Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Małgorzata Bejgerowska, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 10 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Wójta Gminy S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Łd 20/18 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w S. na bezczynność Wójta Gminy S. w przedmiocie nierozpoznania wniosku o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Wójta Gminy S. na rzecz M.sp. z o.o. w S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z dnia 13 lutego 2019 r., I SAB/Łd 20/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę M.z o.o. z siedzibą w S. (dalej: spółka) na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie niewykonania obowiązku zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r.

2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd I instancji wynika, że spółka złożyła Wójtowi Gminy deklarację określającą wysokość podatku od nieruchomości za rok 2011 i wpłaciła – jej zdaniem - należny podatek. Wójt Gminy wszczął postępowanie podatkowe wobec spółki i określił spółce wysokość podatku od nieruchomości za rok 2011 w wyższej wysokości. Decyzją z dnia 22 grudnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało powyższą decyzję Wójta w mocy. Spółka na poczet tej decyzji dokonała w dniu 11 stycznia 2017 r. wpłaty. W wyniku zaskarżenia decyzji organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, została ona uchylona wyrokiem tego sądu z dnia 27 kwietnia 2017 r., I SA/Łd 325/17.

3. Sprawa wróciła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, które decyzją z dnia 30 kwietnia 2018 r. uchyliło decyzję organu I instancji w całości

i umorzyło postępowanie w sprawie z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego.

Po wydaniu decyzji umarzającej spółka nie otrzymała żadnych środków tytułem zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r. W konsekwencji spółka wystąpiła w dniu 31 lipca 2018 r. z ponagleniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu. W odpowiedzi Kolegium postanowieniem z dnia 17 września 2018 r. nie uwzględniło ponaglenia, uznając, że nie posiada kognicji w tym zakresie z uwagi na charakter czynności organu podatkowego.

4. Zdaniem spółki po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w Sieradzu decyzji z dnia 30 kwietnia 2018 r. umarzającej postępowanie

w przedmiocie podatku od nieruchomości Wójt Gminy zobowiązany jest zwrócić spółce nadpłatę i oprocentowanie w wysokości odsetek. Ostateczny termin zwrotu nadpłaty upłynął w dniu 30 maja 2018 r. Występując z powyższymi roszczeniami spółka powołała się na art. 56 § 1, art. 77 § 1 pkt 3 i art. 77 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: ord. pod.).

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie, wskazując, że zwrot nadpłaty, o który wnosi spółka jest czymś odmiennym od jej stwierdzenia. Aktualnie kwota ewentualnej nadpłaty jest weryfikowana przez organ podatkowy. Dopiero zapadłe w tym zakresie rozstrzygnięcie może być podstawą do ewentualnych roszczeń o zwrot nadpłaty. Zdaniem Wójta, w przypadku, gdy organ podatkowy nie zgadza się ze złożoną przez podatnika korektą deklaracji na podatek od nieruchomości i wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, zobowiązany jest do wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę, która to decyzja będzie wyznaczała termin jej zwrotu.

5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę. Wskazał, że art. 74a) ord. pod. należy interpretować w kontekście pozostałych unormowań ustawowych. Z art. 21 § 2–3 ord. pod. wynika, że w przypadku zobowiązań powstających z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania (a zobowiązaniem takim jest, co nie budzi wątpliwości, zobowiązanie w podatku od nieruchomości uiszczane przez osoby prawne), gdy ustawodawca nakłada na podatnika obowiązek złożenia deklaracji (w przypadku podatku od nieruchomości obowiązek taki wynika z art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych; Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.), podatek wynikający z deklaracji jest podatkiem do zapłaty, chyba że organ stwierdzi w postępowaniu podatkowym, że wysokość podatku jest inna niż wykazana w deklaracji i wyda decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego.

W przypadku niepodważenia w sposób określony prawem prawidłowości zobowiązania podatkowego wykazanego w deklaracji, wysokość nadpłaty powinna zatem wynikać z deklaracji podatkowej i nie ma podstaw do określania jej w decyzji. Z art. 75 § 4 ord. pod. wynika wprost, że jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę. W takim przypadku korekta wywołuje skutki prawne. Unormowanie to znajdzie zastosowanie w niniejszej sprawie, skoro — z uwagi na przedawnienie — organ podatkowy nie może już prowadzić postępowania podatkowego i w efekcie nie może skutecznie podważyć rozliczenia wynikającego

z deklaracji podatnika. Z unormowaniem tym skorelowany jest art. 77 § 1 pkt 3 ord. pod. określający termin zwrotu nadpłaty (art. 77 § 2 pkt 2 ord. pod. nie znajdzie zastosowania skoro po złożeniu deklaracji zostało wszczęte postępowanie podatkowe i wydano decyzje wymiarowe).

Zdaniem sądu I instancji w niniejszej sprawie zwrot nadpłaty powinien nastąpić z urzędu, bez konieczności określenia wysokości nadpłaty w decyzji. Uchylenie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w wysokości wyższej niż wykazana przez podatnika i umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie zobowiązania spowodowało, że wysokość zobowiązania podatkowego została definitywnie określona w ostatniej korekcie złożonej przez podatnika. Nadpłata stanowiła różnicę między kwotą faktycznie zapłaconą jako podatek od nieruchomości za 2011 r. a kwotą podatku wynikającą z tej korekty. Termin do zwrotu nadpłaty został określony w art. 77 § 1 pkt 3 ord. pod. i wynosił 30 dni od dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy. Skoro organ obowiązany był do zwrotu nadpłaty z urzędu, to zaniechanie tego zwrotu stanowiło o bezczynności organu w dokonaniu czynności wynikającej z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Sąd zwrócił uwagę, że organ nie podejmował czynności mimo upływu terminu wskazanego w art. 77 § 1 pkt 3 ord. pod. Z tych względów sąd, na podstawie art.149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wójta Gminy do zwrotu pozostałej części nadpłaty w terminie 10 dni od dnia doręczenia akt organowi, a także — stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. — stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wprawdzie organ nie dochował terminu ustawowego do zwrotu nadpłaty, a tym samym naruszył prawo, jednakże wątpliwości organu co do konieczności stwierdzenia nadpłaty powodowały, że naruszenie to nie miało charakteru oczywistego, a tym samym nie może być uznane za rażące.

6. Powyższy wyrok Wójt Gminy zaskarżył w części skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie:

1) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. –poprzez jego zastosowanie w okolicznościach wskazujących na brak możliwości jego zastosowania, a w konsekwencji uwzględnienie w całości skargi na bezczynność z uwagi na uznanie, że

organ podatkowy wykazał się bezczynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. w związku z niedokonaniem zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r. wraz z oprocentowaniem na podstawie art. 77 § 1 pkt 3

ord. pod.;

2) art. 151 p.p.s.a. - poprzez jego niezastosowanie w sprawie w okolicznościach

wskazujących na konieczność jego zastosowania, a w konsekwencji nieoddalenie

w części skargi na bezczynność organu z uwagi na uznanie, że organ podatkowy

wykazał się bezczynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. w związku

z niedokonaniem zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r. wraz

z oprocentowaniem na podstawie art. 77 § 1 pkt 3 ord. pod.;

3) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – poprzez jego zastosowanie w sprawie

w okolicznościach wskazujących na brak możliwości jego zastosowania,

a w konsekwencji uwzględnienie w całości skargi na bezczynność organu z uwagi na

pominięcie, że w niniejszej sprawie część nadpłaty w podatku od nieruchomości za

2011 r. w wysokości 230.000,00 zł ewentualnie podlegałaby zwrotowi na podstawie

przepisu art. 77 § 1 pkt 6 ord. pod., lecz dopiero w sytuacji uprzedniego

jej stwierdzenia w decyzji, w związku z czym organ podatkowy nie pozostawał

w bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. w zakresie jej zwrotu;

4) art. 151 p.p.s.a. – poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach wskazujących na konieczność jego zastosowania w sprawie, a w konsekwencji nieoddalenie

w części skargi na bezczynność organu z uwagi na nieuznanie, że w niniejszej sprawie część nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r.

wysokości 230.000 zł ewentualnie podlegałaby zwrotowi na podstawie przepisu art. 77 § 1 pkt 6 ord. pod., lecz dopiero w sytuacji uprzedniego jej stwierdzenia w decyzji, w związku z czym organ podatkowy nie pozostawał w bezczynności, o której mowa

w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. w zakresie jej zwrotu;

5) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – poprzez jego zastosowanie w sprawie

w okolicznościach wskazujących na brak możliwości jego zastosowania,

a w konsekwencji uwzględnienie w całości skargi na bezczynność organu, gdy warunkiem zwrotu nadpłaty w wysokości 230.000 zł jest wydanie decyzji

w sprawie stwierdzenia nadpłaty, która kończy postępowanie wszczęte wnioskiem

podatnika (art. 75 § 4a/ ord. pod.) w związku z czym organ podatkowy nie

pozostawał w bezczynności w zakresie jej zwrotu;

6) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – poprzez jego zastosowanie w okolicznościach wskazujących na brak możliwości jego zastosowania w sprawie,

a w konsekwencji uznanie, że nadpłata w wysokości 230.000 zł wynikająca ze

skorygowanej deklaracji nie budzi wątpliwości i podlega zwrotowi

bez wydawania decyzji (art. 75 § 4 ord. pod.), w związku z czym organ podatkowy pozostawał w bezczynności w zakresie jej zwrotu;

7) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – poprzez jego zastosowanie w sprawie

w okolicznościach wskazujących jednak na brak możliwości jego zastosowania, a w konsekwencji uznanie, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 74a) ord. pod., a nie przepis art. 75 § 4a) ord. pod., dotyczący

rozpatrzenia złożonego przez podatnika wniosku.

Mając powyższe na uwadze, Wójt Gminy wniósł o:

- rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie,

- uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej zwrotu kwoty 230.000 zł

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd,

- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

7. Z przepisu art.77 § 1 pkt 3 ord. pod. wynika, że nadpłata podlega zwrotowi

w terminie: (...) 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności decyzji – jeżeli w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji nie wystąpi obowiązek wydania nowej decyzji. Z niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że skarżąca

w korekcie deklaracji podatkowej z dnia 12 kwietnia 2012 r. na podatek od nieruchomości za 2012 r. określiła wysokość zobowiązania podatkowego w tym podatku na kwotę 736.656 zł oraz złożyła wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2018 r. SKO w Sieradzu uchyliło decyzję Wójta Gminy

z dnia 9 stycznia 2014 r. określającą skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na kwotę 1.047.180 zł w całości i umorzył postępowanie podatkowe w sprawie z uwagi na przedawnienie tego zobowiązania. W obrocie prawnym pozostał więc wniosek skarżącej o stwierdzenie nadpłaty i zwrot podatku, który w dniu umorzenia powyższego postępowania podatkowego nie zostały rozpoznane merytorycznie, ale ponieważ zgodnie z art. 79 § 3 ord. pod. dopuszcza się możliwość wydania decyzji w tym przedmiocie także po upływie terminu przedawnienia, to można do skargi na bezczynność organu podatkowego (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.) stosować termin zwrotu, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 ord. pod., mimo tego, że sprawa nadpłaty powinna być rozstrzygnięta decyzją, o której mowa w tym przepisie, ale w nim chodzi o nową decyzję wymiarową, której i tak z uwagi na upływ terminu przedawnienia organ wydać nie mógł.

8. Z art. 77 § 2 pkt 2 ord. pod. wynika, że: " W przypadku skorygowania deklaracji (...) przez podatnika nadpłata podlega zwrotowi w terminie trzech miesięcy od dnia jej skorygowania. Jednakże art. 77 § 4 ord. pod. stanowi że: "W przypadku niewydania nowej decyzji w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia albo stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję albo stwierdzającego jej nieważność, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej albo decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki." Nie ma on w sprawie zastosowania, bowiem odnosi się do terminu wydania nowej decyzji wymiarowej

a nie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty.

Z art. 75, art. 77 i art. 80 wynika w sposób niewątpliwy, że czynności dotyczące nadpłaty mogą być podejmowane w co najmniej trzech sprawach, tj.

w sprawie stwierdzenia nadpłaty, w sprawie zwrotu nadpłaty oraz w sprawie jej zaliczenia na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, przy czym zainicjowanie każdej z tych spraw następuje wyłącznie na wniosek, a nadto, że zwrot nadpłaty może nastąpić bez wydania decyzji o jej stwierdzeniu wobec spełnienia, przewidzianych w przepisach o nadpłacie, warunków takiego działania. Dodatkowo przepisy te znajdują zastosowanie odpowiednio do zwrotu podatku (art. 76b ord. pod.) i zwrotu nadpłaty w przypadku skorygowania deklaracji w trybie z art. 274 lub art. 274a) ord. pod. (art. 280 ord. pod.). Zatem fakt wydania w dniu 21 marca 2019 r. przez Wójta Gminy decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty, a więc po upływie blisko roku od decyzji SKO z dnia 30 kwietnia 2018 r. uchylającej decyzję wymiarową Wójta Gminy i umarzającej postępowanie w spawie określenia skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r. z uwagi na upływ terminu przedawnienia nie ma istotnego wpływu na obowiązek zwrotu nadpłaty.

Z przepisów tych wynika również, że decyzja w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie jest elementem warunkującym zwrot nadpłaty, co wynika wprost z treści art. 75

i art. 77 ord. pod. Tym samym powstanie obowiązku zwrotu nadpłaty może poprzedzać decyzja stwierdzająca nadpłatę bądź nie budząca wątpliwości organu podatkowego korekta zeznania (deklaracji), z której nadpłata taka wynika, a także zaistnienie okoliczności powodujących zwrot nadpłaty, w tym skorygowanie deklaracji przez podatnika bądź organ w trybie opisanym w art. 274 § 1 pkt 1 i 2 ord. pod.

W przypadku, gdy mimo zaistnienia warunków do zwrotu nadpłaty przewidzianych

w przepisach regulujących tę instytucję, do zwrotu tego, w wymienionych tymi przepisami terminach, nie dochodzi, to stronie, której nadpłata jest należna, przysługuje uprawnienie do żądania jej zwrotu (wniosek o zwrot nadpłaty). Wniosek

o zwrot nadpłaty wszczyna w tej sprawie postępowanie, które może zakończyć się czynnością w postaci zwrotu nadpłaty bądź wydaniem orzeczenia w takiej sprawie, pozytywnego lub negatywnego, dla strony składającej taki wniosek.

Brak zwrotu nadpłaty w sytuacji, gdy obowiązek jej zwrotu w ustawowym terminie wynika wprost z przepisu prawa, stanowi o bezczynności organu podatkowego wówczas, gdy uprawniona do takiej nadpłaty strona domagała się dokonania tej czynności, składając odpowiedniej treści wniosek (o zwrot nadpłaty).

W przypadku zaistnienia nadpłaty stwierdzonej orzeczeniem organu podatkowego lub korektą zeznania (deklaracji), która nie została przez ten organ skutecznie zakwestionowana, upływ terminu jej zwrotu powoduje powstanie po stronie, której nadpłata ta przysługuje, prawo żądania jej zwrotu, zaś skorzystanie z tego uprawnienia stanowi o interesie prawnym w tym przedmiocie, którego

zaistnienie warunkuje uznanie takiego podmiotu za stronę postępowania sądowoadministracyinego.

Upływ terminów zwrotu nadpłaty przewidzianych w art. 77 ord. pod., w tym

w jego § 2 pkt 2, rodzi uprawnienie do żądania takiego zwrotu, zaś wniosek w tym przedmiocie wszczyna postępowanie w sprawie zwrotu nadpłaty (art. 165 § 1 i 3 ord. pod.), o ile organ podatkowy nie wyda postanowienia z art. 165a § 1 tej ustawy. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania stronie przysługuje: zażalenie (art. 165a § 2 ord. pod.), zaś na postanowienie organu wyższej instancji w tym zakresie, skarga do sądu administracyjnego.

Wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty powoduje, że jej załatwienie powinno nastąpić zgodnie z treścią art. 139 ord. pod. i przy zastosowaniu art. 141 tej ustawy, zaś złożenie wniosku w takiej sprawie przerywa bieg terminu do zwrotu nadpłaty (art. 80 § 3 ord. pod.), o którym mowa w art. 80 § 1 ord. pod. O ile uprawniony wniosku takiego nie złoży w terminie z art. 80 § 1 ord. pod. jego prawo do zwrotu nadpłaty wygasa.

Warto przy tym zauważyć, że przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa przewidują prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty (art. § 2 ord. pod) oraz prawo do jej zwrotu (art. 80 § 1 ord. pod.), traktując te prawa odrębnie tak co do sposobu dochodzenia jak i skutków ich realizacji. Czym innym jest stwierdzenie nadpłaty,

a czym innym jej zwrot. Zwrot nadpłaty nie zawsze wymaga jej decyzyjnego stwierdzenia, zaś stwierdzenie nadpłaty nie zawsze oznacza jej faktycznego zwrotu.

Okoliczność, że zwrot nadpłaty, w określonych przypadkach, nie wymaga wydania decyzji , w tym stwierdzającej nadpłatę, nie oznacza, że strona, której zwrot ten się należy, ma jedynie oczekiwać na ten zwrot, bez podejmowania jakichkolwiek, w tym przewidzianych prawem, czynności. To uprawniony decyduje o tym, czy chce, czy nie chce zwrotu nadpłaty, składając lub nie odpowiedni wniosek w takiej sprawie.

W sytuacji, gdy wniosek taki zostaje złożony i zostaje wszczęte postępowanie w tej sprawie organ podatkowy bądź zwraca nadpłatę (czynność materialno-techniczna) bądź wydaje w jej sprawie stosowne postanowienie. Zwracana nadpłata podlega oprocentowaniu zgodnie z art. 78 ord. pod., o ile organ uchybił obowiązkowi jej zwrotu w ustawowym terminie. Obowiązek zwrotu nadpłaty rodzi prawo do jej zwrotu.

9. W tym miejscu warto zauważyć, że zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności (tak postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2014 r., II GSK 169/14),

a stan bezczynności organu ma miejsce wówczas, gdy wobec braku podejmowania stosownych działań dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Termin załatwienia sprawy rozpoczyna bieg w momencie, gdy dana sprawa zaistniała, tj. została skutecznie wszczęta, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ponadto żądanie skargi na bezczynność nie może polegać na zobowiązaniu organu podatkowego do zwrotu nadpłaty lecz jedynie do podjęcia czynności (prawnej lub faktycznej) w tym przedmiocie. Stosując przepis art. 149 p.p.s.a. sąd nie zastępuje organu podatkowego w zakresie przysługujących mu kompetencji, nie decyduje

o tym, czy nadpłata jest lub nie jest należna i z jakiej przyczyny podlega lub nie, zwrotowi. W tej sprawie sąd pierwszej instancji tak postąpił.

W przypadku wniosku o zwrot nadpłaty, o bezczynności organu podatkowego, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznającego ten wniosek, nie ma mowy

w sytuacji, gdy wydano ostateczne postanowienie odmawiające wszczęcia takiego postępowania, bądź umarzające postępowanie w sprawie odmowy jego wszczęcia. Mechanizmem przeciwdziałającym bezczynności organu w przypadku braku zwrotu nadpłaty jest wniosek o jej zwrot, a nie skarga na bezczynność. Zwrot nadpłaty lub brak tego zwrotu to czynność faktyczna, na którą nie przysługuje skarga na bezczynność organu podatkowego, o ile nie toczy się w takiej sprawie przewidziane prawem postępowanie.

W tej sprawie takie postępowanie o zwrot nadpłaty zostało jednakże uruchomione jednocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, ale nie zostało w stosownym terminie zakończone.

10. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99, OSP 2000/6, poz. 87, uznał, że organ administracji publicznej pozostaje

w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W literaturze podkreśla się, że stanowisko to jest nadal aktualne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku

z dnia 9 lutego 2012 r., I SAB/Wa 456/11, OSP 2015/3, poz. 25, stwierdził, że bezczynność polega na braku jakichkolwiek działań organu administracji publicznej (zob. także glosa J. Chmielewskiego aprobująca powyższe stanowisko, OSP 2015/3, s. 375 i n.). Odmienne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zajął w wyroku

z dnia 14 lutego 2017 r., I FSK 1532/15, LEX nr 2249251, uznając, że

z bezczynnością organu mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnej czynności w sprawie, lecz także wtedy, gdy wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia obowiązku i braku przeszkód - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Przytoczone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić.

W tej sprawie nie budzi wątpliwości to, że organ Gminy w zakresie żądania zwrotu nadpłaty (czego nie można utożsamiać z żądaniem stwierdzenia nadpłaty) pozostawał w bezczynności i dlatego złożenie przez stronę ponaglenia było zasadne.

11. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak

w sentencji na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2, art. 210 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).