy o bezpieczeństwo nie tylko sanitarne u swoich sąsiadów. Nie ma żadnych dowodów, które podważałyby ustalenia organów. Mimo, że sentencja decyzji SKO brzmi "utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję" to jednak jak wyżej wskazano istota dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego co do zasady sprowadza się do dwukrotnego merytorycznego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Istotne jest, że SKO miało wszelkie podstawy do stwierdzenia, żeby umieścić skarżącego – za zgodą sądu opiekuńczego, którego skuteczne i wykonalne postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r. zastąpiło zgodę skarżącego w tym przedmiocie – w domu pomocy społecznej.

W świetle powyższego Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.