Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Arkadiusz Windak (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 665/22 w sprawie ze skargi E.S. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia 13 czerwca 2022 r. nr RBR/24/06/2022 w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia 13 czerwca 2022 r. nr RBR/24/06/2022; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w K. na rzecz E.S. kwotę 780 (słownie: siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie:

Postanowieniem z 13 czerwca 2022 r. nr RBR/24/06/2022 Rektor Uniwersytetu [...] w K., na podstawie art. 132 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) stwierdził uchybienie przez E.S. terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Rektora z 28 kwietnia 2022 r. o skreśleniu E.S. z listy doktorantów. Organ uznał, że decyzja o skreśleniu z listy doktorantów została odebrana 13 maja 2022 r. przez córkę skarżącej, która potwierdziła w urzędzie pocztowym, że zamieszkuje razem ze stroną. Termin na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mijał 27 maja 2022 r. Strona podanie o ponowne rozpatrzenie sprawy nadała w placówce pocztowej 28 maja 2022 r., a zatem dzień po terminie.

Na ww. postanowienia E.S. wniosła skargę do sądu administracyjnego wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniosła, że córka, jako osoba, która z nią stale nie zamieszkuje, gdyż pracuje w innym mieście, nie była upoważniona do odbioru przesyłki, zatem dokonane doręczenie jest nieskuteczne, a termin do wniesienia środka odwoławczego nie rozpoczął biegu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie bowiem podjęte postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że doręczenie zostało dokonane skutecznie, wobec czego skarga jest niezasadna.

W wyniku rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 21 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 665/22, oddalił skargę E.S. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] w K. z 13 czerwca 2022 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sąd przytoczył przepisy art. 44 § 1 k.p.a. oraz art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896) i stwierdził, że z potwierdzenia odbioru decyzji wynika, że przesyłkę wydano "osobie pełnoletniej zamieszkującej z adresatem". Tej informacji zawartej na druku potwierdzenia odbioru córka skarżącej nie kwestionowała, a wręcz przeciwnie - potwierdziła ją poprzez złożenie na nim własnoręcznego podpisu. Fakt podpisania formularza odbioru przesyłki wskazuje, że osoba odbierająca potwierdziła stan, jaki wynika z treści na nim zamieszczonej. Pracownik poczty oraz organ nie ma możliwości weryfikacji prawdziwości takiego oświadczenia ani podstaw do jego kwestionowania.

Tak dokonane doręczenie uznać należy za skuteczne tym bardziej, że przesyłka faktycznie dotarła do adresatki, skoro ta złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Rektora. To, że córka wiedziała o istnieniu przesyłki i konieczności jej odbioru wskazuje, że albo istotnie przebywała w domu skarżącej i mogła być uznana za domownika i wiedząc o awizowaniu przesyłki podjęła ją albo została o tym poinformowana przez stronę (poproszona o jej odbiór). Zatem albo działała jako domownik, albo - co najmniej - za wiedzą strony, choć ten argument Sąd podniósł jedynie posiłkowo.

Sąd stanął na stanowisku, że doręczenie decyzji o skreśleniu z listy doktorantów dokonane 13 maja 2022 r. było skuteczne, zatem termin do jej zaskarżenia rozpoczął bieg 14 maja 2022 r. i upłynął 27 maja 2022 r. Odwołanie w tej sprawie zostało nadane 28 maja 2022 r. a więc z jednodniowym uchybieniem terminu.

Skutki uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego określa art. 134 k.p.a. Konsekwencją uznania skuteczności doręczenia dokonanego 13 maja 2022 r. do rąk córki skarżącej jest stwierdzenie uchybienia przez skarżącą terminu do złożenia do Rektora wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

E.S., działając poprzez pełnomocnika będącego adwokatem, zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2022 r. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a to:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 203 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 207 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z § 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 6 Regulaminu Szkoły Doktorskiej w Uniwersytecie [...] w Katowicach poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zachodzą podstawy do skreślenia skarżącej z listy doktorantów, albowiem skarżąca nie wywiązała się z obowiązków w postaci realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego - do zarzutu tego przedstawiając stosowną argumentację mającą wykazać, że nie zachodziły merytoryczne, mające oparcie w przepisach prawa, przesłanki do wydania decyzji o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy Prawo pocztowe poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że przesyłka została wydana ze skutkiem doręczenia osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, tj. córce skarżącej C.S., która złożyła oświadczenie w formie pisemnej o zamieszkiwaniu wraz ze skarżącą, podczas gdy córka skarżącej nie była uprawniona do odbioru korespondencji, albowiem nie zamieszkuje razem z adresatem, a ponadto nie złożyła takiego oświadczenia w formie pisemnej;

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie rozstrzygnięcia polegające na niepełnym przedstawieniu stanu sprawy, schematyzmie uzasadnienia, nie odniesieniu się w sposób wyczerpujący do zarzutów objętych skargą oraz braku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, poprzestając wyłącznie na podzieleniu i przyjęciu oceny organu według której przesyłkę obejmującą decyzję o skreśleniu z listy doktorantów wydano osobie pełnoletniej, zamieszkującej z adresatem, a tym samym doręczenie decyzji dokonane dnia 13 maja 2022 r. było skuteczne (str. 4 uzasadnienia);

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyroku wyjaśnienia nieuwzględnienia zarzutu z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., poprzestając na wskazaniu, że w rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił pogląd organu (str. 3 uzasadnienia), albowiem w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 grudnia 2022 r. w istocie nie wyjaśniono, czy osoba odbierająca korespondencję z poczty - po jej awizacji - spełniała przesłankę "osoby pełnoletniej zamieszkującej z adresatem" oraz czy złożyła oświadczenie o zamieszkiwaniu wraz ze skarżącą, dlatego brak postępowania dowodowego w tym zakresie stanowi naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., natomiast w uzasadnieniu decyzji z 13 czerwca 2022 r. kwestia ta nie została szczegółowo przeanalizowana, bowiem poprzestano na stwierdzeniu, że decyzja Rektora z 28 kwietnia 2022 r. została doręczona w dniu 13 maja 2022 r., kiedy to rozpoczął bieg 14-dniowy termin na wniesienie odwołania, a upłynął z dniem 27 maja 2022 r.;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że zachodzi podstawa do stwierdzenia w drodze postanowienia przez organ niedopuszczalności odwołania i uchybienia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy odwołanie zostało wniesione w terminie, zaś naruszenie przez organ procedury doręczeń nie może wywoływać negatywnych skutków u strony postępowania;

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne stwierdzenie, iż organ w sposób należyty ustalił stan faktyczny sprawy, czym zostały naruszone przepisy art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, dodatkowo Sąd I instancji nie rozważył całokształtu materiału dowodowego, a także nie wyjaśnił w sposób prawidłowy motywów podjętego rozstrzygnięcia;

e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż organ w sposób prawidłowy doręczył skarżącej przesyłkę poleconą, czym zostały naruszone przepisy art. 43 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albowiem przyjęto, że w sprawie doszło do prawidłowego doręczenia zastępczego, chociaż osoba odbierająca korespondencję nie legitymowała się żadnym upoważnieniem, nie oświadczyła, iż zamieszkuje wraz z adresatem korespondencji, a nadto błędnie zastosowano art. 43 k.p.a. w sytuacji, w której osoba, która odebrała korespondencję nie była dorosłym domownikiem, sąsiadem ani dozorcą oraz na skutek przyjęcia, że odbiór korespondencji i podpisanie zwrotnego poświadczenia odbioru stanowi dorozumiane zobowiązanie się do oddania pisma adresatowi;

f) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nierozważenie, czy zachodziły przesłanki do przywrócenia skarżącej przez organ terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego nie uczynił organ prowadzący postępowanie, naruszając tym samym art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a Sąd I instancji nie rozważył w tym zakresie całokształtu materiału dowodowego;

g) art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez uznanie, że przesyłkę wydano osobie pełnoletniej zamieszkującej z adresatem w osobie córki skarżącej i tak dokonane doręczenie należało uznać za skuteczne, podczas gdy rolą Sądu kontrolującego zaskarżoną decyzję jest również ocena zgromadzonych dowodów, w tym zaświadczenia o zatrudnieniu C.S. z 13 grudnia 2022 r. w A. Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. S. w W., gdzie córka skarżącej świadczy pracę, dokonywana w ramach zasady swobodnej oceny dowodów, zgodnie z którą sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, zaś granice swobodnej oceny dowodów wyznaczone są przepisami prawa procesowego, regułami logicznego myślenia i doświadczeniem życiowym;

h) art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez uznanie, że przesyłkę wydano osobie pełnoletniej zamieszkującej z adresatem w osobie córki skarżącej i tak dokonane doręczenie należało uznać za skuteczne, podczas gdy przesyłkę wydano p. C.S., pomimo że nie składała ona oświadczenia w formie pisemnej o zamieszkiwaniu wraz ze skarżącą;

i) art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów (m.in. zaświadczenia z dnia 13 grudnia 2022 r .) i wskutek tego błędne przyjęcie, że przesyłkę wydano osobie uprawnionej do odbioru, tj. osobie pełnoletniej zamieszkującej z adresatem, podczas gdy C.S. nie zamieszkuje ze skarżącą, a w konsekwencji nie była osoba uprawnioną do odebrania przesyłki;

j) art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę rzeczowych źródeł dowodowych w postaci akt osobowych skarżącej, a w szczególności:

- pisma skarżącej z dnia 30 kwietnia 2022 r. - wniosek o zmianę promotora;

- pisma z dnia 10 kwietnia 2022 r. - wniosek o przerwę w kształceniu;

- pozytywnej oceny śródokresowej;

- zaleceń Komisji ds. przeprowadzenia oceny śródokresowej względem skarżącej;

i wskutek tego błędne przyjęcie, że zachodzą podstawy do skreślenia skarżącej z listy doktorantów, albowiem skarżąca nie wywiązała się z obowiązków w postaci realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego, tj. nie uzyskała zaliczenia z seminarium doktoranckiego w semestrze piątym, podczas gdy skarżąca spełniła nałożone na nią obowiązki, zaś w semestrze piątym otrzymała pozytywną ocenę śródokresową;

k) art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów stanowiących podstawę do oceny śródokresowej, z których wynika, iż skarżąca wywiązywała się z nałożonych na nią obowiązków i realizowała plan badawczy;

l) art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo, że decyzja do niej adresowana nie została odebrana przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji oraz zamieszkującą wraz z adresatem;

m) art. 1 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwie przeprowadzoną kontrolę działalności organu w zakresie ustaleń co do terminu doręczenia jej decyzji oraz merytorycznych podstaw do wydania decyzji o skreśleniu jej z listy doktorantów, a w konsekwencji - mimo braku podstaw - oddalenie skargi.

Mając na względzie powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie:

I. na podstawie art. 179a p.p.s.a. wniosła o: uwzględnienie skargi kasacyjnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w trybie autokontroli poprzez: uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie postanowienia Uniwersytetu [...] w K. z 13 czerwca 2022 r. o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania oraz poprzedzającej je decyzji Rektora Uniwersytetu [...] w K. (tj. Dziekana Szkoły Doktorskiej działającego z upoważnienia Rektora) z dnia 28 kwietnia 2022 r. przy jednoczesnym uwzględnieniu zwrotu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych za wszystkie instancje, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych;

II. w przypadku nieuwzględnienia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na mocy pkt I powyżej, wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie postanowienia Uniwersytetu [...] w K. z dnia 13 czerwca 2022 r. o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania oraz poprzedzającej je decyzji Rektora Uniwersytetu [...] w Katowicach (tj. Dziekana Szkoły Doktorskiej działającego z upoważnienia Rektora) z dnia 28 kwietnia 2022 r. oraz orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego;

III. W przypadku nieuwzględnienia wniosku sformułowanego w pkt I i II skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;

Niezależnie od powyższego skarżąca kasacyjnie wniosła o:

- zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych;

- o wstrzymanie wykonalności postanowienia z 13 czerwca 2022 r. o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania oraz poprzedzającej je decyzji Rektora z 28 kwietnia 2022 r. do czasu zakończenia postępowania;

- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów oznaczonych jako:

a) zaświadczenie o ukończeniu studiów;

b) oświadczenie C.S. na okoliczność faktu niezamieszkiwania wraz ze skarżącą; niezłożenia oświadczenia o zamieszkiwaniu ze skarżącą przez C.S.; braku podstaw do wydania przesyłki adresowanej do skarżącej C.S.; ustalenia miejsca zamieszkania C.S.; nieprawidłowego doręczenia decyzji skarżącej.

Jednocześnie, stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a., skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów i wniosków w niej podniesionych.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W sprawie objętej skargą kasacyjną nie zaistniały okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem zostały spełnione warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

W ramach zarzutu uchybienia przez Sąd Wojewódzki przepisom prawa procesowego, do których należy odnieść się w pierwszej kolejności, skarżąca kasacyjnie wskazała na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niepełne przedstawienie stanu faktycznego, brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia oraz brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.

Przypomnieć należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi jakie powinno spełniać uzasadnienie i tylko pod takim względem może być rozpatrywany zarzut naruszenia tego przepisu przez Naczelny Sąd Administracyjny. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kwestionowanego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu I instancji wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jaki stan faktyczny Sąd przyjął za podstawę orzekania.

Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, Sąd Wojewódzki wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Rozważania Sądu w zakresie wystąpienia przesłanki stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są wystarczające, aby w powiązaniu z przedstawionymi przez Sąd ustaleniami stanu faktycznego ustalić tok rozumowania Sądu. Sąd Wojewódzki wskazał przy tym jednoznacznie przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. przepis art. 151 p.p.s.a., którego naruszenia autor skargi kasacyjnej nie zarzucił, oraz konkretne, przywołane przepisy ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy Prawo pocztowe. Oddalając skargę Sąd Wojewódzki jednoznacznie dał wyraz temu, że jego zdaniem, organ wydając objęte skargą postanowienie, nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd przedstawił również własną ocenę zebranego materiału dowodowego, w szczególności wagę jaką posiada dowód w postaci formularza zwrotnego potwierdzenia odbioru. W ramach przedstawienia stanu faktycznego sprawy Sąd wskazał również na złożone przez skarżącą zaświadczenie z 13 grudnia 2022 r. o zatrudnieniu córki skarżącej w W. Nie nadanie temu dokumentowi takiego znaczenia dowodowego jaki oczekiwała strona nie może stanowić uzasadnionej podstawy do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Jako chybiony należało uznać zarzut naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. "poprzez nierozważenie" czy zachodziły przesłanki do przywrócenia skarżącej przez organ terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego organ nie uczynił naruszając art. 58 § 1 w zw. z art. 59 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro Sąd I instancji oddalił skargę orzekając na podstawie art. 151 p.p.s.a., to nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.. Ponadto, zarzut naruszenia przepisów postępowania, dla swej skuteczności, musi wiązać się z przedmiotem sprawy, którą w rozpoznawanej sprawie było stwierdzenie, czy skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Rozważanie podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mogło mieć miejsca w niniejszym postępowaniu. Ewentualne przywrócenie terminu następuje wyłącznie na prośbę zainteresowanego (art. 58 § 1 k.p.a. - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1822/06). Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 3 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 268/07; z 1 czerwca 2010 r. sygn. akt II GSK 596/09). Prośby o przywrócenie terminu skarżąca kasacyjnie nie formułowała na etapie składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i w złożonej skardze.

Kolejna grupa zarzutów naruszenia przepisów postępowania dotyczyła naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Stosownie do postanowień art. 106 § 5 p.p.s.a., do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym niejednokrotnie zwracano uwagę, że zarzut oparty na art. 106 § 5 p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami procedury cywilnej, regulującymi zasady prowadzenia postępowania dowodowego, może być przedmiotem zarzutu kasacyjnego, ale tylko wtedy, gdy Sąd I instancji dopuści dowód uzupełniający w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 7 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 638/21). Dopiero, gdy sąd dopuści przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, to wówczas w tym zakresie będą miały odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego dotyczące postępowania dowodowego. To zaś oznacza, że odpowiednie przepisy k.p.c. są wtórne w stosunku do regulacji zawartej w art. 106 § 5 i art. 106 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji w sytuacji, gdy Sąd I instancji nie przeprowadził żadnego dowodu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. powoływanie się na przepisy k.p.c. (w tym i art. 233 k.p.c.) dotyczące postępowania dowodowego i art. 106 § 5 p.p.s.a. jest bezprzedmiotowe, czyniąc zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie chybionymi (podobnie wyrok NSA z 2 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 2853/22). Ponadto, uzasadnienie ww. zarzutów jest do nich nieadekwatne, bowiem odwołuje się do oceny zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego a nie dowodów, które Sąd miałby przeprowadzić w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego.

Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. polegające na niewłaściwej ocenie akt osobowych skarżącej, a w szczególności: pisma z 30 kwietnia 2022 r. stanowiącego wniosek o zmianę promotora, wniosku z 10 kwietnia 2022 r. o przerwę w kształceniu, pozytywnej oceny śródokresowej, zaleceń Komisji ds. przeprowadzenia oceny śródokresowej oraz nieprzeprowadzenia oraz naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów stanowiących podstawę do oceny śródokresowej, z których wynika, że skarżąca wywiązywała się z nałożonych na nią obowiązków i realizowała plan badawczy. Ocena wymienionych przez skarżącą kasacyjnie dokumentów byłaby celowa w przypadku merytorycznej kontroli przez Sąd Wojewódzki decyzji Rektora Uniwersytetu [...] w K. z 28 kwietnia 2022 r. o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów. Dowody te nie miały jakiegokolwiek znaczenia przy badaniu przez Sąd Wojewódzki zgodności z prawem objętego skargą postanowienia z 13 czerwca 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (nieprecyzyjnie określanego niekiedy przez strony jako "odwołanie"). Ocena przez Sąd I instancji przesłanek wydania decyzji o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów stanowiłoby naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., tj. wykroczenie poza granice sprawy.

W skardze kasacyjnej podniesiono również zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że decyzja adresowana do skarżącej nie została odebrana przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji oraz zamieszkującą wraz z adresatem.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że w drodze przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi". Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności orzeczenia bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonego orzeczenia sąd ocenia jego zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 9 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 795/07). Podstawą wyrokowania sądu jest zatem materiał zgromadzony przez organy w toku całego postępowania przed tymi organami oraz przed sądem (uwzględniając treść art. 106 § 3 p.p.s.a.).

Wskazany wyżej przepis mógłby zostać naruszony, gdyby Sąd Wojewódzki wyszedł poza ten materiał i dopuścił na przykład w postępowaniu sądowym dowód z przesłuchania świadków. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza bowiem jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 7 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2374/11).

Odróżnić należy poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy z przyjęciem np. odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1749/11). Nie jest naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. zaakceptowanie przez Sąd, jako zgodnej z przepisami postępowania, oceny materiału dowodowego oraz przyjęcia za prawidłowe ustaleń będących konsekwencją tej oceny nawet gdyby nie uwzględniało ono całości materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 13 maja 2008 r. sygn. akt II FSK 419/07). Z tych względów zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. okazał się nieuzasadniony.

Ustosunkowując się do zarzuty naruszenia art. 1 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwie przeprowadzoną kontrolę działalności organu w zakresie ustaleń co do terminu doręczenia skarżącej decyzji oraz merytorycznych podstaw do wydania decyzji o skreśleniu jej z listy doktorantów należy stwierdzić, że w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie istnieje wskazany przez autora skargi kasacyjnej przepis art. 1 posiadający ustępy 1 i 2. Podobnie, nie istnieje również art. 3 p.p.s.a. z jednostkami redakcyjnymi w formie ustępów. Nawet gdyby przyjąć, że skarżąca kasacyjnie miała na myśli art. 3 § 1 p.p.s.a., to uzasadnienie tego zarzut nie przystaje do jego postanowień. Art. 3 § 1 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy i kompetencyjny. Przepis ten mógłby być naruszony w sytuacji, w której sąd administracyjny nie rozpoznał w ogóle skargi lub dokonał jej oceny według innych kryteriów niż kryterium legalności. Okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyroki NSA z 19 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 3068/23, z 18 kwietnia 2024 r. sygn. akt II GSK 1987/23).

Jako niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut sformułowany w pkt 1 lit. a) skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 203 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 207 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z § 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 6 Regulaminu Szkoły Doktorskiej w Uniwersytecie [...] w K. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zachodzą podstawy do skreślenia skarżącej z listy doktorantów. Przedmiotem skargi do Sądu Wojewódzkiego nie była decyzja o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów, lecz postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a. w ramach którego przywołane przepisy nie miały jakiegokolwiek zastosowania.

Pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., przedstawione w pkt d) i e) skargi kasacyjnej wiążą się z zarzutem opisanym w pkt 1 lit. b) jako naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy Prawo pocztowe. Z tego powodu celowym było ich rozpoznanie łącznie. Ich istota sprowadza się do podważenia, zaakceptowanego przez Sąd stanowiska organu, że w sprawie doszło do prawidłowego doręczenia decyzji poprzez przyjęcie, że decyzję tą odebrała córka skarżącej jako dorosły domownik w rozumieniu art. 43 k.p.a., pomimo że nie legitymowała się ona żadnym upoważnieniem i nie złożyła oświadczenia, że zamieszkuje wraz z adresatem korespondencji.

Niesporne są w sprawie okoliczności związane z odbiorem listu zawierającego decyzję z 28 kwietnia 2022 r. o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów. Korespondencję wysłano na adres zamieszkania skarżącej. Przesyłki nie udało się doręczyć skarżącej pod adresem jej zamieszkania w dniu 5 maja 2022 r. Dlatego w oddawczej skrzynce pocztowej adresata umieszczono zawiadomienie, że przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej M. Jak wynika z adnotacji poczynionych przez pracownika placówki pocztowej, przesyłkę wydano w Urzędzie Pocztowym osobie pełnoletniej zamieszkującej z adresatem. Odbiór przesyłki potwierdziła własnoręcznym podpisem 13 maja 2022 r. córka skarżącej C.S.

Przepis art. 39 § 3 k.p.a. stanowi, że w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 (na adres do doręczeń elektronicznych) i § 2 pkt 1 (z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej), organ administracji publicznej doręcza pisma:

1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 366, 820 i 1456), albo

2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.

Według art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

W sytuacji braku możliwości dokonania doręczenia bezpośrednio adresatowi, a w dalszej kolejności osobom, o których mowa w art. 43 k.p.a. znajduje zastosowanie ściśle określony w art. 44 k.p.a. tryb awizowania przesyłki. Zasady doręczania przesyłki przechowywanej przez operatora pocztowego w placówce pocztowej nie zostały uregulowane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zostały one jednak określone w przepisach ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896).

Przepis art. 37 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy dopuszcza możliwość doręczenia przesyłki pocztowej osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, ale przy spełnieniu ściśle określonych warunków. Według wskazanego przepisu, przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być wydana ze skutkiem doręczenia osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego:

a) pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej,

b) w placówce pocztowej, po złożeniu na piśmie oświadczenia o zamieszkiwaniu razem z adresatem.

Wymóg złożenia na piśmie oświadczenia o zamieszkiwaniu razem z adresatem przy odbiorze korespondencji w placówce pocztowej wynika z braku możliwości weryfikacji przez pracownika placówki pocztowej, czy osoba jest dorosłym domownikiem w rozumieniu przepisu art. 43 k.p.a. Jest to sytuacja odmienna od doręczenia przesyłki rejestrowanej pod nieobecność adresata osobie pełnoletniej pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej, co uzasadnionym czyni domniemanie, że osoba ta wraz z adresatem zamieszkuje.

Z akt sprawy nie wynika aby odbierająca w placówce pocztowej córka skarżącej złożyła oświadczenie o zamieszkiwaniu razem ze skarżącą. Z adnotacji poczynionych na potwierdzeniu odbioru przesyłki wynika jedynie, że C.S. potwierdziła własnoręcznym podpisem, że przesyłkę otrzymała 13 maja 2022 r. Co prawda osoba wydająca przesyłkę oznaczyła, że przesyłkę wydano w placówce pocztowej osobie pełnoletniej zamieszkującej z adresatem (pkt 4) jednak na tej stronie druku odbierająca przesyłkę okoliczności zamieszkiwania z adresatem nie potwierdziła. Nie uczyniła tego również w pkt 1 druku, przewidzianym do złożenia czytelnego podpisu odbiorcy przesyłki i stosownego zakreślenia znacznika, że czyni to jako dorosły domownik.

W aktach sprawy brak jest dowodu, który uzasadniałby stanowisko Poczty Polskiej S.A. zaprezentowane w związku ze złożoną reklamacją, wedle którego, odbierająca przesyłkę C.S. potwierdziła własnoręcznym podpisem, iż zamieszkuje razem z adresatką decyzji.

W tym kontekście uzasadnione są zarzuty skargi kasacyjnej względem Sądu Wojewódzkiego, który nie dostrzegł uchybień organu związanych z ustaleniem stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji skuteczne okazały się zarzuty naruszenia art. 134 k.p.a. i art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy Prawo pocztowe skutkujące nieprawidłowym stwierdzeniem przez organ uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na mocy art. 188 p.p.s.a. rozpoznał skargę, która również miała uzasadnione podstawy. Nieprawidłowe doręczenie decyzji powodowało brak możliwości stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rolą organu będzie merytoryczne rozpoznanie złożonego przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej nieostateczną decyzją Rektora Uniwersytetu [...] w Katowicach z 28 kwietnia 2022 r. o skreśleniu E.S. z listy doktorantów.

O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a.