Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak (spr.), , Sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2009 r. sprawy ze skarg T.S i J.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego T.S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) i na rzecz skarżącego J.K. kwotę 200 zł ( dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z dnia [..] lipca 2009r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 104 i 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i 2 i 158 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity z dnia 14 czerwca 1960r., Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2007r., nr [...], znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] października 2007r., nr [...], znak[...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie remontu kapitalnego budynku gospodarczego i wiaty drewnianej obudowanej na działce o nr ew. [..] w C., przy ul. R.- stwierdził nieważność decyzji [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] grudnia 2007r., oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego C. z dnia [...]października 2007r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż kontrolowane w trybie nadzoru decyzje obarczone są kwalifikowaną wadą rażącego naruszenia prawa.

Podstawę wydania decyzji o umorzeniu postępowania stanowił art. 105 § 1 kpa, zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej obowiązany jest je umorzyć. Postępowanie w przedmiocie remontu kapitalnego budynku gospodarczego oraz wiaty drewnianej wszczęte zostało przez organ nadzoru budowlanego z wniosku Jerzego Kołakowskiego, który żądał rozbiórki wiaty.

Nie można było zatem zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego uznać, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem organ miał obowiązek odnieść się do tego żądania poprzez wydanie decyzji co do istoty sprawy.

Nadto postępowanie to, w ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego było wadliwe także z powodu nie ustalenia istotnych okoliczności sprawy. Przede wszystkim nie ustalono czy wiata "powstała legalnie" i w jakiej dacie. Nadto, z uwagi na

jej zbliżenie do granicy sąsiedniej działki (nr 928) obowiązkiem organu była ocena czy taka lokalizacja nie narusza przepisów określających warunki techniczne, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W ocenie organu powyższa wadliwość oznacza, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem art. 105 § 1kpa.

Wnioski o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia 3 lipca 2009r., wnieśli T. Ś. oraz J. K..

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. znak: [...]- Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu wniosków, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2009r.

W uzasadnieniu organ powtórzył swoją argumentację. Dodatkowo wskazał, iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 kpa ogólnej zasady trwałości decyzji, dlatego też może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy w sposób bezsporny ustalono istnienie wady powodującej jej nieważność, określonej w art. 156 § 1 kpa. Podkreślił, iż stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją procesową, należącą do nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tworzącą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych przede wszystkim wadami powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego - zarówno pod względem podmiotowym, jak również przedmiotowych.

Właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas, gdy stwierdzi, iż wystąpiła jedna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa i jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 2 kpa. Wykazana "kwalifikowana wadliwość" decyzji obliguje organ do stwierdzenia jej nieważności.

Zdaniem organu kontrolowaną w trybie nadzoru decyzją rozstrzygnięto dwie różne sprawy, tj. dotyczącą wiaty oraz remontu kapitalnego budynku gospodarczego. Taka sytuacja jest niedopuszczalna, gdyż obiekty te powstały w różnych stanach faktycznych w związku z czym także ocena prawna powinna być różna.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnieśli T. Ś. i J. K.

T. Ś.wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]lipca 2009r.

Zdaniem skarżącego organ nie wykazał, iż doszło do rażącego naruszenia prawa. Nadto wszystkie podnoszone przez organ nieprawidłowości dotyczące ustalenia stanu faktycznego powinny być wyjaśnione w toku postępowania "zwykłego". Postępowanie nadzwyczajne o stwierdzenie nieważności decyzji ukierunkowane jest wyłącznie na badanie ewentualnej kwalifikowanej wadliwości decyzji, a nie ponowne prowadzenie postępowania.

J. K. w swojej skardze podał, iż jest w posiadaniu "mapek", z których wynika, że na działce T. Ś. od strony granicy z jego działką nie było do 1997r. - żadnej drewnianej wiaty.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi podlegają uwzględnieniu, aczkolwiek nie z przyczyn w nich wskazanych.

Zaskarżona decyzja została wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Celem tego postępowania nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, badanie przyczyn i przesłanek podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w postępowaniu zwykłym, ale ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przesłanki stwierdzenia nieważności zostały sprecyzowane w art. 156 § 1 k.p.a. i nie jest dopuszczalna ich wykładnia rozszerzająca. Sankcja stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia jest o tyle dolegliwa, iż powoduje wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, tj. od dnia, w którym została wydana.

Jedną z przesłanek, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest każde naruszenie prawa, ale tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

W orzecznictwie dotyczącym pojęcia rażącego naruszenia podkreśla się, iż naruszenie prawa kwalifikowane będzie jako rażące, jeżeli następuje oczywista

sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, a treścią przepisu prawnego

stanowiącego podstawę tego rozstrzygnięcia. Rażące naruszenie prawa dające

podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej występuje w

przypadku, w którym treść przepisu prawnego, którego naruszenia dopuścił się organ,

może zostać ustalona bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

Kolejną przesłanką jest niemożliwość zaakceptowania, z punktu widzenia

praworządności, skutków społeczno - gospodarczych naruszenia prawa.

Przy ocenie czy naruszenia prawa można ocenić jako rażące znaczenie ma także

charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne i gospodarcze, czyli

skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2009 r. sygn. akt I

OSK 1729/07 nie publ.).

Podkreślić także należy, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnej. Zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tą właściwy organ ma obowiązek wykazać w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości. Wymaga to od organu administracji prowadzenia postępowania ze szczególną wnikliwością (por. wyrok NSA z 21.02.200.6r., sygn. akt II OSK 544/2005, lex nr 298456).

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszego postępowania stwierdzić należy, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wykazał aby kontrolowana w trybie nadzoru decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2007r. obarczona była wadą rażącego naruszenia prawa.

W ocenie Sądu nie można uznać, tak jak przyjął organ, iż umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe rażąco narusza art. 105 § kpa jedynie z tego powodu, że strona na wniosek, której wszczęto to postępowanie domagała się "nakazu rozbiórki wiaty", a więc wydania decyzji merytorycznej.

Z akt sprawy przekazanych Sądowi wynika, że taka decyzja została wydana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] stycznia 2009r. i odmówiono nią nakazania rozbiórki wiaty drewnianej. Decyzja ta nie była przedmiotem analizy i oceny Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego co, w kontekście argumentacji organu zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uznać należy za uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Podkreślić należy, iż jest niedopuszczalne "podciąganie" przypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani też uznanie za

naruszające prawo sytuacji, w której nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło.

Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 lutego 2000r. V SA 463/99, Lex nr 41772 " Nie jest dopuszczalne przerzucanie na stronę postępowania administracyjnego skutków błędnego działania administracji polegającej na braku wskazania na czym w konkretnej sprawie polegał rażący charakter naruszenia prawa, a tym bardziej braku staranności w stwierdzeniu faktów uzasadniających wniosek o naruszeniu prawa w ogóle".

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania mających wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.