Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Go 771/19 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia 13 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. S. na rzecz Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 6 lutego 2020 r., o sygn. akt I SA/Go 771/19, oddalił skargę B.S. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżący kasacyjnie") na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia 13 września 2019 r., nr [...], w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2016 rok. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2.1. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Strona, reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła powyższy wyrok w całości. W podstawach kasacyjnych powołano art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) § 4 i § 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (dalej w skrócie: "rozporządzenie z dnia 11 marca 2010 r.") poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż teren zadeklarowany przez Stronę do płatności rolnośrodowiskowej (działka nr [...] - jako TUZ o zastosowaniu pastwiskowym), na której zadeklarowano działkę rolną E - jest terenem w części niespełniającym kryterium trwałego użytku zielonego, zgodnego z definicją zawartą w art. 4 ust. 1 lit. h) rozporządzenia nr 1307/2013, z uwagi na fakt, iż na części działki występuje

zarośnięcie drzewostanami oraz pniami ściętych drzew. Podczas, gdy organ w zupełności pomija zastosowanie § 4 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2010 r. statuującego, iż grunty nadające się do dopłat, mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeśli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Strona w sposób konkretny wykazała na etapie postępowania sądowego przed WSA w Gorzowie Wlkp., że postępowanie organów administracji publicznej, dotknięte było wadami, które uniemożliwiały prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a odnoszącego się do całkowitej powierzchni działki, nadającej się do prowadzenia działalności rolniczej, kwalifikującej się do otrzymywania dotacji w ramach programu Wariant 2.1 Uprawy rolnicze oraz Wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, i art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej w skrócie: "K.p.a.") poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie Strona nie dochowała obowiązku w zakresie podania prawidłowej powierzchni działek, podczas gdy Strona powierzchnię działki zadeklarowała zgodnie z danymi uzyskanymi z wielu niezależnych źródeł m.in. z opinii ornitologa, pisma Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 4 września 2012 r., wydanego przez ARiMR na wniosek wytwórcy rolnego, a wskazującego powierzchnię PEG dla działki [...] jako 41,41 ha, która kwalifikuję się do programu dopłat rolnośrodowiskowych oraz dokumentacji ARiMR znajdującej się w aktach sprawy, co w konsekwencji zostało potwierdzone protokołem oględzin działki referencyjnej dokonanej przez kontrolerów ARiMR z dnia 2 marca 2018 r.;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 80 K.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności decyzji organu administracji publicznej dokonał dowolnej, nie zaś swobodnej oceny zebranych w sprawie dowodów i przyznał tożsamo, jak organ administracji, iż obszar działki rolnej podlegający w ocenie organu wyłączeniu, jest porośnięty drzewostanem w liczbie przekraczającej 50 sztuk na 1 ha, w sytuacji, gdy w ocenie Strony, z zebranego materiału dowodowego taki wniosek jednoznacznie nie wypływa, a obszar zawnioskowany winien w całości kwalifikować jako nadający się do przyznania płatności;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie dokonania należytej oceny materiału dowodowego i wyciągnięcie z niego nieprawidłowych spostrzeżeń, zwłaszcza w odniesieniu do dowodów ze zdjęć, stanowiących załącznik do protokołu z oględzin działki referencyjnej dokonanej przez kontrolerów ARiMR z dnia 2 marca 2018 r., z których rzekomo wynika, iż nie ma możliwości wypasu zwierząt oraz ochrony ptactwa zgodnego z przyjętym zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, podjętym przez wytwórcę rolnego. Podczas, gdy zdjęcia te w zestawieniu z treścią merytoryczną protokołu oględzin jednoznacznie się wykluczają i dają asumpt do twierdzeń, iż wypas jest możliwy. Co zostało także potwierdzone podczas kontroli na miejscu - dokonanej przez kontrolerów ARiMR, a w konsekwencji potwierdza, iż powierzchnia kwalifikująca się do dopłat rolnośrodowiskowych badanego przez nich terenu, wynosi 39,10 ha, a nie pozostałe po zadrzewieniach, które zostały ujawnione w toku oględzin, nie dyskwalifikują części działki w wymiarze 14,04 ha, a pomniejszają wyłącznie powierzchnię działki o 1,11 ha;

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 8 K.p.a., tj. prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania uczestnika do organu, poprzez niekonsekwentne stanowisko organu, albowiem organ ten podał powierzchnię PEG w rozmiarze 41,41 ha, co było równe wcześniejszym szkicom dotyczących granic działki ewidencyjnej, a kolejno podnosił, że Strona danych tych nie zweryfikowała i wpisała maksymalną dopuszczalną powierzchnię, nie zaś powierzchnię rzeczywiście uprawianą rolniczo.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji i o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Strony.

2.2. Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Zielonej Górze, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę kasacyjną Strony wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

2.3. W rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie wzięli udziału pełnomocnicy stron.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

3. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw i z tego względu podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny sporządził w niniejszej sprawie uzasadnienie wyroku, oddalającego skargę kasacyjną, z uwzględnieniem art. 193 zdanie 2 P.p.s.a., czyli zawierające jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., a nadto nie zachodzi żadna z przesłanek, o których stanowi art. 189 P.p.s.a., a które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Sąd odwoławczy wziął pod uwagę zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej. Z powyższego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zawartymi w skardze kasacyjnej podstawami i wnioskami (w myśl art. 174 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 176 P.p.s.a.). Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. W tym zakresie Sąd odwoławczy ma obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., o sygn. akt I OPS 10/09). Nie jest natomiast dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślanie. Prawidłowe wskazanie podstaw kasacyjnych polega na podaniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone oraz wyjaśnienie, na czym to naruszenie polegało i wykazanie, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 176 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, przy czym co istotne, jej autor nie wskazał na uchybienie art. 153 P.p.s.a., który legł u podstaw zaskarżonego wyroku.

3.1. Przepis art. 153 P.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem rozstrzygnięcia. Powyższa regulacja miała kluczowe znaczenie na etapie ponownego rozpoznania sprawy przez Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Zielonej Górze, zakończonej decyzją z dnia 13 września 2019 r., jak również dla Sądu pierwszej instancji, który przy badaniu zgodności z prawem powyższej decyzji był związany prawomocnym orzeczeniem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 marca 2019 r., o sygn. akt I SA/Go 565/18. W tym ostatnim wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. zalecił ustalenie prawidłowej powierzchni TUZ na spornej działce nr [...], z uwagi na następujące rozbieżności: według organu powierzchnia wynosiła 26,17 ha, a Strona zadeklarowała 40,21 ha, z kolei w wyniku wizji wykazano powierzchnię uprawniającą do dopłat – 39,10 ha.

Wobec powyższego rolą Sądu pierwszej instancji na obecnym etapie postępowania było zbadanie, czy organ odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy zastosował ocenę prawną i zrealizował wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powyższym orzeczeniu WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 marca 2019 r., o sygn. akt I SA/Go 565/18. Jak słusznie zaznaczył Sąd pierwszej instancji, obecnie orzekanie w niniejszej prawie odbywa się w warunkach związania, o którym mowa w art. 153 P.p.s.a., gdyż zaskarżony wyrok poprzedzony jest prawomocnym wyrokiem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 marca 2019 r., o sygn. akt I SA/Go 565/18. Zatem na wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego mają wpływ ściśle określone wcześniej przez WSA w Gorzowie Wlkp. kierunki badania sprawy i wyrażone stanowisko (ocena prawna). Rolą Sądu pierwszej instancji, podczas kontroli decyzji z dnia 13 września 2019 r., było zatem ocenić, czy organy administracyjne dostosowały się w toku ponownego rozpoznania sprawy, do wskazań powyższego wyroku z dnia 14 marca 2019 r., o sygn. akt I SA/Go 565/18 i uzupełniły postępowanie we wskazany sposób.

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Z tej perspektywy brak w skardze kasacyjnej zarzutu uchybienia art. 153 P.p.s.a. uniemożliwia w istocie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, w składzie orzekającym, dokonanie pełnej kontroli orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Innymi słowy na obecnym etapie postępowania Sąd odwoławczy, będąc również związany dyspozycją z art. 153 P.p.s.a. oraz granicami skargi kasacyjnej, w której nie powołano powyższej regulacji, nie ma prawnych, ani faktycznych podstaw do zbadania, czy Sąd pierwszej instancji i organ odwoławczy zastosowały się do wyrażonej wcześniej w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 marca 2019 r., o sygn. akt I SA/Go 565/18, oceny prawnej i zrealizowały wskazania co do sposobu postępowania w toku ponownego rozpoznania sprawy.

3.2. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, po wykonaniu przez organ odwoławczy zaleceń Sądu pierwszej instancji, zawartych w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 marca 2019 r., o sygn. akt I SA/Go 565/18, możliwe było kwestionowanie subsumpcji określonego stanu faktycznego pod określoną normę prawa materialnego, jedynie przy powołaniu w skardze kasacyjnej obrazy art. 153 P.p.s.a. Brak takiego zarzutu w obecnie rozpatrywanej skardze kasacyjnej Strony uniemożliwia rozpoznanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących obrazy prawa materialnego i przepisów postępowania. Sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie sprowadza się w istocie do ponownego kwestionowania ustaleń i oceny, dokonanej przez organ odwoławczy, pomijając właściwie istotę wskazań wynikających z prawomocnego wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 marca 2019 r., o sygn. akt I SA/Go 565/18. Istnienie w obrocie prawnym powyższego prawomocnego orzeczenia WSA w Gorzowie Wlkp., nie zakwestionowanego wcześniej przez Stronę, a w szczególności jego wiążąca rola umknęła uwadze autora skargi kasacyjnej przy formułowaniu podstaw kasacyjnych.

Jak wspomniano skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem odwoławczym, dlatego też do jej sporządzenia przewidziano, w art. 175 P.p.s.a., tzw. przymus adwokacko-radcowski. Od profesjonalnego pełnomocnika należy zatem oczekiwać, że precyzyjnie wskaże prawidłowy przepis proceduralny, jaki miał naruszyć sąd administracyjny, którego orzeczenie jest poddawane kontroli kasacyjnej. Zarówno ze wspomnianego już art. 183 § 1, jak i z dyspozycji art. 174 oraz art. 176 P.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej (np. brak zarzutu obrazy art. 153 P.p.s.a.) lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez Sąd pierwszej instancji, czy przez działającego w sprawie Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Zielonej Górze. Zaznaczyć należy, że Sąd odwoławczy nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia.

3.3. W skardze kasacyjnej nie podważono zatem stanowiska Sądu pierwszej instancji co do zrealizowania przez organ wskazań sformułowanych z orzeczeniu WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 marca 2019 r., o sygn. akt I SA/Go 565/18. Autor skargi kasacyjnej nie zdołał skutecznie zakwestionować oceny przedstawionej w zaskarżonym wyroku z zakresie prawidłowości ustaleń i wniosków zawartych w zaskarżonej decyzji z dnia 13 września 2019 r. i w konsekwencji nie obalono zakresu zastosowania się przez WSA do prawomocnego orzeczenia WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 marca 2019 r., o sygn. akt I SA/Go 565/18, wobec zaniechania sformułowania zarzutów naruszenia przepisów P.p.s.a. w koniecznym zakresie. Jednocześnie Skarżący kasacyjnie nie wykazał, aby Sąd pierwszej instancji dokonał odmiennych ustaleń faktycznych, bądź błędnej oceny, niż wynika to z wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 marca 2019 r., o sygn. akt I SA/Go 565/18.

Sąd pierwszej instancji opisał, że organ odwoławczy dokonując analizy ortofotomapy wykonanej w dniu 16 czerwcu 2014 r. działki ewidencyjnej nr [...] (działka rolna E) stwierdził, iż deklarując powierzchnię działki rolnej (TUZ) Strona zadeklarowała także powierzchnie w jej obrębie, która - wbrew deklaracji - nie była użytkowana rolniczo. Zwrócono uwagę na obszar gęstych zwartych zadrzewień na działce nr [...] widoczny na załączniku graficznym w Planie Działalności - Rolnośrodowiskowej na lata 2012-2017 oraz wynik pomiaru powierzchni użytkowanej 26,17 ha. Tym samym różnica powierzchni wynikająca z deklaracji Strony (40,21 ha), a ustaloną powierzchnią TUZ (26,17 ha) wyniosła 14,04 ha i stanowiła obszar porośnięty gęstymi, zwartymi zadrzewieniami, co potwierdza dokumentacja fotograficzna sporządzona w dniu 2 marca 2018 r. Wobec powyższego zaistniały podstawy do przyjęcia, że jedynie obszar o powierzchni 26,17 ha spełnia kryteria uznania go za trwały użytek zielony jako powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności w ramach wariantu 5.1.

Za wadliwe, a w konsekwencji za bezskuteczne, uznać należy sfurmułowane w skardze kascyjnej zarzuty z powołaniem na zasady procesowe z K.p.a., albowiem prawodawca w sposób odmienny uregulował reguły prowadzenia przez ARiMR postępowania w sprawach dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, modyfikując w sposób istotny reguły ogólne z K.p.a. Wbrew zatem oczekiwaniom Strony na organie ciążył jedynie obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a nie jego gromadzenia, co oznacza, że organ nie był zobowiązany do prowadzenia aktywnego postępowania zmierzającego do wyjaśnienia sprawy w sposób wskazany przez Stronę. To w interesie Skarżącego kasacyjnie było przedstawienie dowodów oraz złożenie wyjaśnień co do okoliczności sprawy, albowiem ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

3.4. Dodatkowo nie bez znaczenia jest, z urzędu znany Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w składzie orzekającym, wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2021 r., o sygn. akt I GSK 1962/18, w którym oddalono skargę kasacyjną Strony od wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 listopada 2017 r., o sygn. akt II SA/Go 390/17, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za rok 2014 r. Z motywów tego orzeczenia wynika jednoznacznie, że także wówczas doszło do "przedeklarowania" powierzchni tożsamej działki rolnej, zaznaczając, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie płatności odpowiada rolnik.

3.5. Wskazana w skardze kasacyjnej regulacja art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. jako przepis wynikowy stanowi jedynie prawną podstawę orzeczenia uchylającego decyzję. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę Strony, zastosował w niniejszej sprawie art. 151 P.p.s.a., w którym ustawodawca uregulował treść rozstrzygnięcia sądu w przypadku, gdy nie zostały potwierdzone zarzuty naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym. Skuteczność zarzutów naruszenia przepisów wynikowych w skardze kasacyjnej zależy od wykazania zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.

3.6. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną Strony jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na rzecz organu, na podstawie 204 pkt 1 i art. 209 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

M. Bejgerowska J. Salachna M. Grzelak