Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 13 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. z/s w G. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1119/08 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z/s w G. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 29 lutego 2008 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia istnienia nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 19.05.2008 r., sygn. III SA/Wa 1119/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. Sp. z o.o. z/s w G. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 29.02.2008 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia istnienia nadpłaty w podatku akcyzowym.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że decyzję kwestionowaną przez skarżącą spółkę doręczono jej w dniu 07.03.2008 r., co bezsprzecznie wynika z dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru. Doręczając decyzję, dyrektor izby celnej prawidłowo pouczył stronę o terminie i sposobie zaskarżenia decyzji do Sądu. Termin na wniesienie skargi, obliczony zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "popsa", upływał w niedzielę 06.04.2008 r., a zatem stosownie do art. 83 § 2 popsa za ostatni dzień terminu należało uznać dzień następny po dniu wolnym, tj. poniedziałek 07.04.2008 r. Tymczasem, jak wynikało z prezentaty widniejącej na pierwszej stronie skargi doręczonej do Izby Celnej w W., skargę strona złożyła osobiście w dniu 09.04.2008 r. Sąd uznał, że skarga została wniesiona po terminie, co na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 popsa skutkowało jej odrzuceniem.

Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik A. Sp. z o.o. z/s w G. M. – radca prawny, który zaskarżając to postanowienie w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W skardze kasacyjnej zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 popsa naruszenie art. 53 § 1 w zw. z art. 83 § 3 pospa przez uznanie, że skarga została złożona po upływie ustawowego terminu.

W uzasadnieniu do tak skonstruowanego zarzutu autor skargi kasacyjnej podniósł, że prezentata wskazująca na osobiste złożenie skargi w dniu 09.04.2008 r. nie odzwierciedla rzeczywistego stanu faktycznego, albowiem pełnomocnik skarżącej skargę wniósł w terminie za pośrednictwem Poczty Polskiej, na dowód czego do skargi kasacyjnej załączył kserokopię strony książki nadawczej z dnia 04.04.2008 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy.

Przed rozwinięciem tego stwierdzenia zaznaczyć trzeba, że konstrukcja przytoczonych podstaw skargi kasacyjnej może budzić wątpliwości. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ich istota, przybliżona w uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej, sprowadza się do zanegowania poglądu wyrażonego przez Sąd meriti o wniesieniu środka odwoławczego z naruszeniem 30-dniowego terminu.

W świetle powyższego oczywistym wydaje się wniosek, że w niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia prawidłowych okoliczności faktycznych. Wszak ustalenie czy strona dokonała określonej czynności w ustawowym terminie należy do sfery faktu a nie prawa. Warto przy tym pamiętać, że jest to zagadnienie szczególnie newralgiczne, gdyż wszelkie błędy popełnione w tym zakresie wywołać mogą dla stron daleko idące konsekwencje prawne, prowadzące w istocie rzeczy do pozbawienia jej prawa do sądu. W tym zakresie nie mogą istnieć jakiekolwiek niewyjaśnione wątpliwości.

Przenosząc przedstawione uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, zauważyć trzeba, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji za bezsporne przyjął wniesienie przez skarżącą spółkę skargi bezpośrednio (osobiście) do Dyrektora Izby Celnej w W. w dniu 09.04.2008 r., a więc po upływie 30-dniowego terminu. Swój wniosek Sąd oparł na prezentacie widniejącej na pierwszej stronie skargi (k. 55 akt administracyjnych). W kontekście informacji, jakimi dysponował Sąd zaskarżone rozstrzygnięcie należałoby uznać za prawidłowe – co godzi się w tym miejscu podkreślić. Jednak obiektywnie za takie uznane być nie może. Powodem tej oceny jest fakt, że wnioski płynące z analizy akt administracyjnych, na których oparł się Sąd pierwszej instancji, zostały podważone przez skarżącego dołączoną do skargi kasacyjnej kserokopią książki nadawczej. Wynika z niej zaś, iż strona w dniu 04.04.2008 r., a więc przed upływem ustawowego terminu, za pośrednictwem Poczty Polskiej wysłała na adres Dyrektora Izby Celnej pismo o nr nadawczym (...). Pismo to, aczkolwiek uzyskane już po podjęciu skarżonego postanowienia, uwidacznia, że ustalenia przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, nie były tak oczywiste, jak widział je tenże Sąd.

Potrzeba przeprowadzenia czynności wyjaśniających w kwestii ustalenia daty i sposobu wniesienia przez skarżącą spółkę skargi zyskuje dodatkowe wsparcie w fakcie, że z jednej strony prezentata z datą 09.04.2008 r. "złożono osobiście" nie jest podpisana ani przez osobę składającą ani przez osobę, która złożyła podpis na prezentacie z tej samej daty "przydzielam do załatwienia", z drugiej zaś strony podanie przez wnoszącego skargę kasacyjną nr nadawczego przesyłki z dnia 04.04.2008 r. nie przesądza, że przedmiotem tej przesyłki była skarga w sprawie o sygn. III SA/Wa 1119/08.

Mimo pojawiających się wątpliwości zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca zdołała skutecznie podważyć okoliczność faktyczną stanowiącą podstawę zastosowania w sprawie art. 58 § 1 pkt 2 popsa. Ujawniona za pomocą kserokopii książki nadawczej data wniesienia skargi przynajmniej uprawdopodabnia tezę, że rzeczywiście pełnomocnik skarżącej zdołał w ustawowym terminie wnieść skargę do sądu. Przy tym podkreślić należy, że okoliczność ta z pewnością ma istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby Sąd pierwszej instancji nie przyjął, że wniesienie skargi nastąpiło po upływie terminu, to nie mógłby z tego powodu skargi odrzucić. Oznacza to, że pogląd Sądu pierwszej instancji o przekroczeniu terminu przez pełnomocnika strony do wniesienia skargi był co najmniej przedwczesny.

Wobec rozbieżności co do daty i sposobu wniesienia przez stronę skargi koniecznym jest podjęcie działań dla jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii z uwzględnieniem przedstawionych przez stronę dowodów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien wziąć pod uwagę załączony do akt sprawy dokument wskazujący na datę nadania skargi przez skarżącą spółkę.

Powyższe sprawia, iż zgłoszone w ramach podstaw kasacyjnych zarzuty uznać trzeba za słuszne w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 popsa w zw. z art. 182 § 1 popsa, orzekł jak w sentencji.

Równocześnie wyjaśnić należy, że w sentencji orzeczenia tut. Sądu nie zawarto sformułowania wykorzystywanego przez wskazaną wyżej regulację o "przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania", bowiem w sytuacji, gdy została ona zakończona z przyczyn formalnych do jej rozpoznania jeszcze nie doszło. Zatem nie można było nakazać rozpatrzenia sprawy po raz wtóry, które to wyrzeczenie implikuje w rzeczy samej kolejne, merytoryczne, jej badanie.

Nadto wyjaśnić także należy, że nie orzeczono o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego bowiem w przypadku, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie kończące postępowanie w sprawie przeszkodą do tego stanowi treść art. 203 i 204 popsa, które to regulacje przewidują zwrot kosztów tylko w przypadku, gdy tut. Sąd orzeka o dalszym bycie orzeczenia Sądu pierwszej instancji, które zawarte jest w wyroku.