Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowania odpadu oddala skargę.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] uchylił własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2020 r. [...] zobowiązujące D. G., zam. pod adresem: [...], ul. [...], do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], wysłanego z terytorium [...] na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów – w części dotyczącej terminu jego wykonania; w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2020 r. oraz określił termin wykonania niniejszego postanowienia jako nie dłuższy niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia.

W uzasadnieniu postanowienia Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]Oddziału Celnego [...]w [...] pismem z [...] kwietnia 2020 r. zawiadomił Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadu.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przez D. G., będącą odbiorcą odpadu, odpowiedzialną za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium [...] na terytorium Polski.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznając przedmiotowy pojazd za odpad, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. wezwał D. G.do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu przez będącego odbiorcą pojazdu o kodzie 16 01 04 * w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], odpowiedzialnym za jego nielegalne przemieszczenie z terytorium [...] na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia.

D. G. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska, ponownie rozpatrując sprawę podniósł, że definicja pojęcia "odpad" została określona w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, zgodnie z którą przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II OSK 2920/13, w którym wskazano, iż "pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Co równie istotne, zgodnie z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 79/15, decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza. Z powyższego wynika, iż głównym kryterium kwalifikacji rzeczy jako "odpadu" jest postępowanie jej posiadacza. Według Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dla oceny tego, czy zaszło, "pozbycie się" danej substancji czy przedmiotu, istotne jest określenie przyczyn zastosowania tego zmienionego sposobu wykorzystania i intencji, skłaniających posiadacza do tej zmiany (np. nieprzydatność czy brak możliwości wykorzystania w dotychczasowy sposób), a także ewentualne konsekwencje (dla człowieka lub środowiska) tego nowego sposobu zastosowania (wyrok TS UE z dnia 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97, wyrok TS UE z dnia 11 września 2003 r. w sprawie C-114/01). Przedmiot staje się zatem odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza, bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz.

W treści uzasadnienia organ wskazał, że sprowadzony przez D. G. pojazd, w momencie zgłoszenia do procedury celnej był bezsprzecznie uszkodzony oraz wymagał przeprowadzenia napraw w warunkach warsztatu samochodowego. Potwierdza to załączona do materiału dowodowego kopia formularza wniosku o przeprowadzenie oceny towaru oraz kopia formularza informacji o transgranicznym przemieszczaniu odpadów, z których wynika, że w wyniku oględzin pojazdu stwierdzono używany, uszkodzony pojazd z widocznymi defektami, tj. pognieciona maska, brak osłony chłodnicy, uszkodzony przedni zderzak oraz przednie reflektory, wyzwolona poduszka kierowcy, porysowany lewy przedni błotnik oraz tylne lewe drzwi, uszkodzona lampa tylna prawa, porysowane drzwi tylne prawe, wnętrze pojazdu zużyte i zaniedbane. Powyższe uszkodzenia potwierdza również, złożona przez stronę wraz z wyjaśnieniami, opinia techniczna nr [...] (wraz kalkulacją naprawy pojazdu oraz dokumentacją fotograficzną) z[...] kwietnia 2020 r., sporządzona przez rzeczoznawcę M.S..

Organ wskazał ponadto, że do spornego pojazdu właściwy organ Stanu [...] w [...] wydał dokument [...]. Dodatkowo organ podkreślił, że zgodnie z tłumaczeniem sporządzonym przez tłumacza przysięgłego z [...]marca 2020 r., dokument ten stanowi "Dowód własności pojazdu z odzysku", a analiza tego dokumentu wykazała, że zawiera on adnotację: Registration not to be issued, co zgodnie z powyższym tłumaczeniem przysięgłym oznacza: "Nie dla celów rejestracji". Powyższe oznacza, że dla przedmiotowego pojazdu powypadkowego właściwe władze Stanu [...] w [...] wydały dokument, na podstawie którego niemożliwa jest rejestracja przedmiotowego pojazdu powypadkowego, w stanie, w jakim się znajdował, nie mógł poruszać się po drogach. Organ podkreślił, że przedmiotowy pojazd, aby mógł być wykorzystywany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, wymagane było uzyskanie dla niego statusu pojazdu zrekonstruowanego (odbudowanego, po remoncie), którym skarżąca przemieszczając pojazd na terytorium Polski nie dysponowała. Istotne jest, że w przypadku naprawy pojazdu na terenie [...] , zastosowania się do procedur i przepisów wynikających z prawa Stanu [...] , właściwy organ Stanu mógłby wydać dla tego pojazdu dokument "Certificate of Title – reconstructed". Organ zaznaczył, że przemieszczając pojazd poza granice Stanu [...] , a w szczególności wywożąc go poza granice [...] , tymczasowa przeszkoda prawna, stanowiąca o niemożności zarejestrowania spornego pojazdu, stała się trwałą przeszkodą prawną, gdyż niemożliwe stało się uzyskanie dla spornego pojazdu certyfikatu własności pojazdu "zrekonstruowanego" (odbudowanego, po remoncie). Powyższe, na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, wykluczało prawną możliwość ponownego dopuszczenia przedmiotowego pojazdu do ruchu drogowego, a tym samym jego dalsze użytkowanie zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem. Organ wskazał również, że zgodnie z art. 72 ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym, w przypadku pojazdu sprowadzanego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim, zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w art. 1 pkt 5, dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie, a w analizowanym przypadku strona przedstawiła dokument wydany przez władze Stanu [...] , tj. Dowód własności pojazdu z odzysku - Nie dla celów rejestracji. Nie można zatem uznać w ocenie organu, że dokument posiadający powyższy zapis jest tożsamy z dokumentem, o którym mowa w powołanym art. 72 ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Biorąc pod uwagę, że nie uprawnia on do rejestracji pojazdu, należy przyjąć, że pojazd ten nie może być również zarejestrowany na terytorium Polski.

Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2874/13, w którym Sąd stwierdził, że "przy ocenie zdatności pojazdu do poruszania się po drogach istotne znaczenie ma ocena, czy pojazd spełnia warunki pozwalające go zarejestrować, określone w ustawie (...) Prawo o ruchu drogowym (...). Zgodnie z art. 72 ust. 1 ww. ustawy rejestracji pojazdów dokonuje się na podstawie m.in. dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu (...)" oraz na wyrok NSA z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 961/17, w którym Sąd wskazał, że "z uwagi na fakt, że dokument posiada adnotację, że nie może być podstawą rejestracji pojazdu, pojazd nie podlega rejestracji na terytorium Polski", a dokument z taką adnotacją "nie jest tożsamy z dokumentem, o którym mowa w art. 72 ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym".

W świetle powyższego organ stwierdził, że [...] , tj. "Dowód własności pojazdu z odzysku" jest kluczowym dokumentem w niniejszej sprawie, bowiem to z tego dokumentu wynika, że pojazd w dniu przemieszczenia nie mógł być wykorzystany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem na terenie [...] , a tym samym nie może być wykorzystany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem na terytorium Polski.

W uzasadnieniu postanowienia organ podkreślił ponadto, że zgodnie z treścią powyższego dokumentu [...] , właścicielem przedmiotowego pojazdu powypadkowego była firma [...] w [...] . Następnie przedmiotowy pojazd został sprzedany firmie [...], która z kolei sprzedała sporny pojazd [...] w [...] , a ta na podstawie faktury sprzedaży pojazdu [...] Nr [...] z [...] grudnia 2019 r. sprzedała sporny pojazd skarżącej D. G.. Sporny pojazd został sprzedany jako pojazd powypadkowy, czego potwierdzeniem są zapisy w formularzu wniosku o przeprowadzenie oceny towaru, formularz informacji o transgranicznym przemieszczaniu odpadów, opinia techniczna Nr [...] z [...] kwietnia 2020 r. oraz dokumentacja fotograficzna. Organ przyjął zatem, że poprzedni właściciel tego pojazdu nie dokonywał niezbędnych napraw pojazdu oraz nie uzyskał niezbędnego do dalszego wykorzystania pojazdu świadectwa pojazdu zrekonstruowanego, a pojazd ten w stanie uszkodzonym został przekazany stronie.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska, odnosząc się do twierdzeń pełnomocnika skarżącej, przytoczył za Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2874/14), że "nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu" oraz wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2793/12 stwierdzający w kontekście pojazdu uznanego za odpad, że "jego klasyfikacji nie może zmienić nawet to, że w wyniku ewentualnego remontu możliwe byłoby przywrócenie jego sprawności oraz ponowne jego zarejestrowanie i dopuszczenie do ruchu. (...) przydatność gospodarcza przedmiotu, w tym możliwości dopuszczenia uszkodzonego pojazdu do ruchu w wyniku jego naprawy, nie przesądzała, że przedmiot ten nie jest odpadem (...). Innymi słowy, to co stanie się w przyszłości z przedmiotem, który został odpadem wskutek pozbycia się go przez dotychczasowego posiadacza, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu".

Organ podkreślił, że w przypadku pojazdów sprowadzanych z [...] z dokumentem Salvage z adnotacją wskazującą na brak możliwości rejestracji, stan techniczny pojazdu w momencie sprowadzenia, jego ewentualna naprawa, a nawet uzyskanie przez pojazd badania technicznego z wynikiem pozytywnym, nie zmienia faktu, że w takim przypadku, następuje "pozbycie się" pojazdu przez poprzedniego właściciela, które jest główną przesłanką uznania danego pojazdu za odpad.

Pojazd w chwili przemieszczenia wyposażony był w silnik, a tym samym również płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające im właściwości odpadu niebezpiecznego, dlatego zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. należało go sklasyfikować jako odpad pod kodem 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy". Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 04* nie zostały sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Nie ma również możliwości przypisania odpowiedzialności za przemieszczenie odpadu podmiotowi pozbywającemu się pojazdu, ponieważ zgodnie z fakturą sprzedaży z [...] grudnia 2019 r. skarżąca nabyła pojazd na terenie [...] , a następnie sprowadziła go na terytorium Polski. W związku z tym odpowiedzialność za nielegalne przemieszczenie pojazdu (odpadu) ponosi skarżąca.

Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniosła D. G., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, która zarzuciła naruszenie:

przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 7 oraz art. 77 § 1 i 2 kpa poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, przede wszystkim zaś zaniechanie:

ustalenia faktycznego zamiaru/intencji poprzedniego właściciela pojazdu co do sposobu postąpienia z pojazdem, tj. organ nie podjął czynności w celu ustalenia czy zamiarem poprzedniego właściciela pojazdu było:

pozbycie się pojazdu, z powodu postrzegania go jako odpadu; czy też:

sprzedaż pojazdu jako uszkodzonego auta w ramach typowej transakcji handlowej;

w sytuacji, gdy intencje poprzedniego właściciela wobec pojazdu mają kluczowe znaczenie dla ustalenia, czy w sprawie doszło do "pozbycia się" pojazdu, a w konsekwencji czy możliwe było zakwalifikowanie pojazdu jako odpad. Jednocześnie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazywał na zamiar pozbycia się pojazdu przez sprzedającego (m.in. rozporządzenie pojazdem na podstawie umowy sprzedaży, oświadczenie sprzedawcy pojazdu, fakt sprzedaży pojazdu przez [...] firmę ubezpieczeniową);

ustalenia rzeczywistego charakteru prawnego i konsekwencji wydania dla pojazdu certyfikatu [...] przez Departament Transportu stanu [...] , w sytuacji, gdy kwestia ta stanowiła dla organu kluczowy element rozstrzygnięcia sprawy, natomiast została przez organ ustalona dowolnie, a w konsekwencji błędnie;

art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez:

zaniechanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności brak konfrontacji materiału dowodowego ze sobą (zwłaszcza w części sprzecznej, które to sprzeczności były podnoszone w toku postępowania);

dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności postawienie wniosków z niego nie wynikających, co skutkowało błędnym przyjęciem przez organ, że:

z dokumentu własności pojazdu wynika, że "dla przedmiotowego pojazdu powypadkowego właściwe władze Stanu [...] wydały dokument, na podstawie którego nie jest możliwa rejestracja pojazdu. Tym samym użytkowanie ww. pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem już na terytorium [...] nie było możliwe. Ww. dokument [...] wydany dla pojazdu z odzysku, wyklucza prawną możliwość zarejestrowania takiego pojazdu na podstawie omawianego dokumentu" (s. 12 postanowienia), podczas gdy z treści Certyfikatu wynika wprost, że pojazd w związku z wydanym certyfikatem [...] nie może być wykorzystywany na autostradach w stanie [...] , taki pojazd może natomiast być bez przeszkód zarejestrowany i użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem zarówno w pozostałych Stanach [...] , jak i na świecie, tj. na przykład w Polsce,

w sprawie zostały poddane analizie lub przytoczone jakiekolwiek przepisy stanu [...] w [...] dotyczące rejestracji Pojazdów posiadających dokumenty typu [...], przy czym organ na żadnym etapie postępowania nie interpretował ani nie przytaczał żadnych przepisów prawa obowiązującego w Stanie [...] [...] ,

zamiarem poprzedniego właściciela pojazdu było pozbycie się go, podczas gdy organ dysponował dowodem bezpośrednim świadczącym o rzeczywistej woli poprzedniego właściciela pojazdu, który to dowód w postaci oświadczenia zbywcy pojazdu wskazuje wprost na brak zamiaru pozbycia się pojazdu jak odpadu przez poprzedniego właściciela. Jednocześnie również dowody pośrednie (zwłaszcza fakt rozporządzenia pojazdem w ramach typowej dla [...] umowy sprzedaży, przez ubezpieczyciela oraz posiadanie przez pojazd Certyfikatu [...], umożliwiającego dalszą eksploatację na drogach publicznych) świadczyły o tym, że intencją poprzedniego właściciela nie było pozbycie się pojazdu jak odpadu,

stan techniczny oraz prawny pojazdu zarówno w chwili przemieszczenia go na terytorium RP nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

art. 7 i art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa w zw. z 84 § 1 kpa – poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i niedokonanie wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego polegające na:

uznaniu, że pojazd wymaga poważnej specjalistycznej naprawy, gdy w zebranym materiale dowodowym brak jest dowodów na poparcie tego twierdzenia, a w konsekwencji ustalenie okoliczności faktycznie niezgodnie z zasadami logiki - w innym przypadku organ wywiódłby, że pojazd nie jest odpadem - skoro bowiem nie istnieje dowód, że pojazd był "poważnie uszkodzony", intencją posiadacza było dokonanie transakcji handlowej sprzedaży pojazdu, rzeczoznawca stwierdził, że pojazd nie jest odpadem i można go naprawić a następnie dopuścić do ruchu, to nie ma podstaw do uznania, że samochód był w momencie sprowadzenia odpadem,

całkowicie dowolnym ustaleniu statusu prawnego dokumentu [...] i implikacji związanych z wydaniem tytułu dla pojazdu, a w konsekwencji błędnym uznaniu, że pojazd stanowi odpad i nie może zostać zrejestrowany, w sytuacji gdy ustalenie przedmiotowych kwestii było kluczowe dla sprawy i wymagało wiadomości specjalnych, a zatem wymagało powołania biegłego na okoliczność treści prawa obcego (Stanu [...] ) i praktyki jego stosowania,

bezpodstawnym odmówieniu wszelkich walorów dowodowych dokumentom takim jak opinia rzeczoznawcy czy oświadczenie zbywcy pojazdu.

art. 7a § 1 kpa - poprzez rozstrzygnięcie wszystkich wątpliwości dotyczących [...] dokumentu [...] (dokumentu o zupełnie niejasnym charakterze dla polskich organów administracyjnych) na niekorzyść skarżącej;

art. 8 w zw. z art. 107 § 3 kpa - poprzez wykorzystanie argumentacji w przedmiocie uznania pojazdu za odpad wzajemnie się wykluczającej, tj.:

uznanie pojazdu za odpad z powołaniem się na przesłankę "pozbycia się" przez poprzedniego właściciela, w sytuacji gdy w świetle dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie (w szczególności istnienia oświadczenia zbywcy pojazdu wskazującego wprost na brak zamiaru pozbycia się pojazdu) nie sposób stwierdzić obiektywnie wystąpienie przesłanki pozbycia się pojazdu,

twierdzenie, że organ przytoczył w sprawie przepisy stanu [...] w [...] dotyczące rejestracji pojazdów z dokumentem [...], w sytuacji gdy wszelkie twierdzenia i wniosku dotyczące dokumentu [...] organ wywiódł z dosłownego tłumaczenia treści dokumentu przez tłumacza przysięgłego M. M., co wynika z treści tłumaczenia opisanego na stronie 10 postanowienia.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach z 14 grudnia 2012 r. poprzez przyjęcie przez organ, że sprowadzony pojazd był odpadem, podczas gdy w rzeczywistości pojazd nie był odpadem tylko autem zakupionym od firmy ubezpieczeniowej w ramach transakcji handlowej typowej dla [...] rynku motoryzacyjnego;

art. 17 ustawy o odpadach poprzez zobowiązanie skarżącej do oddania sprawnego pojazdu (który jest bezpieczny dla środowiska, zarejestrowany oraz przedstawia znaczną wartość majątkową) do stacji demontażu pojazdów, co spowodowałoby wytworzenie odpadu, podczas gdy zgodnie z polskim prawem i unijną hierarchią postępowania z odpadami, w pierwszej kolejności należy zapobiegać powstawaniu odpadów, nie zaś prowadzić do ich powstawania.

Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia z dnia [...] grudnia 2020 r. i umorzenie postępowania albo wydanie organowi w oparciu o art. 153 ppsa wiążących wytycznych co do umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie uzupełnienie postępowania dowodowego i ponownej oceny jego wyników oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz obszernie i szczegółowo odniósł się do zarzutów skargi. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W wyniku analizy całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w nadesłanych aktach sprawy, Sąd nie stwierdził przywołanych w skardze naruszeń przepisów prawa, jak i naruszeń, które winien byłby wziąć pod uwagę z urzędu. Co więcej, Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organu uznającego sporny pojazd uszkodzony za odpad, zasługuje na aprobatę. Zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do jednoznacznego stwierdzenia, że przedmiotowy pojazd stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779 z późn. zm.), że miało miejsce nielegalne przemieszczenie odpadu oraz że odbiorcą odpowiedzialnym za przemieszczenie jest D. G.. Organ wykazał, że przesądzające w tej sprawie było zachowanie dotychczasowego posiadacza odpadu (pozbycie się odpadu) w chwili jego sprzedaży i wykazanie, że przedmiot postępowania w dacie przemieszczania przez granicę stanowił odpad, a także to, że został sprowadzony bez dokumentu upoważniającego do jego rejestracji w Polsce. Zgodnie bowiem z powołanym powyżej art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Kluczowe znaczenie w definicji odpadu ma pojęcie "pozbycia się", które nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Jednocześnie uznaje się, że nie ma powodu, aby je rozumieć inaczej niż w języku potocznym, jako odsunąć coś od siebie, uwolnić się od czegoś. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08 (dostępny na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że pojęcie "pozbycia się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Analizy wymaga, czy w warunkach przedmiotowej sprawy sporny pojazd może być zakwalifikowany jako odpad w rozumieniu definicji odpadu zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że właściwy organ Stanu [...] w [...] wystawił dla pojazdu będącego przedmiotem niniejszego postępowania dowód własności pojazdu z odzysku [...]. Dokument ten został opatrzony adnotacją Registration not to be issued, co zgodnie z tłumaczeniem przysięgłym oznacza "Nie dla celów rejestracji". W dokumencie tym również zapisano, że "Ten pojazd z odzysku nie może być dopuszczony do ruchu szybkiego na autostradach do czasu wydania "rekonstrukcyjnego dowodu"". Z tego wynika, że przedmiotowy pojazd powypadkowy, w stanie w jakim się znajdował, nie mógł poruszać się po drogach. Przedmiotowy pojazd, aby mógł być wykorzystany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, wymagane było uzyskanie dla niego statusu pojazdu zrekonstruowanego (odbudowanego, po remoncie), którym skarżąca nie dysponowała przemieszczając pojazd na terytorium Polski. Z [...] wynika, że właścicielem spornego pojazdu była firma [...] w [...] , która następnie sprzedała przedmiotowy pojazd firmie [...], która z kolei sprzedała go firmie [...]w [...] , ta zaś sprzedała ten pojazd, jako pojazd powypadkowy, skarżącej. Poprzedni właściciel pojazdu nie dokonywał napraw pojazdu oraz nie uzyskał niezbędnego do dalszego wykorzystania pojazdu świadectwa pojazdu zrekonstruowanego. Skarżąca uzyskała zatem własność pojazdu powypadkowego, który co najwyżej może zostać użyty jako źródło części używanych lub złom.

W ocenie Sądu, prawidłowo organ uznał, że skoro przedmiotowy pojazd został zaklasyfikowany jako powypadkowy bez możliwości rejestracji, jego ponowna rejestracja nie jest już dopuszczalna. Dokument "dowód własności pojazdu z odzysku" z adnotacją "nie dla celów rejestracji" i zapisem, że pojazd jest po wypadku i nie jest dopuszczony do ruchu po autostradach dopóki nie zostanie wydany tytuł własności pojazdu zrekonstruowanego, nie jest dokumentem potwierdzającym rejestrację pojazdu, a jedynie dokumentem potwierdzającym, że przedmiotowy pojazd może zostać użyty co najwyżej jako źródło części używanych lub złom. W związku z powyższym zasadnie organ uznał, że nie ma możliwości rejestracji przedmiotowego pojazdu na terenie Polski, a tym samym niemożliwe jest użytkowanie tego pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Stan faktyczny tego pojazdu został odzwierciedlony w stanie prawnym poprzez wydanie dokumentu przesądzającego [...] z adnotacją Registration not to be issued. Po wydaniu tego dokumentu uszkodzony w wyniku wypadku pojazd stał się odpadem w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. W tym stanie faktycznym i prawnym, skarżąca nabywając przedmiotowy pojazd, faktycznie nabyła tylko odpad w postaci pojazdu powypadkowego bez możliwości rejestracji. Więcej praw do niego nie mogła nabyć, albowiem decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza. Przedmiot staje się zatem odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza, ponieważ o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz.

W tej sytuacji, zarzuty skargi są całkowicie chybione. Możliwość poprzedniego właściciela co do sposobu postąpienia z pojazdem wynika wyłącznie z dokumentu zatytułowanego [...]. Dokument ten został opatrzony adnotacją Registration not to be issued z zapisem, że "pojazd z odzysku nie może być dopuszczony do ruchu szybkiego na autostradach do czasu wydania rekonstrukcyjnego dowodu"". Prawa poprzedniego właściciela pojazdu wynikają wyłącznie z tego dokumenty i skarżąca również nabyła jedynie prawa z niego wynikające. W tym zakresie organ poczynił wystarczające ustalenia i prawidłowo ustalił charakter prawny i konsekwencje prawne wydania dla przedmiotowego pojazdu dokumentu "Dowód własności pojazdu z odzysku – nie dla celów rejestracji". Skarżąca, po nabyciu pojazdu na terenie [...] , nie uzyskała na terenie [...] tytułu własności pojazdu zrekonstruowanego i nie zarejestrowała go jako pojazdu dopuszczonego do ruchu drogowego na terenie jakiegokolwiek, poza [...], Stanu [...] . Nie uzyskała dla tego pojazdu dokumentu innego niż "Dowód własności pojazdu z odzysku – nie dla celów rejestracji", z którym to dokumentem pojazd ten został sprowadzony na terytorium RP. Gdyby skarżąca dysponowała innym dokumentem dla tego pojazdu, w oparciu o ten dokument oceniana byłaby sytuacja prawna tego pojazdu. Jednakże pojazd powypadkowy objęty niniejszym postępowaniem został sprowadzony na terytorium Polski z dokumentem, który nie daje podstaw ponownej rejestracji oraz uniemożliwia jego użytkowanie z pierwotnym przeznaczeniem z uwagi na stopień jego uszkodzenia.

Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10) przedmiotowy pojazd, prawidłowo został zakwalifikowany przez organ jako odpad o kodzie 16 01 04*, czyli zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, skoro z uwagi na stan prawny, wydanie dowodu własności pojazdu z odzysku – nie dla celów rejestracji, pojazd ten nie może być dopuszczony do ruchu i kwalifikuje się jako pojazd nienadający się do użytkowania. Ponieważ w dacie przemieszczenia, pojazd ten wyposażony był w silnik zawierający płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające im właściwości niebezpieczne, należało pojazd ten zakwalifikować do odpadów o wskazanym kodzie.

Wobec powyższego Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że sprowadzony przez nią pojazd nie jest odpadem. Należy wziąć pod uwagę to, że ocena, czy sprowadzony pojazd jest odpadem dokonywana jest na moment sprowadzenia pojazdu do Polski.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1792), w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia Nr 1013/2006 – Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów (jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów) w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Stosownie zaś do art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie przez odbiorcę lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu. Przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów). Sąd podziela więc stanowisko organu, że skarżąca jest odpowiedzialna za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu.

Za prawidłowy uznać należy sposób zagospodarowania odpadu, gdyż zgodnie z art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy o odpadach wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami wyłącznie podmiotom, które posiadają zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów. Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 04* winny być przekazane do odbiorcy posiadającego zezwolenie na przetwarzanie odpadów o tym kodzie.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, swoje rozstrzygnięcie oparł na dokumentach, które zostały dołączone do akt sprawy, szczegółowo odniósł się do wszelkich twierdzeń i wniosków podnoszonych przez skarżącą, w sposób wyczerpujący uzasadnił dlaczego sprowadzony pojazd uznał za odpad i w sposób prawidłowy zastosował normy prawa materialnego. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do uznania zasadności zarzutów skargi.

Z tych wszystkich względów, uznając, że w sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania oraz prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Odnosząc się zaś do wniosku organu zawartego w odpowiedzi na skargę o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, wyjaśnić trzeba, że zwrot kosztów postępowania między stronami uregulowany został w dziale V rozdziale 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przepisach od art. 199 do art. 210. Jak wskazuje art. 199 tej ustawy, co do zasady strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zwrot kosztów postępowania od organu przysługuje jedynie skarżącemu, nie zaś innym podmiotom biorącym udział w postępowaniu (organowi czy uczestnikom postępowania) i to tylko w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, na co wskazuje art. 200 powyższej ustawy. Równocześnie przepis art. 208 powołanej ustawy upoważnia Sąd do nałożenia na stronę obowiązku zwrotu kosztów w całości lub w części wywołanych jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem. W przedmiotowej sprawie nie zaistniała jednakże przesłanka przedstawiona w art. 208 powyższej ustawy, stąd także z tej przyczyny brak było podstaw do zasądzenia od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania.