VI SA/Wa 34/21 - Wyrok

Data orzeczenia	2021-06-29	
Data wpływu	2021-01-11	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Jakub Linkowski /przewodniczący/
Magdalena Maliszewska
Tomasz Sałek /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych	
Hasła tematyczne	Ubezpieczenia	
Sygn. powiązane	II GSK 2747/21	
Skarżony organ	Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2019 nr 0 poz 2167; art.1 par. 1.; Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2020 nr 0 poz 374; art. 15 zzs4 ust. 3..; Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2019 nr 0 poz 2325; art. 145 par. 1, art. 151.; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 nr 0 poz 1398; artr. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 85 ust. 4.; Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Dz.U. 2021 nr 0 poz 735; art. 156.; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 nr 0 poz 1740; art. 750, art. 734 par. 1, art. 627, art. 628 par. 1, art. 629, art. 632, art. 355 par. 1, art. 353 ze zn. 1, art. 58.; Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę	
Uzasadnienie
Z. S. (dalej także jako "płatnik składek" lub "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także jako "organ odwoławczy" lub "Prezes NFZ") z dnia [...] września 2020 roku nr [...].

Podstawę prawną skarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1285 ze zm., dalej "ustawa o świadczeniach"), a także art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej także jako "k.p.a.") w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935).

Zaskarżoną decyzją Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Dyrektor OW NFZ" lub "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2016 roku nr[...], którą stwierdzono, że S. T. (dalej także jako "zainteresowany" lub "uczestnik") podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów zawartych przez niego z płatnikiem składek w następujących dniach: 1 marca 2011 r., 15 kwietnia 2011 r., 22 czerwca 2011 r., 6 lipca 2011 r., 26 sierpnia 2011 r., 22 września 2011 r., 28 października 2011 r., 14 listopada 2011 r., od 23 listopada 2011 r. do 24 listopada 2011 r., 12 grudnia 2011 r., 27 stycznia 2012 r., 20 lutego 2012 r., 26 marca 2012 r., 20 kwietnia 2012 r., 29 maja 2012 r., 6 czerwca 2012 r., 12 czerwca 2012 r., 14 czerwca 2012 r., 26 lipca 2012 r., od 2 sierpnia 2012 r. do 3 sierpnia 2012 r., 24 sierpnia 2012 r., 12 września 2012 r., 17 września 2012 r., 28 września 2012 r., od 23 października 2012 r. do 24 października 2012 r., 13 listopada 2012 r., 28 listopada 2012 r., 14 grudnia 2012 r., 22 stycznia 2013 r., 27 lutego 2013 r., 22 marca 2013 r., 9 kwietnia 2013 r., 25 czerwca 2013 r. Zdaniem organu I instancji, zainteresowany nie został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych przez niego ze skarżącą następujących umów, nazwanych "Umowami o dzieło", które to umowy, organ I instancji zakwalifikował, jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm., dalej też jako "k.c."), dotyczące zlecenia, w ramach których skarżąca zleciła, a uczestnik przyjął do wykonania dzieło polegające na wygłoszeniu wykładu autorskiego na temat:

- "Podatek u źródła, unikanie podwójnego opodatkowania" - umowa z dnia [...] kwietnia 2011 r.,

- "Podatek u źródła; Unikanie podwójnego opodatkowania, Zatrudnianie cudzoziemców w Polsce i oddelegowywanie pracowników do pracy zagranicą" - umowa z dnia [...] czerwca 2011 r.,

- "Podatek od nieruchomości w 2011 roku" - umowa z dnia [...] lipca 2011 r.,

- "Podatek dochodowy od osób fizycznych PIT w 2011 roku - podatkowe obowiązki pracodawcy, świadczenia pozapłacowe i ich opodatkowanie" - umowa z dnia [...] sierpnia 2011 r.,

- "Podatek dochodowy od osób fizycznych" - umowa z dnia [...] września 2011 r.,

- "Podatek dochodowy od osób prawnych CIT 2011 - przygotowanie do rozliczenia podatkowego za 2011 rok; zmiany w podatku na 2012 r., bieżąca problematyka" - umowa z dnia [...] października 2011 r.,

- "Rozliczenia podatkowe delegacji i podróży służbowych w 2011 i 2012 roku oraz opodatkowanie świadczeń" - umowa z dnia [...] listopada 2011 r.,

- "Podatek dochodowy od osób prawnych CIT 2011 - przygotowanie do rozliczenia roku 2011 oraz planowane zmiany na 2012 roku" - umowa z [...] listopada 2011 r.,

- "Podatek dochodowy od osób prawnych CIT 2011 - przygotowywanie do rozliczenia roku 2011 oraz planowane zmiany na 2012 rok" - umowa z dnia [...] listopada 2011 r., - "Rozliczenie roczne pracowników za rok 2011 w zakładach pracy w podatku dochodowym PIT, świadczenia pracownicze i pozapłacowe, planowane zmiany w PIT na 2012" - umowa z dnia [...] grudnia 2011 r.,

- "Zryczałtowany podatek u źródła" - umowa z dnia [...] stycznia 2012 r.,

- "Trudne rozliczenia delegacji i podróży służbowych z uwzględnieniem projektowanych zmian na 2012 rok - aspekty praktyczne" - umowa z dnia [...] lutego 2012 r.,

- "Podatek dochodowy od osób prawnych CIT 2011 - koszty podatkowe i niepodatkowe, podatek u źródła. Firma jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych, świadczenia pracownicze" - umowa z dnia [...] marca 2012 r.,

- "Zasady zatrudniania, opodatkowania i ubezpieczania Polaków zatrudnionych i oddelegowanych do pracy za granicą oraz zatrudniania cudzoziemców w Polsce w podatku PIT i Ubezpieczeniach Społecznych" - umowa z dnia [...] kwietnia 2012 r.,

- "Podatek od nieruchomości w 2012 roku - optymalizacja rozliczeń" - umowa z dnia [...] maja 2012 r.,

- "Zasady zatrudniania, opodatkowania i ubezpieczania Polaków zatrudnionych i oddelegowanych do pracy za granicą oraz zatrudniania cudzoziemców w Polsce w podatku PIT i Ubezpieczeniach Społecznych w 2012 r" - umowa z dnia [...] czerwca 2012 r.,

- "Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT) w 2012 r." - umowa z dnia [...] czerwca 2012 r.,

- "Podatek dochodowy od osób prawnych CIT - koszty podatkowe i niepodatkowe, podatek u źródła. Firma jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych - świadczenia pracownicze" - umowa z dnia [...] czerwca 2012 r.,

- "Podatek dochodowy od osób prawnych CIT w 2012 r.; koszty, przychód, środki trwałe i amortyzacja, różnice kursowe, optymalizacja podatkowa, reprezentacja i reklama" - umowa z dnia [...] lipca 2012 r.,

- "Środki trwałe i ich amortyzacja. Optymalne rozliczenie majątku trwałego w firmie oraz opodatkowanie budowli - najnowsze orzecznictwo podatkowe oraz zmiany w 2012 r." - umowa z dnia [...] sierpnia 2012 r.,

- "Rozliczenie podróży służbowych oraz samochodu w działalności podatnika w oparciu o projekt rozporządzenia z 11 stycznia 2012 r. (planowane zmiany w przepisach od września 2012 r.) oraz oddelegowanie pracowników do innych krajów UE" - umowa z dnia [...] sierpnia 2012 r.,

- "Podatek dochodowy od osób prawnych CIT w 2012 roku" - umowa z dnia 23 sierpnia 2012 r.,

- "Podatkowe rozliczanie świadczeń pracowniczych w podatkach PIT, CIT i VAT - praktyczne problemy" - umowa z dnia [...] września 2012 r.,

- "Podatek od nieruchomości w 2012 roku" - umowa z dnia [...] września 2012 r.,

- "Rozliczanie podróży służbowych oraz samochodu w działalności podatnika w oparciu o projekt rozporządzenia z 11 stycznia 2012 r. (zmiany w przepisach od stycznia 2013 r.) oraz oddelegowanie pracowników do innych krajów UE" - umowa z dnia [...] września 2012 r.,

- "PIT zamknięcie i rozliczenie 2012, zmiany na 2013 oraz delegacje w 2012 i zmiany na 2013. Opodatkowanie składek społecznych i zdrowotnych zapłaconych przez zakład pracy za pracownika, byłego pracownika, zleceniobiorcę - aspekty podatkowe" oraz "Podatek dochodowy od osób prawnych CIT - zamknięcie roku 2012, planowane zmiany w podatkach na 2013 rok" - umowa z dnia [...] października 2012 r.,

- "Podatek od nieruchomości - optymalizacja rozliczeń i ryzyka z tym związane oraz najnowsze stanowisko organów podatkowych i sądów administracyjnych" - umowa z dnia [...] listopada 2012 r.,

- "Podatek dochodowy od osób prawnych CIT w 2012 roku - zmiany na 2013 rok" - umowa z dnia [...] listopada 2012 r.,

- "Podatek dochodowy od osób prawnych CIT - zamknięcie roku 2012, planowane zmiany w podatkach na 2013 rok" - umowa z dnia [...] grudnia 2012 r.,

- "Podatek dochodowy od osób fizycznych PIT - zmiany na 2013 rok oraz roczne rozliczenia podatkowe na 2012 rok" - umowa z dnia [...] stycznia 2013 r.,

- "Podatek dochodowy od osób prawnych CIT - zamknięcie roku 2012 i zmiany na 2013 r.; koszty, przychody, różnice kursowe, reprezentacja i reklama. Podatek PIT - zmiany na 2013 rok" - umowa z dnia [...] lutego 2013 r.,

- "Podatek dochodowy od osób prawnych CIT - zamknięcie roku 2012 i zmiany na 2013 rok; koszty, przychody, reprezentacja i reklama. Podatek PIT - zmiany na 2013 rok" - umowa z dnia [...] marca 2013 r.,

-"Nowe zasady podróży służbowych oraz samochodu w działalności podatnika w oparciu o rozporządzenia z 29.01.2013 r. (zmiany w przepisach od 1 marca 2013 r.) oraz oddelegowanie pracowników do innych krajów UE" - umowa z dnia [...] kwietnia 2013 r.,

- "Podatek dochodowy od osób prawnych w 2013 r." - umowa z dnia [...] czerwca 2013 r.

W ww. umowach strony ustaliły konkretny termin wykonania ww. dzieł tj.: 1 marca 2011 r., 15 kwietnia 2011 r., 22 czerwca 2011 r., 6 lipca 2011 r., 26 sierpnia 2011 r., 22 września 2011 r., 28 października 2011 r., 14 listopada 2011 r., od 23 listopada 2011 r. do 24 listopada 2011 r., 12 grudnia 2011 r., 27 stycznia 2012 r., 20 lutego 2012 r., 26 marca 2012 r., 20 kwietnia 2012 r., 29 maja 2012 r., 6 czerwca 2012 r., 12 czerwca 2012 r., 14 czerwca 2012 r., 26 lipca 2012 r., od 2 sierpnia 2012 r. do 3 sierpnia 2012 r., 24 sierpnia 2012 r., 12 września 2012 r., 17 września 2012 r., 28 września 2012 r., od 23 października 2012 r. do 24 października 2012 r., 13 listopada 2012 r., 28 listopada 2012 r., 14 grudnia 2012 r., 22 stycznia 2013 r., 27 lutego 2013 r., 22 marca 2013 r., 9 kwietnia 2013 r., 25 czerwca 2013 r. W umowach określono także przysługujące uczestnikowi wynagrodzenie w wysokości odpowiednio: 1.500 zł, 2.000 zł, 1.648 zł, 2.000 zł, 1.758 zł, 1.500 zł, 2.000 zł, 1.500 zł, 2.300 zł, 2.000 zł, 2.000 zł, 2.000 zł, 1.400 zł, 1.900 zł, 1.400 zł, 1.500 zł, 1.099 zł, 1.800 zł, 1.800 zł, 2.308 zł, 1.099 zł, 900 zł, 1.500 zł, 1.429 zł, 1.500 zł, 2.000 zł, 4.100 zł, 1.500 zł, 2.637 zł, 1.650 zł, 1.500 zł, 2.000 zł, 1.600 zł, 1.648 zł, 1.600 zł.

W ocenie Dyrektora OW NFZ, umowy zawarte przez płatnika składek z uczestnikiem, nie mogą zostać uznane za umowy o dzieło. Dziełem jest stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w jakiej dotychczas nie istniało. Przedmiotem ww. umów, było wykonanie określonych czynności - przeprowadzenia wykładów na wskazany temat, a więc niewątpliwie czynności, do których stosuje się przepisy art. 750 k.c. Zdaniem organu I instancji, z przedmiotem zobowiązań wynikających z ww. umów były usługi, a nie rezultat usług. Strony umówiły się na przeprowadzenie wykładów, a nie na dostarczenie zamawiającemu indywidualnie określonego w treści czynności prawnej rezultatu. Jakkolwiek przygotowane przez wykonującego zobowiązania materiały, będące również w dyspozycji organu mogą rzeczywiście korzystać z ochrony prawa autorskiego, tak w niniejszej sprawie stanowiły one niewątpliwie środek do celu jakim było przeprowadzenie wykładów na wskazane w treściach czynności prawnych tematy. Umowy te, w swej istocie, miały na celu przeprowadzenie procesu polegającego na przekazaniu wiedzy z zakresu tematycznego określonego w treści umów. Organ I instancji podkreślił przy tym, że przedmiotowe wykłady przeprowadzane były na szkoleniach; a nie w ramach sympozjów, panelów dyskusyjnych czy też spotkań naukowych. Profil działalności prowadzonej przez płatnika składek firmy, skupia się co do zasady wokół przeprowadzania profesjonalnych szkoleń z określonych, specjalistycznych dziedzin tematycznych. Trudno jest zatem w niniejszym stanie faktycznym bezkrytycznie przyjmować, że płatnikowi składek za każdym razem chodziło o otrzymywanie indywidualnych utworów, a nie o szkolenie w oferowanym zakresie pozyskanych klientów firmy, co jak się wydaje stanowi sens ekonomiczny prowadzonej działalności.

Od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2016 roku nr [...] odwołania wnieśli zarówno płatnik, jak i sam zainteresowany, przy czym Prezes NFZ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą. Z kolei w złożonym odwołaniu uczestnik podkreślił, że przedmiotem zawartych przez niego z płatnikiem składek umów było autorskie przygotowanie programu i wygłoszenie wykładu. Zdaniem zainteresowanego materialny jak i niematerialny rezultat tak sprecyzowanego dzieła był z góry określony w postaci opracowania i przekazania utworu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1231, z późn. zm.). Na poparcie swego stanowiska odwołujący przytoczył wskazania zawarte w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2013 r. o sygn. akt II UK 26/13, w myśl których wykład o charakterze niestandardowym, niepowtarzalnym, spełniającym kryteria twórczego i indywidualnego utworu naukowego, jest przedmiotem prawa autorskiego oraz, iż działania polegające na wygłoszeniu cyklu wykładów na konkretny temat, mających cechy wykładu monograficznego w znaczeniu kursu - cyklu wykładów traktujących o jednym konkretnym zagadnieniu, mających na celu dokładne i szczegółowe przedstawienie określonej problematyki lub wyczerpanie zagadnienia ujętego w tytule, który ma cechy utworu w pojęciu art. 1 ust. 1 ustawy prawo autorskie, nie jest objęte obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

Prezes NFZ w wyniku rozpatrzenia odwołania uczestnika, decyzją z dnia [...] września 2020 r., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] stycznia 2016 r. Prezes NFZ nie podzielił stanowiska zainteresowanego prezentowanego w odwołaniu. Jego zdaniem, w zawartych przez strony umowach nie sposób odnaleźć konkretnie określonego rezultatu, który charakteryzowałby się indywidualnym, twórczym charakterem. Przygotowanie wykładów wraz z ich wygłoszeniem na określony temat jest szeregiem czynności, wykonywanych z należytą starannością przez zainteresowanego. Trudno wskazać w badanym przypadku weryfikowalny, samoistny wynik analizowanych umów. Także brak jest w zapisach spornych umów uregulowania kwestii odpowiedzialności zainteresowanego za ewentualne wady dzieła. Takową odpowiedzialność zainteresowany mógł ponosić na zasadzie winy polegającej na niestarannym wykonywaniu pracy, charakterystycznej dla umów zlecenia a nie na zasadzie ryzyka, typowego dla umów o dzieło. Organ odwoławczy podkreślił także, odnosząc się do tez ujętych w przywołanym w odwołaniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2013 r. o sygn. akt II UK 26/13), że powyższe stanowisko dotyczy wąskich, specjalistycznych dziedzin nauki, których wykładanie czy nauczanie może być realizowane w ramach umowy o dzieło. Z kolei prowadzenia wykładów na wskazany temat, nie sposób zakwalifikować do wykładania specjalistycznej, wąskiej, monotematycznej wiedzy w oparciu o autorskie doświadczenie czy obserwacje. Zainteresowany nie tworzył ani nie modyfikował "od innej postaci" a następnie przekazywał nowej dziedziny wiedzy, nie prezentował odkrytych przez siebie zagadnień ale szkolił z powszechnej dziedziny wiedzy a więc wykonywał z należytą starannością powtarzalną pracę. Natomiast ewentualnie przygotowany program wykładów, może być elementem każdego wykładu, zajęć, kursu czy też szkolenia i jedynie pokazuje ich porządek i kolejność omawianych tematów, nie jest natomiast utworem w rozumieniu ustawy prawo autorskie.

Decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] września 2020 r. została doręczona uczestnikowi 21 października 2020 r. oraz skarżącej 6 listopada 2020 r. Na powyższą decyzję Prezesa NFZ, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o umorzenie postępowania ze względu na śmierć ubezpieczonego, którego decyzja dotyczy. W przypadku nieuwzględniania tego wniosku skarżąca wniosła o uchylenie decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa tj: art. 66 ust.1 pkt.1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym sprawy. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów sądowych, a w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. w decyzji zawiera się m.in. oznaczenie strony lub stron. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.). W myśl art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną (czyli zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków) oraz zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 8 § 1 kodeksu cywilnego zdolność prawną danej osoby kończy jej śmierć. Status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. W stosunku do zmarłego nie można więc wszcząć i prowadzić postępowania ani wydać decyzji. W ocenie skarżącej decyzja skierowana do osoby zmarłej rażąco narusza prawo, co uzasadnia stwierdzenie nieważności tej decyzji - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W związku ze śmiercią uczestnika w dniu [...] października 2020 r. zasadne jest zatem umorzenie postępowania. Skarżąca podniosła, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego niedopuszczalne jest w sytuacji śmierci osoby rozstrzyganie o podleganiu przez nią ubezpieczeniom społecznym. Postępowanie sądowe podlega w takich okolicznościach umorzeniu, przedmiotem sporu są bowiem prawa i obowiązki, które nie są dziedziczne. Wyrokowanie wobec strony, która w momencie orzekania przez Sąd nie żyła, prowadziłoby bowiem do nieważności postępowania, o której mowa w art.379 pkt. 2 k.p.c. Na potwierdzenie swego stanowiska skarżąca przytoczyła tezy zawarte w postanowieniu Sądu Najwyższego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt II UZ 18/16 oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 14 czerwca 2017 r. sygn. akt. III Aua 18/16.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie.

W toku postępowania sądowego, Sąd zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w L. o nadesłanie skróconego odpisu aktu zgonu uczestnika. Z przesłanego do Sądu odpisu skróconego aktu zgonu uczestnika wynika, że zmarł on w dniu [...] października 2020 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że przedmiotowa sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2021 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej "p.p.s.a.").

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, gdyż żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa NFZ, utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora OW NFZ, stwierdzającą, że zainteresowany podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonania na rzecz płatnika składek pracy – wygłoszenia wykładów (na tematy wskazane każdorazowo w zawartych z nim umowach z dziedziny prawa podatkowego) na podstawie spornych umów, nazwanych umowami o dzieło, ale będącymi, zdaniem Prezesa NFZ, umowami o świadczenie usług, do których odpowiednie zastosowanie mają przepisy o zleceniu. Zatem istotą sporu w sprawie jest ocena, czy sporne umowy, zawarte między zainteresowanym a płatnikiem składek są umowami o dzieło, jak zostały nazwane przez strony je zawierające, czy też – mając na uwadze ich rzeczywistą treść, stanowiły one de facto umowy, co do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o umowie zlecenia. Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy podkreślić należy, że obowiązkiem organów NFZ, rozstrzygających sprawę z zakresu objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, jest ustalenie charakteru prawnego umów łączących strony, a zatem organy te zobowiązane są zbadać, czy właściwym zamiarem stron i celem zawartych umów nie było aby uniknięcie dopełnienia ustawowych obowiązków ubezpieczonego oraz płatnika składek, tj. uniknięcia w drodze czynności cywilnoprawnych (zawarcia umowy) obowiązków publicznoprawnych, wynikających z ustawy o świadczeniach oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Rolą Sądu jest zweryfikowanie stanowisk stron i udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy w ustalonym stanie faktycznym zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawarcia z płatnikiem składek spornej umowy.

Jak wynika z akt sprawy zainteresowanego łączył z płatnikiem składek szereg umów, nazwanych "Umowa o dzieło", w ramach których zainteresowany wygłaszał w terminach w umowach wskazanych wykłady na ściśle wskazany w nich każdorazowo temat. W umowach ujęto przy tym, że ich przedmiot, czyli wykład, jest chroniony prawem autorskim i jest utworem w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pochodnych.

Podstawę materialnoprawną skarżonych rozstrzygnięć stanowiły z kolei przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e i art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z treścią 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi.

W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

Podkreślić należy, że do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, na podstawie art. 750 k.c., stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Nadto sam fakt nazwania umowy "Umowa o dzieło", niezależnie od woli stron, nie przesądza o jej charakterze. Decydująca jest bowiem treść zawartej umowy. Nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o faktycznym charakterze współpracy między stronami zawierającymi umowę.

Zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast w myśl art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego, uznaje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia, czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego w umowie o dzieło – "wykonawcą") doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Istotą umowy o dzieło jest zatem osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Zaakcentować należy, że zasadniczo w treści umowy o dzieło istnieje konieczność opisania rezultatu, ponieważ to rezultat kreuje stosunki zobowiązaniowe między stronami tej umowy.

Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie jest objęty treścią świadczenia.

Zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób, nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych, zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c., t. 36). Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia, przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12. Sąd ten wskazał, że umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wad (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). Poza rezultatami materialnymi istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym. W każdym razie takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik, dzieło bowiem musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Pomijając wątpliwości odnośnie uznawania za dzieło rezultatów niematerialnych nieucieleśnionych w rzeczy (por. np. K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006, s. 1039; A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 329-332; J. Szczerski (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 1371), wskazać należy, że takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie wynik tej czynności. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2005, s. 351-352). Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 lipca 2012 r., II UK 60/12-niepublikowane)".

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy prawidłowo ustaliły, że zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonania spornych umów, które były umowami o świadczenie usług, a nie umowami o dzieło.

Sąd podziela stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że czynności wykonywane w ramach przedmiotowych umów nie miały charakteru czynności przynoszących konkretny, materialny rezultat. Czynności te były bowiem realizowane w ramach umowy starannego działania, mającej charakter umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W rozpoznawanej sytuacji mamy zatem do czynienia z wykonywaniem przez uczestnika każdorazowo czynności faktycznych w postaci przygotowania i wygłoszenia wykładu, na uzgodniony z płatnikiem składek temat. Przedmiotowe umowy - wbrew ich nazwom - nie były umowami o dzieło, lecz o świadczenie usług na rzecz płatnika składek. Celem spornych umów było bowiem przekazanie wiedzy uczestnikom wykładu.

W ocenie Sądu, zawarciu spornych umów niewątpliwie przyświecał cel edukacyjny, determinujący tym samym ich charakter prawny, jako umów o świadczenie usług. Sąd stoi na stanowisku, że umowa, której przedmiotem jest przeprowadzenie wykładów, ćwiczeń, seminariów i wszelkiego rodzaju zajęć w celach edukacyjnych, w tym obejmujące popularyzowanie wiedzy z określonego zakresu, z samej swej istoty, a więc celu dla jakiego została zawarta, nie może stanowić umowy o dzieło, o których mowa w art. 627 k.c. W tego typu umowach nie można bowiem z góry określić zindywidualizowanego dzieła w rozumieniu tego przepisu. W ocenie Sądu nie może stanowić dzieła ani samo przeprowadzenie wykładów, czy innego rodzaju zajęć, choćby miało ono charakter niestandardowy, wyjątkowy, dostosowany do wyjątkowych potrzeb słuchaczy, uczestników, jeżeli nie jest to utwór naukowy, który pozostanie w obrocie po jego wygłoszeniu przez wykładowcę. Dzieła nie może również stanowić wiedza uzyskana przez słuchaczy wykładów lub uczestników zajęć, czy też satysfakcja polegająca na ugruntowaniu wiedzy, wyjaśnieniu wątpliwości, potwierdzeniu prawidłowości postępowania, bądź powzięcia informacji o innych standardach działań. Czynność wygłoszenia wykładu, co do zasady, nie odrywa się od osoby prowadzącej wykład i trwa tak długo, jak sam wykład, nie pozostawiając ucieleśnionego, jak również nieucieleśnionego, ale postrzegalnego, pozwalającego na zindywidualizowanie, rezultatu. W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że o określeniu rezultatu właściwego umowie o dzieło decyduje wymaganie, by dzieło miało charakter samoistny względem twórcy tzn. by pozostawało niezależne od dalszego działania twórcy oraz by stało się wartością autonomiczną w obrocie, przy czym rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Sąd stwierdza, że ani płatnik składek, ani zainteresowany nie wykazali, aby taki właśnie wynik był efektem przeprowadzenia wykładów wygłoszonych przez zainteresowanego w wykonaniu spornych umów. Sam zasób wiedzy zdobytej przez słuchaczy, czy też satysfakcja z udziału w wykładzie nie poddają się bowiem weryfikacji pod względem istnienia wad fizycznych. W konsekwencji, ujęty w spornych umowach zapis, że w przypadku stwierdzenia wad Wykonawca zobowiązuje się do ich nieodpłatnego usunięcia w terminie do jednego tygodnia od daty zgłoszenia, w istocie był niewykonalny. Nie sposób bowiem poddać wygłoszonego przez zainteresowanego wykładu, ocenie na istnienie wad. Realnie zatem uczestnik nie podlegał jakiejkolwiek odpowiedzialności za wady dzieła, co jest jedną z kluczowych cech odróżniających umowę rezultatu od umowy starannego działania. Na marginesie zauważyć należy, że z protokołu przesłuchania pana W. S. (reprezentującego skarżącą) przez pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia [...] listopada 2014 roku, wynika, że nikt z pracowników Skarżącej nie sprawuje nadzoru nad wykonywanym dziełem, gdyż świadczą oni jedynie pomoc organizacyjną w miejscu prowadzenia wykładu. Ponadto, jak wskazał pan W. S. nigdy nie zdarzył się przypadek dokonania przez Skarżącą oceny wykładowców w celu rozliczenia się z umowy.

Z kolei przygotowywane przez Uczestnika materiały szkoleniowe, jak słusznie zauważył organ, są jedynie "środkiem do celu", który pozwala "lepiej" i "efektywniej" realizować określone wykłady, czy szkolenia.

Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z 4 czerwca 2014 r. (sygn. akt II UK 420/13 opubl. Lex 1480060), możliwe jest zawarcie umowy o dzieło, nieobjętej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, której przedmiotem jest wygłoszenie wykładu, jednakże jedynie pod warunkiem, że wykładowi można przypisać cechy utworu. Ten warunek spełnia tylko wykład naukowy o charakterze niestandardowym, niepowtarzalnym, wypełniający kryteria twórczego indywidualnego dzieła naukowego. Analizując w tym świetle treść spornych umów oraz wyjaśnienia płatnika składek i zainteresowanego podnoszone w postępowaniu, Sąd doszedł do wniosku, że organy prawidłowo zakwalifikowały sporne umowy do umów o świadczenie usług, do których zastosowanie mają przepisy dotyczące zlecenia. Przedmiotem wykładów było bowiem omówienie zagadnień związanych z rozmaitymi problemami występującymi w obszarze prawa podatkowego a zatem oczywistym jest, że przeprowadzenie każdorazowo takiego wykładu wymagało dysponowania przez uczestnika odpowiednią wiedzą i przygotowaniem. Jednakże okoliczność ta a także fakt, że uczestnik jest profesjonalnym doradcą podatkowym, nie zmienia w żadnym stopniu charakteru umowy łączącej uczestnika ze skarżącą, jako umowy starannego działania. W przypadku zajęć dydaktycznych, są one silnie zindywidualizowane poprzez osobę wykładowcy, do którego należy też dobór teorii, metod edukacyjnych, czy sposobu prowadzenia wykładu. Nie zmienia to jednakże typowej usługi edukacyjnej w umowę rezultatu. Wkład w postaci wysiłku intelektualnego, wymaganego przy każdej pracy umysłowej, jest bowiem w tym przypadku elementem obowiązku starannego działania. Wykłady posiadają walory twórcze, ale umowę o dzieło, będą mogły stanowić tylko wtedy, gdy ich "twórca" będzie przekazywał nową wiedzę w zakresie pewnego przedmiotu/tematu, tzn. będzie wykładał coś, co wcześniej nie było przedmiotem jakichkolwiek rozważań i badań (wyrok Sądu Apelacyjnego w Wrocławiu z 27 września 2012 r., sygn. akt III AUa 273/12, opubl. orzeczenia.wroclaw.sa.gov.pl). Taka sytuacja nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie. Oczywiście przeprowadzenie wykładów na wskazane w umowach tematy wymagało, jak już wyżej zauważono, dysponowania przez uczestnika, wiedzą i doświadczeniem, jednakże tematyka wykładów nie daje podstaw do przyjęcia, że wypełniały one kryteria twórczego i indywidualnego dzieła naukowego. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 27 lipca 2017 roku, sygn. akt II GSK 3176/15, wyraźnie zaznaczył, że w sytuacji gdy przedmiotem umowy było przeprowadzenie wykładu na temat dotyczący podatku dochodowego od osób fizycznych, nie budzi wątpliwości, że jej wykonanie przez wykładowcę stanowiło ciąg czynności faktycznych poddanych reżimowi starannego działania, zmierzających do przekazania uczestnikom wykładu, jako skutku tych czynności, niezbędnej wiedzy teoretycznej jednak bez gwarancji jej skutecznego przyswojenia i posługiwania się wiedzą z przeprowadzonego wykładu.

Z tych względów Sąd stoi na stanowisku, że tego rodzaju, jak w niniejszej sprawie, umowy, dotyczące najogólniej rzecz ujmując, prowadzenia zajęć edukacyjnych, stanowią umowy starannego działania, gdyż tylko w takim charakterze mogą być oceniane czynności wykonywane w ramach tej umowy przez zainteresowanego, niezależnie od charakteru wykładu, jego indywidualnego i wyjątkowego sposobu jego wygłoszenia, a także nakładu pracy związanego z przygotowaniem odpowiednich materiałów szkoleniowych. Szczególnego sposobu prowadzenia wykładów oraz nakładu pracy związanego z przygotowaniem materiałów szkoleniowych, nie można, zdaniem Sądu, rozpatrywać w kategorii dzieła w rozumieniu art. 627 k.c. Stanowią one bowiem o szczególnym rodzaju staranności osoby prowadzącej wykład, lub dane zajęcia, co jest często podyktowane wymogami dużej konkurencji na rynku. Uwzględniając treść art. 3531 oraz art. 58 k.c. Sąd stwierdza, że zaklasyfikowanie spornych umów, dotyczących świadczenia usług edukacyjnych, których wykonanie wymagało dołożenia należytej staranności, a w których nie ma możliwości wskazania obiektywnie osiągalnego i pewnego oraz samoistnego, względem wykonawcy, rezultatu, do umów o dzieło, sprzeciwiałoby się tego rodzaju stosunku prawnego.

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów prawa, mogących mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy. Organy ustaliwszy rzeczywisty stan faktyczny sprawy, mający oparcie w zgromadzonych w aktach dokumentach, dokonały jego prawidłowej subsumpcji do obowiązujących, mających do niego zastosowanie norm. W ocenie Sądu skarżone rozstrzygnięcie zostało w sposób należyty uzasadnione.

Sąd nie podziela przy tym sformułowanego w skardze zarzutu nieważności decyzji organu odwoławczego z uwagi na skierowanie jej do osoby zmarłej. Uczestnik zmarł bowiem w dniu 22 października 2020 r. a zaskarżona decyzja została mu doręczona w dniu 21 października 2020 r. (przesyłka odebrana została przez dorosłego domownika). Zaskarżona decyzja Prezesa NFZ weszła zatem do obrotu przed datą zgonu uczestnika, a więc nie sposób uznać, że była skierowana do osoby zmarłej. Nadto, w ocenie Sądu, sama okoliczność śmierci uczestnika postępowania, w okresie rozpoczętego biegu terminu do zaskarżenia decyzji organu odwoławczego, nie obliguje Sądu do uchylenia skarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Jak podkreślił bowiem Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 września 2017 r. sygn. akt II UK 360/16, ustalenie przez organ rentowy obowiązku ubezpieczenia społecznego ma na celu ochronę praw osoby podlegającej temu ubezpieczeniu. Tym samym śmierć "innej osoby, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja" nie powoduje niedopuszczalności kontynuowania procesu, jak też nie dezaktualizuje obowiązku zapłaty zaległych składek przez płatnika. Skoro został ujawniony tytułu do ubezpieczenia społecznego, to na płatniku spoczywa ciężar odprowadzenia należnych składek. Ten obowiązek powstał w momencie realizacji umowy i w żaden sposób nie jest powiązany z utratą zdolności sądowej przez osobę związaną z płatnikiem kwestionowaną umową. Tym samym musi być ostatecznie rozstrzygnięty w sytuacji, gdy płatnik składek neguje swoje powinności. Przeto postępowanie sądowe toczy się nadal, wyłącznie między płatnikiem składek a organem rentowym. Podkreślić należy, że w przywołanym orzeczeniu Sąd Najwyższy wyjaśnił, że "inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja", to osoba, w stosunku do której decyzja organu rentowego wywołuje bezpośrednie skutki prawne, skoro ten podmiot był już uczestnikiem postępowania przed organem rentowym. Osoba ta nie jest jednak inicjatorem postępowania przed organem, który wydaje względem niej decyzję, działając bez jej wniosku (z urzędu, w wyniku kontroli). Chodzi tu, między innymi, o decyzje wydawane w sprawach o ustalenie istnienia ubezpieczenia i obowiązku uiszczenia składek z tego tytułu.

W ocenie Sądu, analogiczny status, w realiach niniejszej sprawy, posiadał uczestnik. Tym samym jego śmierć, nie skutkuje koniecznością zawieszenia postępowania, z uwagi na osobisty charakter prawa o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, co oznacza, że prawo to nie należy do spadku, jako ściśle związane z osobą zmarłego.

Akcentowana w skardze utrata zdolności prawnej uczestnika, związanego z płatnikiem kwestionowanymi umowami, nie niweluje także konieczności rozstrzygnięcia zawisłego pomiędzy płatnikiem składek a Prezesem NFZ sporu, co do podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez uczestnika z tytułu wykonywania zawartych przez niego z płatnikiem składek umów.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.