Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska -Karwecka po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1908/24 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 10 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 listopada 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1908/24, oddalił skargę obywatela Federacji Rosyjskiej Z. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 10 maja 2024 r., którą uchylono decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z 27 lipca 2019 r. w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu i orzeczono w tym zakresie termin dobrowolnego powrotu wynoszący 25 dni od dnia doręczenia decyzji oraz zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państwa obszaru Schengen na okres 6 miesięcy, a w pozostałej części utrzymano decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku skarżący przytoczył podstawy kasacyjne dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego, jaki i przepisów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) zarzucono naruszenie:

1/ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) poprzez oddalenie skargi, pomimo że:

- organ drugiej instancji dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego, nie ocenił sytuacji przestrzegania praw człowieka w Federacji Rosyjskiej, jak również nie dokonał oceny przesłanki podawanej przez cudzoziemca, czyli obawy przed przymusowym wcieleniem do wojska,

- organ drugiej instancji dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego, nie ocenił wystarczająco sytuacji zdrowotnej skarżącego, jak również nie dokonał oceny przesłanki podawanej przez cudzoziemca, czyli obawy, że wysyłając cudzoziemca w czwartym stadium zaawansowania choroby nowotworowej jego szanse na przeżycie i leczenie w Federacji Rosyjskiej są znikome,

- zdaniem skarżącego kasacyjnie organ powinien był ocenić materiał dowodowy i ustalić stan faktyczny na dzień wydania decyzji, w tym powinien uwzględnić okoliczności, że z uwagi na panującą wojnę i kryzys humanitarny powroty do Federacji Rosyjskiej zostały wstrzymane, co pominął Sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach,

2/ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że organ nie zgromadził materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, a mianowicie aktualnej informacji na temat przestrzegania praw człowieka w Federacji Rosyjskiej na dzień wydania decyzji,

3/ art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 78 § 1 i 2 oraz art. 75 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, pomimo że organ drugiej instancji bezpodstawnie zignorował wnioskowane przez stronę dowody w postaci artykułów prasowych dotyczących sytuacji życiowej osób narodowości czeczeńskiej w Federacji Rosyjskiej, w sytuacji gdy dotyczyły one okoliczności istotnych dla sprawy,

4/ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że organ drugiej instancji dokonał arbitralnej i niezgodnej z zasadami doświadczenia życiowego oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono natomiast naruszenie art. 356 ust. 1 pkt 1 i art. 348 pkt 1 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 4 i art. 19 ust. 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 4 ust. 4 lit. b dyrektywy powrotowej 2008/115/WE poprzez ich niezastosowanie i nierozważenie w szczególnie dokładny sposób ryzyka naruszenia wobec skarżącego zakazu stosowania tortur w sytuacji wykonania zaskarżonej decyzji.

We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienia skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także umorzenie postępowania w sprawie zobowiązania skarżącego do powrotu, względnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. W piśmie procesowym z 14 lutego 2025 r. skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zasadniczą kwestią podnoszoną w podstawach kasacyjnych jest jakoby niezasadne zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji wadliwych ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu administracyjnym dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego. Odnosząc się do tych zarzutów zauważyć należy, że Sąd pierwszej instancji ocenił materiał dowodowy stanowiący podstawę ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, trafnie uznając go za wiarygodny. Z natury rzeczy podstawowym dowodem mającym służyć ustaleniu sytuacji w kraju pochodzenia są informacje o kraju pochodzenia sporządzane przez właściwy wydział Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W rozpoznawanej sprawie były to opracowania z 28 lipca 2023 r. nr DPU-WIKP-424/311/2023 pt. "Obywatele FR wracający z UE", z 4 października 2023 r. nr DPU-WIKP-424/402/2023 pt. "Obowiązek wojskowy w Federacji Rosyjskiej" oraz z 28 marca 2024 r. nr DPU-WIKP-424/151/2024 pt. "Sytuacja bezpieczeństwa i zagrożenia dla ludności cywilnej w Federacji Rosyjskiej". Opracowania te zostały przez Sąd pierwszej instancji przeanalizowane w kontekście stawianych przez skarżącego zarzutów, w tym polegających na powoływaniu się na artykuły prasowe dotyczące sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego związanej z wojną w Ukrainie. Sąd też zasadnie wskazał, że są one obszerne, wyczerpujące i oparte na licznych źródłach, a nade wszystko aktualne, gdyż pochodzą z okresu od lipca 2023 r. do marca 2024 r. Z kolei w skardze kasacyjnej nie przedstawiono przekonujących dowodów podważających te informacje. W szczególności nie podważono przekonująco zasadniczego wniosku wynikającego z przeanalizowanych opracowań o kraju pochodzenia zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji, mianowicie, że okoliczności faktyczne dotyczące skarżącego nie uzasadniają przyjęcia, że w razie powrotu do kraju pochodzenia zostanie on skierowany na wojnę w Ukrainie. Wyraźnie bowiem należy podkreślić, że z informacji o kraju pochodzenia skarżącego, w szczególności z informacji dotyczących odbywania służby wojskowej w Rosji, w tym w ramach działań wojskowych w Ukrainie, wynika, że w tych działaniach, co do zasady nie biorą udziału żołnierze służby zasadniczej.

Kolejną kwestią, której dotyczą podstawy kasacyjne, jest sytuacja zdrowotna skarżącego. Jak się wydaje (skarga kasacyjna nie jest w tym zakresie jasna) skarżący upatruje możliwość poddania go w kraju pochodzenia torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu w tym, że obecnie znajduje się w zaawansowanym stadium choroby nowotworowej, zaś w kraju pochodzenia nie zostanie mu zapewniona możliwość leczenia. W tym zakresie wystarczy wskazać, że z akt sprawy wynika, iż skarżący 21 listopada 2024 r., mimo wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji postanowieniem Sądu pierwszej instancji z 3 października 2024 r. powrócił do kraju pochodzenia. Oznacza to, że skarżący jednak nie obawia się zagrożeń, na które się powołuje.

Uwzględniając powyższe NSA uznał, że zarówno podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego są niezasadne.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na niezasadność podstaw kasacyjnych, NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.