I OSK 1245/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-01-29	
Data wpływu	2025-08-06	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Aleksandra Łaskarzewska
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Marek Stojanowski /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658	
Hasła tematyczne	Administracyjne postępowanie	
Sygn. powiązane	II SAB/Ke 20/25	
Skarżony organ	Starosta	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżony wyrok w części i przyznano sumę pieniężną, w pozostałym zakresie oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2026 nr 0 poz 143; art. 149 § 2, art. 154 § 6; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Starosty Kieleckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SAB/Ke 20/25 w sprawie ze skargi R. S. i J. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Starostę Kieleckiego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie prawa własności nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną w zakresie pkt II,IV i V zaskarżonego wyroku; 2. uchyla zaskarżony wyrok w pkt III i przyznaje od Starosty Kieleckiego na rzecz R. S. i J. S. sumę pieniężną w kwocie po 1000 (jeden tysiąc) złotych na rzecz każdego z nich; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej także: "Sąd I instancji") wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Ke 20/25, w sprawie ze skargi R.S. i J. S. (dalej także: "skarżący") na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Starostę Kieleckiego (dalej także: "organ") w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie prawa własności nieruchomości:

- w punkcie I umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Gminy B. prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina B., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa drogi gminnej - ul. G., ul. J. w miejscowości [...], powiat kielecki, województwo świętokrzyskie";

- w punkcie II stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

- w punkcie III przyznał od organu na rzecz skarżących solidarnie sumę pieniężną w kwocie 5.000 złotych;

- w punkcie IV oddalił skargę w pozostałym zakresie;

- w punkcie V zasądził od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Do wydania powyższego wyroku doszło w następującym stanie faktycznym sprawy:

Decyzją z dnia 29 grudnia 2023 r. organ ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za nieruchomość gruntową oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha położoną w obrębie [...], gmina [...], przejętą z mocy prawa na własność Gminy [...], z przeznaczeniem dla realizacji celu publicznego – budowy drogi gminnej dla przedsięwzięcia pn. "Budowa drogi gminnej – ul. G., ul. J. w miejscowości [...], powiat kielecki, województwo świętokrzyskie", stanowiącą do dnia przejęcia własność skarżących. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w związku z decyzją organu nr 12/2022 z dnia 26 maja 2022 r., znak B-II.67235.2021, na podstawie której skarżący pozbawieni zostali prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Wysokość odszkodowania została oparta o operat szacunkowy z dnia 25 listopada 2022 r., aktualizowany w dniu 25 listopada 2023 r.

W wyniku złożonego odwołania przez skarżących Wojewoda Świętokrzyski decyzją z dnia 8 kwietnia 2024 r., znak SPN.IV.7570.9.2024, uchylił ww. decyzję organu w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ pismem z dnia 7 czerwca 2024 r. zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy Bodzentyn o uzupełnienie materiału dowodowego w terminie 14 dni.

W dniu 28 stycznia 2025 r. R. S. i J. S.złożyli skargę na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania. W skardze skarżący wnieśli o stwierdzenie, że przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa, zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się orzeczenia, przyznanie od organu na rzecz skarżących kwoty łącznej wysokości 20.883,20 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W powołanym na wstępie wyroku Sądu I instancji z dnia 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Ke 20/25, w celu uzasadnienia prezentowanego w nim stanowiska, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał następującą chronologię zdarzeń postępowania administracyjnego:

- 26 maja 2022 r. organ wydał decyzję Nr 13/2022 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pod nazwą "budowa drogi gminnej – ul. G., ul. J. w miejscowości [...] powiat kielecki", decyzja stała się ostateczna 4 lipca 2022 r.;

- 25 listopada 2022 r. rzeczoznawca majątkowy przedłożył operat szacunkowy, określający wartość nieruchomości będącej wcześniej własnością skarżących, a która została przejęta z mocy prawa na rzecz Gminy B.;

- 5 grudnia 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy w B. zwrócił się o nieuwzględnianie w operacie szacunkowym wyceny naniesień w postaci drogi tłuczniowej oraz asfaltowej zlokalizowanej na przedmiotowej działce;

- 24 lipca 2023 r. organ zawiadomił strony o wszczętym postępowaniu w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa działki;

- 31 października 2023 r. organ wystąpił z pismem do Burmistrza Miasta i Gminy w B. czy Gmina B. była właścicielem utwardzenia z asfaltobetonu o pow. 240 m kw. I przepustu z rur betonowych o długości 4,5 m;

- 25 listopada 2023 r. rzeczoznawca majątkowy potwierdził aktualność operatu szacunkowego z dnia 25 listopada 2022 r.;

- 29 grudnia 2023 r. organ wydał decyzję ustalającą odszkodowanie za przejęcie z mocy prawa na rzecz Gminy B. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie [...] gmina B.;

- 31 stycznia 2024 r. wpłynęło odwołanie skarżących, a 13 lutego 2024 r. akta zostały przesłane do Wojewody, który w dniu 19 lutego 2024 r. wystąpił do organu o uzupełnienie nadesłanych akt;

- 8 kwietnia 2024 r. Wojewoda Świętokrzyski wydał decyzję uchylającą w całości decyzję organu z dnia 29 grudnia 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, decyzja została doręczona Staroście Kieleckiemu w dniu 9 kwietnia 2024 r, a akta zwrócone 2 maja 2024 r.

- 7 czerwca 2024 r. organ wezwał Urząd Miasta i Gminy w B. do uzupełnienia materiału dowodowego zgodnie z wytycznymi zawartymi w decyzji Wojewody Świętokrzyskiego oraz zawiadomił, że sprawa zostanie załatwiona w terminie nie dłuższym niż do dnia 30 listopada 2024 r.;

- 28 sierpnia 2024 r. ponownie zwrócono się do Urzędu Miasta i Gminy w B. o uzupełnienie materiału dowodowego oraz wystąpiono do rzeczoznawcy majątkowego o wprowadzenie poprawek w operacie;

- 8 listopada 2024 r. rzeczoznawca majątkowy przedłożył zaktualizowany operat szacunkowy;

- 3 grudnia 2024 r. w związku z ponagleniem złożonym przez skarżących organ przesłał ww. dokumenty z odpisami akt do Wojewody Świętokrzyskiego;

- 10 grudnia 2024 r. organ zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2025 r.;

- 20 grudnia 2024 r. do organu wpłynęło postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego stwierdzające bezczynność organu i został określony termin załatwienia przedmiotowej sprawy do 28 lutego 2025 r.;

- 9 stycznia 2025 r. organ po raz kolejny zwrócił się Urzędu Miasta i Gminy w B. o uzupełnienie materiału dowodowego;

- 28 stycznia 2025 r. do organu wpłynęło pismo z Urzędu Miasta i Gminy w B. wraz z fakturą VAT nr 245/05/F z dnia 21 grudnia 2005 r. (która to faktura znajdowała się w aktach sprawy od 9 grudnia 2022 r.);

- 19 lutego 2025 r. organ wydał decyzję określającą wysokość odszkodowania za działkę nr 192/13 o pow. [...] ha na rzecz skarżących w kwocie [...],- zł.

Sąd I instancji stwierdził, iż organ nie działał zgodnie z ww. wymogami, istotnymi dla zabezpieczenia realizacji ogólnej zasady szybkości postępowania, ustanowionej w art. 12 K.p.a. W ocenie Sądu I instancji, wobec faktu, iż Wojewoda Świętokrzyski w decyzji z dnia 8 kwietnia 2024 r. uchylającej w całości decyzję organu z dnia 29 grudnia 2023 r. wskazał dokładne wytyczne prowadzenia sprawy w ramach ponownego jej rozpoznania, zaś przedmiotowe akta zostały zwrócone do organu w dniu 2 maja 2024r., to organ zobowiązany był do podjęcia pierwszej czynność w sprawie wcześniej niż dopiero 7 czerwca 2024 r. W ocenie Sądu I instancji kolejne czynności organu w sprawie też nacechowane były zbędną zwloką, tym bardziej, że sam wyznaczył sobie termin załatwienia sprawy do dnia 30 listopada 2024 r., a do wydania decyzji w sprawie doszło dopiero w dniu 19 lutego 2025 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ, zaskarżając go w części, tj. w zakresie punktu II, III, IV, V i zarzucając mu naruszenie:

1) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 12, art. 35 § 1-3 i 5, art. 36, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwana dalej k.p.a.), poprzez niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że Starosta Kielecki dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie własności nieruchomości, w sytuacji, gdy z akt sprawy wynikało, iż organ podejmował liczne i celowe czynności w sprawie, stanowiące rzeczywiste i potrzebne postępowanie wyjaśniające, stosując się w tym zakresie do wytycznych Wojewody Świętokrzyskiego, które zmierzały do zakończenia sprawy, a tym samym nie pozostawał w bezczynności, jak również nie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania;

2) art. 3 § 1 i 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i z art. 149 § 1a w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1, art. 12 k.p.a., art. 35 § 1-3 i 5 k.p.a., art. 36 k.p.a., w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdy stan faktyczny nie uzasadniał takiego rozstrzygnięcia, okoliczności sprawy nie uzasadniały przypisanie organowi kwalifikowanej bezczynności i przewlekłości, bowiem organ podejmował liczne i celowe czynności w sprawie, stanowiące rzeczywiste i potrzebne postępowanie wyjaśniające, stosując się w tym zakresie do wytycznych Wojewody Świętokrzyskiego, które zmierzały do zakończenia sprawy;

3) art. 3 § 1 i 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1, art. 12 k.p.a., art. 35 § 1-3 i 5 k.p.a., art. 36 k.p.a., w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli, niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, skutkujące przyznanie stronie skarżącej od Starosty Kieleckiego sumy pieniężnej w sytuacji, gdy stan faktyczny nie uzasadniał takiego rozstrzygnięcia, nie zaistniały w sprawie okoliczności przemawiające za zasadnością zasądzenia sumy pieniężnej na rzecz skarżących, tym bardziej, że skarżący nie wykazali straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością i przewlekłością postępowania;

4) art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. z uwagi na argumentację Sądu w uzasadnieniu wyroku co do przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł. W uzasadnieniu wyroku Sąd w zakresie pkt III wskazał na negatywne odczucia strony związane z bezczynnością albo przewlekłym prowadzeniem postępowania, szkodę moralną, w sytuacji gdy skarżący nie formułowali takich twierdzeń, nie wykazali krzywdy wywołanej bezczynnością i przewlekłością postępowania;

5) naruszenie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1, art. 12 k.p.a., art. 35 § 1-3 i 5 k.p.a., art. 36 k.p.a., w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez przyznanie sumy pieniężnej na rzecz skarżących w wysokości zawyżonej, wskutek błędnego przyjęcia, iż w sprawie zachodzą podstawy do wymierzenia sumy pieniężnej, podczas gdy skarżący wskazali, że żądana przez nich kwota została ustalona jako wartość odsetek za opóźnienie liczonych od kwoty należnego odszkodowania od 2023 r. w sytuacji gdy w przypadku decyzji ustalającej odszkodowanie tylko skutki powstałe z opóźnienia lub zwłoki w wypłacie odszkodowania ustalonego w decyzji ostatecznej mogą powodować zastosowanie odsetek, a w omawianej sprawie decyzja z 2023 r. ustalająca odszkodowanie nie stała się ostateczna na skutek złożenia od niej odwołania przez skarżących - zatem nie można twierdzić, że powstała szkoda po stronie skarżących, a nadto skarżący nie przedstawili innych negatywne konsekwencji, jakie wiązały się dla nich z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej organ wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie II, III, IV, V i oddalenie skargi,

ewentualnie

- uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie II, III, IV, V i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,

- zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W skardze kasacyjnej zawarte zostało również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy w niniejszej sprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadnia twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie, jakkolwiek - jak podniesiono na wstępie - nie wszystkie spośród jej zarzutów zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując prawidłowość działania Starosty Kieleckiego w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte w trybie specustawy stwierdził m.in., że organ administracji publicznej dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od organu na rzecz skarżących solidarnie sumę pieniężną w kwocie 5.000 złotych. Sąd umorzył także umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania.

Na wstępie należy zauważyć, że w sprawach ze skarg na bezczynność organu administracji publicznej, w celu ustalenia istnienia/nieistnienia stanu bezczynności istotne znaczenie ma precyzyjne zidentyfikowanie przedmiotu żądania zawartego w skardze na bezczynność i skonfrontowanie tego żądania oraz jego zasadności z istnieniem po stronie organu administracji publicznej prawnego obowiązku działania - na wniosek lub z urzędu - polegającego na załatwieniu (rozstrzygnięciu) konkretnej sprawy. W postępowaniu ze skargi na bezczynność, uwzględniając stan faktyczny i stan prawny danej sprawy sąd administracyjny rozstrzyga więc, czy rzeczywiście organ administracji pozostaje w bezczynności polegającej na tym, że w terminie wynikającym z przepisów obowiązującego prawa nie podejmuje żadnych czynności, do podjęcia których jest zobowiązany albo, że jakkolwiek czynności te podjął i prowadził postępowanie, to jednak nie były to czynności celowe służące załatwieniu sprawy co do jej istoty, albo - mimo istnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa - nie zakończył prowadzonego postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął innej stosownej czynności, do podjęcia której był zobowiązany lub nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 36 k.p.a.

Przedmiotem skargi na bezczynność nie jest więc określony akt lub czynność organu, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej i właściwej prawnej formie działania administracji publicznej oraz w określonym przez prawo terminie (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, wyrok NSA z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 57/13).

W badanej sprawie bez wątpienia organ miał obowiązek wydać decyzję dotycząca ustalenia odszkodowania za przedmiotową działkę, przejętą na podstawie decyzji Starosty Kieleckiego z dnia 26 maja 2022 r. nr 13/22. Niesporne jest także to, że postępowanie w przedmiotowej sprawie trwa od 2022 r., podczas którego organ I instancji w dniu 29 grudnia 2023 r. wydał już decyzję ustalającą odszkodowanie, która to decyzja została jednak uchylona przez organ II instancji. W tej sytuacji należy przyznać rację sądowi I instancji, że skoro Wojewoda Świętokrzyski w decyzji z dnia 8 kwietnia 2024 r. uchylającej w całości decyzję organu z dnia 29 grudnia 2023 r. wskazał dokładne wytyczne prowadzenia sprawy w ramach ponownego jej rozpoznania, zaś przedmiotowe akta zostały zwrócone do organu w dniu 2 maja 2024r., to organ zobowiązany był do podjęcia pierwszej czynność w sprawie wcześniej niż dopiero 7 czerwca 2024 r., a takie działanie organu należy uznać za obarczone zbędną zwłoką. Już ta okoliczność, uwzględniona w kontekście trwania całego postępowania, pozwala uznać, że działanie organu w zakresie szybkości postępowania było wysoce nieprawidłowe. Należy podkreślić, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Wprawdzie na podstawie art. 36 k.p.a. organ administracji ma możliwość wyznaczenia nowego (dłuższego) terminu rozpoznania sprawy, niemniej jednak termin ten nie może być dowolny, w szczególności znacząco wykraczający poza terminy ustawowe, czy nieznajdujący uzasadnienia w okolicznościach sprawy.

Z tych powodów NSA podziela stanowisko Sądu I instancji, że przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania była nie tylko niewątpliwa, ale miała charakter rażący. Świadczy o tym już sam końcowy okres trwania postępowania i brak jakichkolwiek działań organu w tak znacznym okresie. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.

Organ nie może przy tym powoływać się na znaczny wpływ spraw oraz niedobory kadrowe. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w taki sposób, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie (por. np. wyroki NSA z: 17 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2542/16; z 21 kwietnia 2017r., sygn. akt II OSK 521/16; z 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1233/19).

Z powyższych względów zarzuty skargi opisane w pkt, 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej należy uznać za niezasadne, gdyż w istocie stanowią polemikę z prawidłowym ustaleniami Sądu Wojewódzkiego.

Nie mniej jednak należy stwierdzić, że skarżący kasacyjnie organ nie bez usprawiedliwionych podstaw podważa zgodność z prawem zaskarżonego wyroku z pozycji zarzutu naruszenia art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. (pkt, 2, 3 i 4) petitum skargi kasacyjnej).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że instytucja sumy pieniężnej (podobnie, jak też instytucja grzywny), o której jest mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełnią funkcję prewencyjną, co prowadzi do wniosku, że ich podstawowym celem jest zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym w przypadku przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1727/20 – te i niżej przytoczone orzeczenia publikowane w CBOSA). Podziela również pogląd, że stosowanie środków, o których mowa w przywołanym przepisie prawa, powinno następować z rozwagą oraz przy uwzględnieniu i zachowaniu obiektywnych kryteriów oceny, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, mogących nosić (czy też noszących) znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, przy jednoczesnym istnieniu uzasadnionej obawy, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyroki NSA z dnia: 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 124/21, 7 czerwca 2022 r., sygn. akt I FSK 447/22).

Wobec przyjętych za podstawę wydania zaskarżonego wyroku ustaleń faktycznych, z których m.in. wynika, że w relacji daty, w której wpłynęło do organu wpłynęło pismo z Urzędu Miasta i Gminy w B. wraz z fakturą VAT nr [...] z dnia 21 grudnia 2005 r. (28 stycznia 2025 r.), do daty wydania przez organ decyzji określającej wysokość odszkodowania za działkę nr [...] na rzecz skarżących w kwocie [...]. (19 lutego 2025 r.) nie wynika taka okoliczność, że działaniu organu administracji towarzyszył wręcz jawny brak woli załatwienia sprawy lub ewidentne niestosowanie się do przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 381/18), ani też, że doszło do nie mniej oczywistego lekceważenia wniosku strony, czy też celowego uchylania się od podejmowania rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z dnia: 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19).

W świetle przedstawionego powyżej podejścia do rozumienia przesłanek stosowania art. 149 § 2 p.p.s.a., nie sposób jest uznać, że stanowisko Sadu, które sprowadza się do stwierdzenia, przyznana suma pieniężna w wysokości 5000 zł służy zwalczaniu nieprawidłowego procedowania przez organ oraz jego zdyscyplinowania jest zasadne. Stanowisko to, w ocenie NSA, nie jest przekonujące, ani też jasne. Zwłaszcza, gdy w opozycji do niego podkreślić należy- czego Sąd I instancji nie uwzględnił w dostatecznym stopniu podobnie, - że przyznania sumy pieniężnej, czy też odstąpienia od zastosowania tychże środków powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na bezczynność (przewlekłość), którym jest zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Ta instytucja ma zatem na celu oddziaływać na organ mobilizująco, zarazem represyjnie i prewencyjnie – aby wzmocnić gwarancje terminowego załatwiana spraw. Skoro w badanej sprawie ten cel został osiągnięty przed wydaniem zaskarżonego wyroku, to okoliczność ta nie została w dostateczny sposób uwzględnione przez Sąd Wojewódzki przy miarkowaniu wysokości sumy pieniężnej.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać należy, że art. 149 § 2 p.p.s.a nie przewiduje przyznania sumy pieniężnej solidarnie, a solidarność musi wynikać z ustawy lub czynności prawnej.

W związku z tym więc, że zarzuty z pkt 3, 4 i 5 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za usprawiedliwione, a co za tym idzie za skutecznie podważający zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w jego pkt III, który w tym zakresie podlegał uchyleniu, wobec zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę strony w zakresie odnoszącym się do zawartego w niej żądania przyznania od organu administracji sumy pieniężnej na rzecz każdego ze skarżących (pkt IV skargi). W świetle przestawionych argumentów w ocenie NSA należało przyznać sumę w wysokości po 1000 zł na rzecz każdego ze skarżących.

Jednocześnie, wobec braku zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej skutkowało jej oddaleniem w pozostałym zakresie, albowiem zaskarżony wyrok w jego pkt II, IV i V nie jest niezgodny z prawem.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku) oraz na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. (pkt 1 wyroku) i na podstawie art. 206 i art. 207 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji.