Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 16 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zwrotu zażalenia p o s t a n a w i a : odrzucić skargę.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, A.D. opisała spór ze swoim sąsiadem dotyczący odcięcia dostępu do wody. Podała, że rury doprowadzające wodę do jej lokalu mieszkalnego przechodzą przez piwnicę sąsiada, który pięć lat temu odciął dopływ wody do lokalu skarżącej. A.D. opisała negatywne konsekwencje związane z brakiem dostępu do bieżącej wody, które są dla niej bardziej dotkliwe ze względu na zły stan zdrowia (dwa przebyte wylewy i częściowy paraliż). W sprawie tej syn skarżącej bezskutecznie interweniował u Wójta Gminy.

A.D. załączyła do skargi kopię postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], wydanego na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, o zwrocie zażalenia wnoszącej. Z treści tego postanowienia wynika, iż dnia 7 grudnia 2011 r. A.D. wniosła zażalenie na M.G. w sprawie ograniczenia korzystania z wody w budynku mieszkalnym w [...]. Zdaniem Kolegium sprawa ograniczenia korzystania w budynku z wody bieżącej poprzez zakręcenie przez jednego z lokatorów zaworu dla innego lokatora nie należy do kompetencji samorządowego kolegium odwoławczego. Tego rodzaju spór należy wnieść do sądu powszechnego, dlatego Kolegium postanowiło zwrócić zażalenie wnoszącej. Postanowienie zawierało pouczenie, iż przysługuje na nie prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia.

Po zarejestrowaniu powyższego pisma w dzienniku korespondencji, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 lutego 2012 r. A.D. została wezwana do sprecyzowania w terminie 7 dni pisma z dnia [...] lutego 2012 r. poprzez: oznaczenie organu (instytucji) którego działania lub bezczynności pismo dotyczy, wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego wnioskodawczyni, pod rygorem przyjęcia, że stanowi ono skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] o zwrocie zażalenia. Jednocześnie została poinformowana o treści art. 3 § 1 i 2, art. 46 § 1, art. 49 § 1 i 2, art. 52 § 1 i 2 oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie A.D. podała, iż zaskarża powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jednak skarga odnosi się również do Urzędu Gminy, który zdaniem skarżącej nie pozwala na odkręcenie wody. Naruszenia interesu prawnego skarżąca upatruje natomiast w zakręceniu kurka z zimną wodą.

Z uwagi na brak wskazania jakiegokolwiek aktu lub czynności bądź bezczynności Wójta Gminy, a także z uwagi na rygor nałożony zarządzeniem z dnia 8 lutego 2012 r. Sąd przyjął, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2012 roku nr [...] w przedmiocie zwrotu zażalenia.

Po przesłaniu skargi A.D. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu organ ten udzielił na nią odpowiedzi, w której wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Z ustaleń Sądu wynika nadto, iż na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczemu z dnia [...] stycznia 2012 roku nr [...] A.D. nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargę należało odrzucić.

Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza wymogów jej dopuszczalności, wyrażonych w art. 52-54 oraz art. 57 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a.

Stanowiące przedmiot zaskarżenia postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczemu z dnia [...] stycznia 2012 roku nr [...] o zwrocie zażalenia A.D. z dnia [...] grudnia 2011 r. zostało wydane na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W myśl tego przepisu, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższe oznacza, że na tego rodzaju postanowienie organu administracji publicznej – co do zasady – przysługuje skarga do sądu administracyjnego, jednakże aby skarga taka została skutecznie wniesiona, strona musi dopełnić wszystkich wymogów jej dopuszczalności wynikających z art. 52-54 oraz art. 57 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).

Zaskarżone postanowienie z dnia [...] stycznia 2012 roku nr [...] zostało wydane w pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W polskim systemie prawnym samorządowe kolegia odwoławcze nie mają nad sobą organów wyższego stopnia. W tego rodzaju sytuacji, stosownie do treści art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., stronie nie przysługuje zażalenie do organu wyższego stopnia, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który składa się do organu wydającego postanowienie, w tym przypadku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Przed wniesieniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2012 r. skarżąca powinna skorzystać z przysługującego jej środka zaskarżenia w administracyjnym toku instancji i złożyć do tego organu, w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wprawdzie zaskarżone rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2012 r. zawierało błędne pouczenie o możliwości wniesienia na nie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jednakże okoliczność ta nie może skutkować uznaniem skargi za wniesioną z zachowaniem wymogu wynikającego z art. 52 § 1 p.p.s.a. Z uwagi na udzielone przez organ błędne pouczenie o przysługującym stronie środku zaskarżenia skarżąca może ewentualnie rozważyć złożenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z dnia [...] stycznia 2012 roku nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka prawnego. Czynności tych należałoby dokonać w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, co wynika z art. 58 § 2 k.p.a. W razie dokonania tych czynności Kolegium byłoby obowiązane ocenić w pierwszej kolejności, czy w okolicznościach niniejszej sprawy uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy było zawinione przez stronę, a następnie czy omawiany środek zaskarżenia zasługiwałby na uwzględnienie. Dopiero ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez Kolegium otworzyłoby stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi na ewentualne postanowienie wydane w oparciu o treść art. 66 § 3 k.p.a. w przedmiocie zwrotu zażalenia.

Pomijając jednak kwestię niewyczerpania przez skarżącą przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji należy podkreślić, iż opisana w skardze sprawa ograniczenia korzystania w budynku z wody bieżącej poprzez zakręcenie przez jednego z lokatorów zaworu dla innego lokatora nie stanowi sprawy administracyjnej należącej do zakresu właściwości rzeczowej sądów administracyjnych.

Zgodnie bowiem z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

W tego rodzaju sprawie jak opisana w skardze, celem rozwiązania sporu istniejącego pomiędzy skarżącą a jej sąsiadem, należy rozważyć wystąpienie z powództwem do sądu powszechnego, tzn. do właściwego sądu rejonowego. Dodać przy tym należy, iż w postępowaniu cywilnym osoba, która nie jest w stanie samodzielnie bronić swych praw, może ubiegać się o przyznanie pełnomocnika z urzędu.

Kwestia braku właściwości rzeczowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została omówiona w niniejszym uzasadnieniu jedynie pobocznie, celem udzielenia skarżącej możliwie wyczerpującej informacji o przysługujących jej środkach ochrony praw. Zasadniczym powodem odrzucenia skargi było niewyczerpanie przez stronę środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Niezłożenie przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy bowiem uznać za niewyczerpanie środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 p.p.s.a. Jest to jedna z przyczyn niedopuszczalności skargi, o jakiej mowa w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 194).

W świetle powyższych okoliczności sprawa niniejsza nie mogła zostać rozpoznana przez Sąd co do istoty, wobec czego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skargę należało odrzucić.