Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2024 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej del. do Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu sprawy ze skargi D. K. i J. W. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 14 września 2022 r. nr KR III R 34/22 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz D. K. i J. W. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej jako: "Komisja") decyzją z 14 września 2022 r. nr KR III R 34/22, stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 25 czerwca 2014 r. nr 262/GK/DW/2014 ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego do zabudowanej nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 885 m2, dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr [...], dawne oznaczenie wykazem hipotecznym nr [...].

Decyzja Komisji wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], oznaczona dawnym numerem hip. [...], o pow. 885 m2 objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. – o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) przywoływanego dalej jako: "dekret". Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Okręgowego w Warszawie Wydział Hipoteczny z 14 marca 1946 r. nr 1797/46 tytuł własności nieruchomości uregulowany był jawnym wpisem na imię M. C. i W. T. w częściach równych. Posadowiony na niej pięciokondygnacyjny budynek wybudowano w 1910 r., zniszczony w wyniku działań wojennych, dobudowany został w 1949 r. przez przedsiębiorstwo państwowe Centralne Biura Obrotu Maszynami, a to w związku z umową zawartą pomiędzy M. C. i S. T. (spadkobiercą W. T.) o oddaniu ww. nieruchomość w zarząd i użytkowanie na rzecz Centralnego Biura Obrotu Maszynami.

Objęcie nieruchomości w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy nastąpiło 19 kwietnia 1948 r., kiedy ukazało się w tym względzie stosowne ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Nr 10 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy.

M. C. i S. T. wniosek o przyznanie własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości złożyli 14 maja 1948 r.

Wniosek ten został pierwotnie rozpoznany negatywnie orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 21 maja 1956 r., utrzymanym w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 7 czerwca 1966 r. Decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej została wyeliminowana z obrotu prawnego w następstwie stwierdzenia jej nieważności decyzją Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 28 września 2001 r. nr GN.5.3-R-160/2001, a orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie z 12 sierpnia 2002 r. nr KOG/429/Go/02, która ją uchyliła i skierowała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Następcami prawnymi byłych właścicieli są: D. K., J. W., J. M., J. Z., A. W. i M. T., których następstwo prawne potwierdzone zostało postanowieniami spadkowymi, zgromadzonymi w aktach.

W znajdującym się na gruncie budynku, o łącznej powierzchni użytkowej 1942,32 m2, znajdują się 33 lokale mieszkalne i jeden lokal użytkowy. W latach 1974-1990 dokonano sprzedaży 18 lokali mieszkalnych (oznaczonych numerami: 2 do 17, 22, 26, 29 oraz 30) wraz z częściami wspólnymi, w tym związanym z własnością lokali udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Udziały te ujawnione zostały w księgach wieczystych urządzonych dla poszczególnych nieruchomości lokalowych, a ich łączny wymiar wynosił 0,5410 niepodzielnej części gruntu.

W 2014 r. dla obszaru, na którym położona jest nieruchomość obowiązującym pozostawał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego rejonu stacji metra [...] zatwierdzony uchwałą nr 495/XXXVI/2000 Rady Gminy Warszawa-Centrum z 28 sierpnia 2000 r., wedle którego przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest pod funkcję zabudowy mieszkaniowej z usługami (MU50).

Wobec takich ustaleń Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 25 czerwca 2014 r., wydaną na podstawie art. 7 dekretu, w następstwie rozpoznania wniosku z 14 maja 1948 r. orzekł o ustanowieniu na 99 lat, za czynszem symbolicznym, prawa użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu przy ul. ul. [...]o pow. 885 m2, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], w łącznym udziale 0,4590 części na rzecz: D. K. (w udziale 0,229500), J. W. (w udziale 0,153000), J. M. (w udziale 0,019125), J. Z. (w udziale 0,019125), A. W. (w udziale 0,019125) i M. T. (w udziale 0,019125), a odmówił ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu w udziale 0,5410 części, oddanym w użytkowania właścicielom lokali mieszkalnych nr 2-17, 22, 26, 29 i 30 zlokalizowanych w budynku na tym gruncie posadowionym (punkty 1-3 decyzji) . Decyzja ta nie została wykonana.

Stanowiła ona przedmiot postępowania rozpoznawczego prowadzonego przez Komisję w trybie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2021 r., poz. 795) przywoływanej dalej jako: "u.s.d.r.". W jego następstwie decyzją z 14 września 2022 r., działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a tej ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., Komisja stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 25 czerwca 2014 r. w całości, oceniając, że była ona niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Niewykonalność ta związana zaś miała być, według Komisji, z ustanowieniem na rzecz następców prawnych byłych właścicieli użytkowania wieczystego na nieruchomości, która już była oddana w użytkowanie wieczyste, a to z tego względu, że udział w jakim ustanowiono prawo obejmować miał udział przynależny właścicielom wyodrębnionych lokali.

Spowodowane to z kolei było brakiem wyjaśnienia przez organ w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy oraz nie dokonaniem wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym pominięciem jego istotnej części w postaci karty pomiaru powierzchni użytkowej budynku sporządzonej w dniu 25 listopada 1996 r. przez Urząd Dzielnicy Śródmieście Gminy Warszawa Centrum Wydział Geodezji i Nieruchomości. Zdaniem Komisji w decyzji z 25 czerwca 2014 r. Z ww. karty pomiaru wynika zaś, że udział w prawie użytkowania wieczystego lokali położonych w budynku przy ul. [...] w Warszawie, dla których ustanowiono prawo odrębnej własności w dacie wydania decyzji reprywatyzacyjnej wynosił w rzeczywistości 0,6498 (126191/194232) niepodzielnej części gruntu, a nie jak ustalił Prezydent m.st. Warszawy 0,5410 części. Powierzchnia użytkowa wszystkich lokali znajdujących się w budynku wynosiła bowiem 1942,32 m2. Powierzchnia lokali, dla których ustanowiono prawo odrębnej własności 1261,91 m2, a powierzchnia lokali komunalnych 680,41 m2.

Komisja zwracała uwagę, że sposób obliczania wielkości udziałów w nieruchomości wspólnej został określony w art. 3 ust. 3 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048) dalej: "u.w.l", zgodnie z którym udział właściciela lokalu wyodrębnionego w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi. Udział właściciela samodzielnych lokali niewyodrębnionych w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej tych lokali wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi. Odwołując się do zaś do poglądów judykatury, podkreślała, że zasada określania wielkości udziałów w nieruchomości wspólnej określona w przywołanym przepisie jest bezwzględnie obowiązująca, a odstępstwa od niej są możliwe tylko w przypadkach przewidzianych w u.w.l. Komisja stwierdziła jednocześnie, że wobec niewykonania decyzji nie zaistniały w sprawie nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające jej eliminację z obrotu prawnego, o których mowa w art. 2 pkt 4 u.s.d.r.

Na decyzję Komisji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli D. K. i J. W. zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a u.s.d.r., poprzez uznanie, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, co doprowadziło do wydania błędnej decyzji o stwierdzeniu jej nieważności w całości, podczas gdy decyzja została wydana zgodnie z podstawą prawną - art. 7 dekretu i nie była obarczona wadą wydania z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wysokość udziału użytkowania wieczystego przyznany adresatom decyzji została prawidłowo wyliczona, a nawet ewentualne naruszenie przepisów ustawy o własności lokali nie stanowiłoby rażącego naruszenia prawa ze względu na cywilnoprawną drogę ustalenia właściwych w częściach wspólnych nieruchomości;

b) art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a u.s.d.r. w zw. z art. 6 i 11 k.p.a. poprzez uznanie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy za niewykonalną w dniu jej wydania, która to niewykonalność ma charakter trwały, co doprowadziło do wydania błędnej decyzji o stwierdzeniu jej nieważności w całości, podczas gdy decyzja była i jest wykonalna, gdyż przyznawała jej adresatom prawo użytkowania wieczystego nieruchomości w zakresie ustalonym jako 0,4590, co nie stoi w konflikcie z prawami właścicieli wyodrębnionych lokali, których suma udziałów w częściach wspólnych nieruchomości głównej stanowi 0,5410;

c) art. 3 ust. 3 i 7 u.w.l. przez uznanie, że ustalenie w latach 1970-1990 wysokości udziału w nieruchomości wspólnej przysługującego właścicielom wyodrębnionych lokali w sposób inny niż wskazany w art. 3 ust. 3 u.w.l., który wtedy nie obowiązywał, stanowi o niemożliwości wykonania decyzji Prezydenta m.st. Warszawy podczas gdy w tej decyzji prawidłowo ustalił on wysokość udziału w nieruchomości wspólnej przysługującego właścicielom wyodrębnionych lokali jako 0,5410 w oparciu o informacje zawarte w decyzjach o wyodrębnieniu, umowach sprzedaży w formie aktu notarialnego oraz w księgach wieczystych tych lokali, co umożliwia przyznanie adresatom decyzji Prezydenta prawa użytkowania wieczystego w wysokości 0,4590;

d) art. 3 ust. 3 i 7 u.w.l. przez pominięcie art. 3 ust. 7 tej ustawy i uznanie, że ustalenie w latach 1970-1990 wysokości udziału w nieruchomości wspólnej przysługującego właścicielom wyodrębnionych lokali w sposób inny niż wskazany w art. 3 ust. 3 tej ustawy, poprzez błędne uznanie, że art. 3 ust. 3 zmienia wysokość ww. udziału w nieruchomości wspólnej z mocy prawa, co skutkowało uznaniem decyzji Prezydenta m.st. Warszawy za niemożliwą do wykonania w chwili wydania, podczas gdy była ona i jest możliwa do wykonania, gdyż łączny udział w częściach wspólnych przysługujący właścicielom wyodrębnionych lokali stanowi 0,5410, co umożliwia przyznanie adresatom decyzji Prezydenta prawa użytkowania wieczystego w wysokości 0,4590, a zmiana wysokości udziałów w częściach wspólnych może nastąpić dopiero po wyodrębnieniu wszystkich lokali zgodnie z art. 3 ust. 7 u.w.l.;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 pkt. 6 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez:

a) niezbadanie treści decyzji o wyodrębnieniu poszczególnych lokali ani odpowiednich umów sprzedaży wyodrębnionych lokali w formie aktów notarialnych, z których wynika odpowiedni udział w nieruchomości wspólnej przysługujący właścicielowi każdego z wyodrębnianych lokali, co skutkowało błędnym uznaniem, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy narusza prawa osób trzecich (właścicieli wyodrębnionych lokali) i jest niemożliwa do wykonania, podczas gdy udział w nieruchomości wspólnej przysługujący właścicielom wyodrębnianych lokali łącznie stanowi 0,5410 i jest zgodny z wysokością udziału 0,4590 przyznaną adresatom decyzji z 25 czerwca 2014 r.;

b) błędne ustalenie, że liczba 1942,32 m2 oznacza łączną powierzchnię 18 wyodrębnionych lokali mieszkalnych, podczas gdy jest to łączna powierzchnia wszystkich lokali znajdujących się w nieruchomości, zarówno wyodrębnionych, jak i tych niewyodrębnionych, co mogło mieć wpływ na dalsze obliczenia powierzchni i przysługujących udziałów do powierzchni wspólnej, co doprowadziło do wydania błędnej decyzji o stwierdzeniu nieważności w całości decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, podczas gdy prawidłowo obliczone wysokości udziałów uzasadniają prawidłowość i utrzymanie w mocy decyzji wydanej w dniu 25 czerwca 2014 r.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty rozwinięte w motywach uzasadnienia, wnieśli o uchylenie decyzji Komisji oraz utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przypisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.

O oddalenie skargi wnieśli także: biorąca udział w rozprawie Prokurator Prokuratury Okręgowej we Wrocławiu del. do Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu, m.st. Warszawa oraz dopuszczona do udziału w charakterze uczestnika postępowania organizacja społeczna "Miłośnicy Krajobrazu – Stowarzyszenie Właścicieli Lokali" z siedzibą w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się trafne.

Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej przez Komisję było uznanie, że jest ona trwale niewykonalna od dnia jej wydania, co wynika zarówno z uzasadnienia skarżonej decyzji jak i zastosowanej przy jej podejmowaniu podstawy prawnej, gdzie wskazano wprost na art. 29 ust. 1 pkt 3 a u.s.d.r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Z tego względu chybiony pozostaje zarzut naruszenia przez Komisję art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.pa., upatrywany w rzekomym przypisaniu weryfikowanej decyzji reprywatyzacyjnej wady rażącego naruszenia prawa. Wprawdzie takie zdanie znalazło się w pkt 2 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jednakże w świetle dalszych wywodów tej części uzasadniania, przyjąć należy, że było to efektem wyłącznie niedochowania właściwej staranności w trakcie redagowania tekstu uzasadnienia, a nie faktycznego stanowiska organu.

Uregulowana w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. niewykonalność decyzji administracyjnej – jak przyjmuje się w orzecznictwie - zachodzi wówczas, gdy nie ma możliwości technicznych jej wykonania lub istnieją prawne nakazy bądź zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji.

Niewykonalność prawna oznacza więc brak możliwości zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Z kolei niewykonalność faktyczna decyzji to trwała niemożność jej wykonania z pozaprawnych przyczyn obiektywnych o charakterze nieusuwalnym (tak np. NSA w wyroku z 22 czerwca 2021 r. sygn. akt II OSK 2626/18, Lex nr 3197821)

W niniejszej sprawie owa niewykonalność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 25 czerwca 2014 r. miała mieć charakter prawny, co wynikać miało z ustanowienia nią prawa użytkowania wieczystego, a dokładniej rzecz ujmując udziału w tym prawie, na gruncie, który już pozostawał we współużytkowaniu wieczystym osób trzecich, a to poprzez przyznanie prawa użytkowania wieczystego w udziale pokrywającym się częściowo z udziałami w prawie przynależnymi tym osobom, związanymi z odrębną własnością lokali.

Sąd nie kwestionuje stanowiska Komisji, że ustanowienie w trybie przepisów dekretu prawa użytkowania wieczystego na gruncie już oddanym w użytkowanie na rzecz osób trzecich jest prawnie niedopuszczalne, a decyzja w ten sposób kształtująca prawo byłych właścicieli nieruchomości warszawskich (ich następców prawnych) byłaby niewykonalna. Taka jednak sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała.

Przede wszystkim należy zauważyć, że rozważania Komisji i wynikające nich konkluzje, oparte są na założeniu, że udziały w prawie użytkowania wieczystego związanym z odrębną własnością lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...] zostały błędnie ukształtowane, a wyliczenie ich w sposób prawidłowy – odzwierciedlony w karcie pomiaru powierzchni użytkowej budynku – powoduje, że zakres przyznanego w decyzji reprywatyzacyjnej prawa użytkowania wieczystego nakłada się na prawo do gruntu przynależne właścicielom wyodrębnionych lokali.

Tymczasem punktem wyjścia do poczynienia miarodajnych ustaleń w sprawie dotyczącej ilościowego zakresu udziału w prawie użytkowania wieczystego związanego z odrębną własnością lokalu (wyrażonego ułamkiem) na potrzeby postępowania dekretowego, winny być dane wynikające z aktów notarialnych oraz opartych na nich wpisach w księgach wieczystych. Należy mieć bowiem na względzie, że stosownie do art. 7 ust. 2 u.w.l. do powstania odrębnej własności lokalu konieczny jest wpis w księdze wieczystej. Ma on zatem charakter konstytutywny. Z wpisem takim wiążą się z kolei wynikające z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2023 r., poz. 1984) domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. Domniemanie zgodności prawa użytkowania wieczystego z rzeczywistym stanem prawnym może zaś być obalone – jak wyjaśnił to Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 123/10 (OSNC 2011/9/96) - wyłącznie w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej wszczętym na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, gdyż wpis tego prawa ma charakter konstytutywny, co wynika z art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W ten sam sposób, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, możliwe jest wzruszenie wymiaru udziału w prawie użytkowania wieczystego, jako prawa związanego z własnością lokalu. Nie jest natomiast możliwa jego korekta w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie dekretu, czy też orzeczenie w nim przez organ o wysokość takich udziałów w sposób odmienny niż wynikało to z zapisów ksiąg wieczystych. Wprawdzie słusznie zwraca uwagę Komisja, że zasada określania wielkości udziałów w nieruchomości wspólnej ujęta w art. 3 ust. 3 u.w.l. (z zastrzeżeniem ust. 6 i 7 tego przepisu) jest bezwzględnie obowiązująca. Co powoduje, że określenie ich w sposób sprzeczny z tym przepisem, prowadzi do nieważności w tej części czynności prawnej wyodrębniającej własność lokalu i umowy o jego sprzedaży, stwarzając jednocześnie dla sądu powszechnego możliwość zastąpienia wadliwie określonego w umowie udziału, udziałem obliczonym zgodnie z wyrażoną w przepisie regułą (vide postanowienie SN z 4 grudnia 2019 r. I CSK 519/18, Lex nr 3080387). Nie oznacza to jednak, że kierując się nawet uzasadnionymi wątpliwościami co do poprawności określonych udziałów w prawie do gruntu związanych z lokalem, ujawnionych w treści księgi wieczystej, organ administracji publicznej może dokonać ponownego ich samodzielnego określenia w postępowaniu administracyjnym.

W szczególności nie mógł więc ich także ustalać Prezydent m.st. Warszawy odwołując się li tylko do danych zawartych w zestawieniu sporządzonym w oparciu o karty pomiaru powierzchni użytkowej budynku, zawierającego odmienne od przypisanych do wyodrębnionych lokali wskazania dotyczące udziałów w prawie do gruntu. Tym bardziej, że rolą organu administracji publicznej było jedynie w tym przypadku rozstrzygnięcie, przy ustaleniu zaistnienia przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu, o prawie byłych właścicieli (ich następców prawnych) do gruntu w zakresie w jakim grunt ten nie został obciążony już takim prawem. Warto przy tym zauważyć, że także w postępowaniu przed sądami powszechnymi, sąd nie w każdym przypadku – niezależnie od tego w jakim przedmiocie rozstrzyga spór - będzie mógł zaingerować w ukształtowany już wymiar udziałów w prawie użytkowania wieczystego. Jak wywodził Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 5 marca 2014 r. I ACa 1024/13 (Lex nr 1466782) - zapadłym na kanwie oceny legalności uchwał wspólnoty mieszkaniowej, gdzie podnoszony był m.in. zarzut dotyczący wadliwie ustalonego udziału w nieruchomości wspólnej, co potwierdzać miała inwentaryzacja budynku - "wykonywanie praw i obowiązków zarówno w stosunkach współwłaścicielskich, jak i zewnętrznych następuje w oparciu o ich zgodność z treścią wpisu w księdze wieczystej. Powyższe nie pozwala na podzielenie żądania pozwanej przesłankowego odmiennego ustalenia wielkości udziałów w oparciu o wyniki inwentaryzacji nieruchomości. Inwentaryzacja ta w określonych warunkach może być podstawą korekty udziałów, jednakże nie incydentalnie w toku niniejszego procesu, lecz w drodze aktu notarialnego z udziałem wszystkich współwłaścicieli, bądź uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy też w drodze kwestionowania ważności aktu notarialnego".

W okolicznościach faktycznych sprawy nie jest sporne, że udziały w prawie użytkowania wieczystego ujawnione w 18 księgach wieczystych prowadzonych dla nieruchomości lokalowych w budynku posadowionym na gruncie przy ul. [...] w Warszawie (wynoszące łącznie 0,5410 części) oraz łączny udział w prawie ustanowionym na rzecz następców prawnych przeddekretowych właścicieli ujęty w punkcie 1 decyzji Prezydenta m.st. Warszawy (wynoszący 0,4590 części) sumuje się do jedności. Nie można zatem skutecznie postawiać zarzutu, że decyzja ta od dnia wydania jest niewykonalna. Na możliwość jej wykonania nie oddziaływuje również mające miejsce z dniem 1 stycznia 2019 r. ustawowe przekształcenie przynależnego właścicielem lokali prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu. Stosownie bowiem do art. 23 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2023 r., poz. 904) , w przypadku uwzględnienia po dniu 1 stycznia 2019 r. wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, dotyczącego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 1 ust. 2, przenosi się prawo własności gruntu. Jak natomiast wywodzi się w orzecznictwie, wykładnia tego przepisu pozwala na jego zastosowanie także do sytuacji, gdy wniosek dekretowy został w trybie administracyjnym rozpoznany przed 1 stycznia 2019 r., ale co do cywilnej realizacji tej decyzji dochodzi po 1 stycznia 2019 r. Nie stoi temu na przeszkodzie fakt, że w przypadku zaistnienia decyzji zwrotnej sprzed tej daty, osnowa tej decyzji stanowi o obowiązku ustanowienia użytkowania wieczystego. (por. wyrok SO w Warszawie z 5 kwietnia 2024 r. IC 584/22, Lex nr 3728451).

Wyprowadzenie w tej sytuacji odmiennych konkluzji i na ich podstawie stwierdzenie przez Komisję nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy narusza w sposób mający wpływ na wynik sprawy art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a u.s.d.r., poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym, nieobjętym hipotezą normy prawnej w tych przepisach ujętej. Trafny zatem jest podniesiony w tym aspekcie zarzut skargi, co prowadzić musi do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Niezależnie od powyższego zgodzić się również należy ze skarżącymi, że reguł ustalania wymiaru udziału w nieruchomości wspólnej przewidzianych w art. 3 ust. 3 u.w.l. nie można odnosić do sytuacji, gdzie udział w prawie do gruntu związany z własnością lokalu, kształtowany był – jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie - pod rządami uprzednio obowiązujących ustaw, tj. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r., Nr 22 poz.159 ze zm.) oraz ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127) Inne reguły bowiem wówczas określały sposób obliczania owego udziału. W świetle bowiem przyjętych w nich rozwiązaniach, udział ten kształtowany był stosunkiem powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej budynku (por. art. 15a ust. 2 ustawy z 1961 r. oraz art. 21 ust. 2 ustawy z 1985 r.), a więc z pominięciem powierzchni przynależnych, jak ma to miejsce na gruncie ustawy o własności lokali. W takiej zaś sytuacji udział w częściach wspólnych przy wyodrębnianiu kolejnych lokali winien być ustalany w sposób jaki był przyjęty przy wyodrębnieniu pierwszego lokalu, o czym przesądza art. 3 ust. 7 u.w.l.

Skoro zatem mająca walor ostateczności decyzja reprywatyzacyjna nie jest obarczona przypisaną jej przez Komisję wadą nieważności, a na żadną inną wadę prawną uzasadniającą jej eliminację z obrotu prawnego organ się nie powołuje i istnienia tego rodzaju wad nie dopatrzył się Sąd, to postępowanie rozpoznawcze prowadzone przed Komisją należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe. W takim przypadku bowiem nie ma innej możliwości zakończenia zainicjowanego z urzędu przez ów organ postępowania. Nie znajduje tu bowiem zastosowania – jak sugerują to skarżący – art. 29 ust. 1 pkt 1 u.s.d.r., stanowiący o utrzymaniu w mocy decyzji reprywatyzacyjnej. Kompetencja organu zawarta w tym przepisie aktualizuje się bowiem wyłącznie w warunkach rozstrzygania przez Komisja sprawy przejętej do własnego rozpoznania na etapie postępowania odwoławczego. W tym stanie rzeczy zasadne było również, w związku z uchyleniem zaskarżonej decyzji, umorzenie przez Sąd prowadzonego w przedmiocie decyzji reprywatyzacyjnej postępowania administracyjnego (rozpoznawczego).

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, a na podstawie art. 145 § 3 tej ustawy jak w punkcie 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).