Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki /spr./ Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska as. sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008r. sprawy ze skargi [...] SA w P. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego P. – Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wpisania znaku handlowego do rejestru zastawów skarbowych oddala skargę /-/ R.Wiatrowski /-/ J.Małecki /-/ M.Skwierzyńska

Naczelnik Urzędu Skarbowego P. – Ś. w dniu [...] na podstawie wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. Inspektorat w P. z dnia 03.06.2008r. dokonał wpisu do rejestru zastawów skarbowych zastawu w kwocie 19.209.900,89 zł na prawie do znaku handlowego, stanowiącym własność [...]NIP [...] REGON [...] z siedzibą w P. ul. G.

Do wniosku dołączono decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] znak [...] NIP [...] , jako podstawę ustanowienia zastawu, a jako przedmiot zastawu wskazano znak handlowy zarejestrowany w polskim Urzędzie Patentowym pod numerem [...].

W dniu 23.06.2008r. [...] S.A. z siedzibą w P. ul. G. wezwała Naczelnika Urzędu Skarbowego do usunięcia naruszenia prawa poprzez usunięcie wpisu z rejestru zastawów skarbowych, a ponadto w dniu [...] złożyła skargę "na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego P. – Ś. polegającą na wpisaniu znaku handlowego zarejestrowanego w polskim Urzędzie Patentowym pod numerem [...] do rejestru zastawów" skarbowych.

[...] S.A. podniosła, iż decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. nie może stanowić podstawy do dokonania wpisu w rejestrze zastawów skarbowych, ponieważ została wydana na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego i nie jest natychmiast wykonalna, a poza tym została zaskarżona do Sądu Okręgowego w P.. Pełnomocnik Spółki podkreślił, że [...] S.A. nie jest "dłużnikiem" w rozumieniu art. 27 ust. 1 i 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Skarga powyższa wraz z aktami sprawy w dniu 04.07.2008r. przekazana została do Dyrektora Izby Skarbowej w P., który mając na uwadze wszczęte w dniu [...] postępowanie podatkowe mające na celu zbadanie zgodności z prawem wpisu do rejestru zastawów skarbowych znaku handlowego zarejestrowanego w polskim Urzędzie Patentowym pod numerem [...], działając na podstawie art. 234 pkt 1 K.p.a. przekazał ją do rozpatrzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego P. - Ś..

W dniu 9 września 2008r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. odpowiadając na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 4 września 2008r. wskazał, że decyzja z dnia [...] znak: [...] została wydana w oparciu o art. 31 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym Zakład stosuje odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa. W/w decyzją ZUS określił odpowiedzialność Spółki Akcyjnej [...], jako osoby trzeciej, za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek przez [...] M. K. na podstawie art. 112 Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze art. 44 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, po skutecznym doręczeniu w dniu 15.05.2008r. decyzji, Inspektorat skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego P. – Ś. "wniosek o dokonanie wpisu zastawu na znaku handlowym zarejestrowanym pod nr [...]."

W dniu 11 sierpnia 2008r. pełnomocnik [...] S.A. działając na podstawie art. 52 § 3 i art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na dokonany wpis do rejestru zastawów.

Podnosząc naruszenie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez "uznanie, iż przysługujący stronie znak handlowy może stanowić przedmiot wpisu do rejestru zastawów" pełnomocnik skarżącej wniósł o "uchylenie czynności" polegającej dokonaniu wpisu "albo stwierdzenie jej bezskuteczności w całości".

Skarżąca zaznaczyła, iż [...] S.A. nie jest "dłużnikiem" w rozumieniu art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a dokonana czynność narusza wynikające z art. 64 Konstytucji prawo skarżącego do ochrony jego własności. Poza tym "decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. nr [...] z dnia [...], która stanowiła podstawę do dokonania wpisu w rejestrze nie jest ani natychmiast wykonalna z mocy prawa ani nie nadano jej także rygoru natychmiastowej wykonalności, nie może więc stanowić podstawy do dokonania jakichkolwiek czynności wobec strony postępowania. W szczególności nie może także stanowić podstawy do dokonania wpisu w rejestrze zastawów prowadzonym przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego."

W odpowiedzi Naczelnik Urzędu Skarbowego P. – Ś. podkreślił, że "potwierdzona własność rzeczy lub prawa majątkowego będącego przedmiotem zastawu oraz doręczona decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej stanowią wystarczające podstawy do dokonania wpisu do rejestru zastawów skarbowych. Ponadto zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego P. – Ś. doręczenie pełnomocnikowi strony postanowienia z dnia [...] nr [...] o wszczęciu postępowania podatkowego stanowiło odpowiedź na wezwanie strony do usunięcia naruszenia prawa i świadczyło o podjęciu czynności mających na celu zbadanie zgodności z prawem wpisu Rejestru Zastawów Skarbowych znaku handlowego zarejestrowanego w polskim Urzędzie Patentowym pod numerem [...].

Mając na uwadze powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego P. – Ś. wniósł o odrzucenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej tylko pod względem zgodności ich działań z prawem powszechnie obowiązującym. Ocenie podlega zatem legalność szeregu aktów administracyjnych lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego lub formalnego. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem - z mocy ustawy - do zbadania tylko i wyłącznie tego, czy organy administracji publicznej nie naruszyły przy wydaniu konkretnego aktu administracyjnego łub przy dokonaniu innej czynności z zakresu administracji publicznej prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena legalności aktu administracyjnego lub innej czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana przez sąd administracyjny według stanu prawnego z dnia dokonania owej czynności i na podstawie akt administracyjnych istniejących w tym dniu.

W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z owej zasady oficjalności wynika, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organ administracji skarbowej, ale związanych tylko i wyłącznie z materią wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych prawa do znaku handlowego stanowiącego własność skarżącej spółki akcyjnej [...]. W trakcie orzekania w tej konkretnej sprawie - Sąd winien mieć również na uwadze tzw. zasadę reformationisi in peius (nie pogorszenia w wyniku postępowania sądowego dotychczasowej pozycji prawnej strony skarżącej).

Sąd rozpatrując wniesioną skargę stwierdza przede wszystkim, iż niezasadny jest wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego P.- Ś. o odrzucenie skargi na czynność materialno-techniczną (inna czynność z zakresu administracji publicznej) jaką był wpis do rejestru skarbowego prawa do znaku handlowego skarżącej spółki. Na mocy bowiem art.3 § 2 pkt.4 w związku z art. 52 oraz art. 53 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dokonanie czynności materialno-technicznej podlega kontroli sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu podatkowego do usunięcia prawa. Jak wynika z akt sprawy skarżąca spółka [...] wezwała w dniu 23 czerwca 2008 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego P.- Ś. do usunięcia prawa ( zachowując 14-dniowy termin do wniesienia tego sui generis środka odwoławczego) polegającego na wpisaniu do rejestru zastawu skarbowych znaku handlowego będącego własnością spółki. Mimo wszczęto przez organ podatkowy w dniu 17 lipca 2008 r. postępowania wyjaśniającego w tej sprawie, nie udzielono w tej sprawie odpowiedzi skarżącej spółce. Skarga zatem została wniesiona zatem dopiero w dniu 13 sierpnia 2008 r. po wyczerpaniu przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia. Także w dotychczasowym orzecznictwie sądowym wyjaśniano już , "... że w braku odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, bieg sześćdziesięciodniowego terminu do wniesienia skargi należy liczyć od dnia doręczenia organowi tego wezwania " ( por. np. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 25 czerwca 2005 r., sygn, akt II SA/Ld 452-460/04). W rozpatrywanej sprawie skarga do Sądu została zatem wniesiona w ustawowym terminie, po wyczerpaniu przez stronę przysługujących jej środków odwoławczych i bezczynności organu podatkowego. Ustosunkowując się do meritum sporu jakim jest legalność wpisu znaku handlowego skarżącej spółki do rejestru zastawów skarbowych - Sąd stwierdza , iż wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, iż instytucja zastawów skarbowych regulowana przepisami art. 41 - 46 ustawy z dnia 129 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) ma zastosowanie nie tylko i wyłącznie do podatków, ale i na mocy wyraźnych odesłań ustawowych również do innych należności publicznoprawnych, takich np. jak składki na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych czy ubezpieczenia zdrowotne. I tak np. w myśl art. 27 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) należności z tytułu składek są zabezpieczone ustawowym prawem zastawu na wszystkich będących własnością dłużnika oraz stanowiących współwłasność łączną dłużnika i jego małżonka rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych ( np. takim zbywalnym prawem majątkowym może być znak handlowy zarejestrowany w polskim urzędzie patentowym). Do takiego ustawowego zastawu stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, dotyczące zastawów skarbowych. Zastaw taki podlega wpisowi do rejestru zastawów skarbowych prowadzonego przez naczelników urzędów skarbowych na podstawie art.43 Ordynacji podatkowej.

Art. 31 powyżej cytowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nakazuje ponadto do należności z tytułu składek stosować odpowiednio cały szereg innych przepisów Ordynacji podatkowej: art.12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art.33, art.33 a, art. 33b, art.51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt.1,3,4,8 i 9, art.60 § 1, art. 61 § 1, art. 62 § 1,3-5, art. 72 § 1 pkt. 1 i 4 i § 2 , art. 73 § 1 pkt. 1 i 5, art. 77b § 1 i 2, art. 91, art. 93, art. 93a-93c, art. 93e, art. 94, art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 pkt.1,2,5 i 7, art. 100, art. 101, art. l05 § 1 i 2, art. 106 § 1 i 2, art.107 § 1,1a, i 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i 4, art. 110 § 1, § 2 pkt 2, § 3, art. 111 § 1-4 i 5 pkt.1, art. 112, art. 113, art.114, art.115, art.116, art.116, art. 117, art. 118 § 1 i 2 oraz art. 119. To w oparciu o owe wytłuszczone upoważnienie ustawowe i odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy Ordynacja podatkowa - została przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział I w P. w dniu [...] wydana decyzja nr [...] o pociągnięciu do solidarnej odpowiedzialności skarżącej spółki akcyjnej [...] jako osoby trzeciej z tytułu nabycia majątku dłużnika związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą , za zobowiązania z tytułu z tytułu nieopłaconych składek przez M. K. ([...]).

W myśl art. 41 Ordynacji podatkowej przedmiotem zastawu skarbowego mogą być zarówno rzeczy ruchome, jak i zbywalne prawa majątkowe ( np. prawa na dobrach niematerialnych takie jak prawo do patentu, wzoru użytkowego, znaku towarowego), jeżeli w dniu ustanowienia zastawu ich wartość wynosiła co najmniej 10.400, zł). Ustanowienie zastawu skarbowego następuje poprzez prawotwórczy wpis do rejestru zastawu skarbowych prowadzonego przez odpowiedniego naczelnika urzędu skarbowego. Dla skutecznego dokonania wpisu do rejestru zastawu skarbowych nie jest konieczne wydawanie jakiejkolwiek decyzji ustanawiającej taki zastaw. Konieczną, a jednocześnie wystarczającą przesłanką ustanowienia zastawu skarbowego jest istnienie wierzytelności publicznoprawnej przysługującej Skarbowi Państwa (Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych) , a wynikającej - jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie - z doręczonej stronie nieostatecznej decyzji o odpowiedzialności podatkowej jako osoba trzecia ( por. art. 44 § 1 pkt.5 w związku z art. 107 § 1 i 2 okt.2 oraz 4, a także art. 112 Ordynacji podatkowej).

Naczelnik Urzędu Skarbowego P. – Ś. jako sui generis organ rejestrowy bada jedynie treść wniosku o ustanowienie zastawu skarbowego oraz decyzji wymaganych przepisem art. 44 § 1 pkt.5 Ordynacji podatkowej. Nie jest on jednak uprawniony do kwestionowania będącej podstawą ubiegania się o wpis zastawu skarbowego nieostatecznej decyzji ZUS o przeniesieniu odpowiedzialności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 42 § 5 Ordynacji podatkowej - ustanowiony zastaw skarbowy wygasa z mocy prawa z dniem wygaśnięcia zobowiązania publicznoprawnego albo w dniem wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych w przypadkach o których mowa w przepisie art. 42a Ordynacji podatkowej (jeżeli np. zbywalne prawo majątkowe obciążone zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia nie stanowiły własności osoby trzeciej pociągniętej do odpowiedzialności za należności publicznoprawne) albo z dniem egzekucyjnej sprzedaży przedmiotu zastawu.

Sąd nie podziela również zarzutów skargi, by ustanowienie zastawu skarbowego na majątku skarżącej spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne przez zbywającego majątek służący do prowadzenia działalności gospodarczej pozostawało w kolizji z postanowieniami art. 64 Konstytucji RP. Wprost przeciwnie, to wspólne dobro jakim jest Rzeczypospolita wymaga odpowiedniego rozłożenia niezbędnych ciężarów publicznoprawnych (podzielenia się swym majątkiem i dochodem) , by państwo mogło istnieć i działać w interesie społeczeństwa. Rażąco zatem narusza art. 84 Konstytucji RP ten, kto obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń pieniężnych na potrzeby wspólne ( np. składek na ubezpieczenia społeczne) określonych w ustawie, uchyla się od ich ponoszenia.

Z tych zatem powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1240 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/R. Wiatrowski /-/J. Małecki /-/M. Skwierzyńska

LF