II SA/Wr 707/09 - Wyrok

Data orzeczenia	2010-03-04	
Data wpływu	2009-12-29	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu	
Sędziowie	Andrzej Cisek /sprawozdawca/
Anna Siedlecka /przewodniczący/
Julia Szczygielska	
Symbol z opisem	6120 Ewidencja gruntów i budynków	
Hasła tematyczne	Geodezja i kartografia	
Skarżony organ	Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego	
Treść wyniku	*Uchylono decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270;  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152;  Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Cisek (sprawozdawca) Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant Małgorzata Boaro po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 marca 2010 r. sprawy ze skargi W. i J.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia w operacji ewidencji gruntów i budynków zmiany właściciela nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję I instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.	
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2009 r. ([...]) Starosta L. odmówił wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków prowadzonym dla obrębu J. gmina R., zmiany właściciela nieruchomości oznaczonych numerami 194/1, 194/20, 194/24 i odmówił ujawnienia w księdze wieczystej praw Powiatu L. do nieruchomości oznaczonych numerami 194/1, 194/20 i 194/24 położonych w obrębie J. gmina R..

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 26 stycznia 2009r. W. i J.B. wystąpili do Starosty L. z wezwaniem do ujawnienia w księdze wieczystej oraz operacie ewidencji gruntów przejścia z mocy prawa na rzecz Starosty L. prawa własności do nieruchomości, oznaczonych numerami: 194/1, 194/20 i 194/24, położonych w obrębie J., gmina R.. Do wezwania dołączono decyzję Wójta Gminy R. z dnia 20 kwietnia 2005 r. ([...]), zatwierdzającą projekt podziału działki oznaczonej numerem geodezyjnym 194, o pow. 7,8478 ha, położonej w obrębie J. i stanowiącej współwłasność W. i J.B. oraz postanowienie Wójta Gminy R. z dnia 2 lipca 2008 r. (Nr [...]) wyjaśniające treść tejże decyzji.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, iż Starosta L., opierając się na zgromadzonych w sprawie materiałach, wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy R. zatwierdzającej podział nieruchomości należącej do W. i J.B. uzasadniając to tym, że właściciele opisanej nieruchomości nie brali udziału w postępowaniu. Wątpliwości Starosty L. budził również fakt, że zapis w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla obszaru dzielonej działki, obowiązujący w dacie wydania decyzji, został w roku 2007 zmieniony. Zgodnie bowiem z uchwałą Rady Gminy R. z dnia 29 marca 2007 r. (Nr [...]) grunty, przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego uchwalą Rady Gminy R. z dnia 30 grudnia 2002 r. (Nr [...]) na poszerzenie drogi powiatowej, obecnie zostały przeznaczone na zieleń niską. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., uznając, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, postanowieniem przekazało powyższy wniosek Starosty L., Wójtowi Gminy R. jako wniosek o wznowienie postępowania. Wójt Gminy R., w oparciu jednak o art. 148 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, decyzją Nr [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją.

Przywołano także, iż Starosta L. wystąpił również do Wójta Gminy R. z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Nr [...], z uwagi na zmianę opisanych powyżej zapisów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. (Nr [...]), odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ostatecznej z dnia 20 kwietnia 2005 r. Od decyzji tej Zarząd Powiatu w L. odwołał się, a Samorządowego Kolegium Odwoławcze w L. zaskarżoną decyzję uchyliło i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ I instancji zauważył również, iż decyzją z dnia 20 kwietnia 2005r. Wójt Gminy R. zatwierdził projekt podziału niezgodny z obowiązującym, w dacie wydania decyzji, miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na rysunku bowiem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi J. - terenu 6/2002 MN, który stanowi załącznik nr 6 do uchwały Rady Gminy R. z dnia 30 grudnia 2002 r., pod poszerzenie drogi powiatowej przeznaczono ciągły pas gruntu wzdłuż istniejącej drogi. Natomiast, zgodnie z ostateczną decyzją podziałową, do operatu ewidencji gruntów i budynków prowadzonym dla obrębu Juszowice wprowadzono nowe granice i powierzchnie działek, z których trzy działki, wydzielone na poszerzenie drogi powiatowej, oddzielone są od siebie działką pod budowę drogi lokalnej. Tym samym wydzielone działki 194/1, 194/20 i 194/24 nie stanowią ciągłego pasa gruntu, a przez to w przyszłości niemożliwym by było zagospodarowanie ich na poszerzenie drogi powiatowej.

W końcowej części uzasadnienia wskazano, iż Starosta L. na mocy § 12 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków uwidacznia prawa właścicieli w operacie ewidencji na podstawie między innymi ostatecznych decyzji administracyjnych. Jednak - jak dalej wyjaśniono - tylko takich decyzji, na mocy, których następuje przejście prawa własności nieruchomości. W ocenie organu I instancji decyzja Wójta Gminy R. – wbrew twierdzeniom W. i J.B. - nie stanowi podstawę do przeniesienia prawa własności nieruchomości. Nie zawiera bowiem w swym rozstrzygnięciu tego zagadnienia.

Wskazano także, że Starosta L., jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, nie posiada delegacji ustawowej do ujawnienia tych praw w księgach wieczystych, bowiem to właściciel nieruchomości obowiązany jest do złożenia wniosku o ujawnienie swego prawa w księdze wieczystej.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli W. i J.B..

W ocenie strony odwołującej się kwestionowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wydał ją organ będący równocześnie stroną postępowania, a zatem podlegający wyłączeniu. Wskazano więc, iż niedopuszczalne jest prowadzenie przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego i wydawanie decyzji administracyjnych w przypadku, gdy stroną, tego postępowania, a więc adresatem decyzji ma być dany organ administracji lub jednostka samorządu terytorialnego, którą ów organ reprezentuje. W sytuacji więc, gdy Starosta L. występuje w postępowaniu zarówno jako strona oraz organ administracji, wyłączeniu podlega zarówno Starosta, jak i wszystkie osoby zatrudnione w urzędzie, rozumianym jako biuro organu administracyjnego.

Nadto W. i J.B. wskazali, że należący do nich grunt, z mocy prawa stał się w maju 2005 r. własnością Powiatu L., a skarżący nie otrzymali odszkodowania.

Podniesiono również, że Starosta L. nie posiada legitymacji prawnej do udziału, jako strona, w postępowaniu administracyjnym. Był on bowiem organem opiniującym oraz uzgadniającym w procedurze uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy R. Nr [...], którego ustalenia stanowią podstawy merytoryczne oraz prawne ( prawo miejscowe) decyzji Wójta Gminy R. zatwierdzającej podział nieruchomości oraz postanowienia wyjaśniającego treść decyzji z dnia 20 kwietnia 2005 r.

Wyjaśniono nadto, iż w procedurze uchwalania ww. planu Starosta L. reprezentowany był również poprzez swoją jednostką zajmującą się drogami powiatowymi. W związku z powyższym – zdaniem wnoszących odwołanie – organ I instancji nie może obecnie twierdzić, że nie znane są mu fakty związane z realizacją jego zapotrzebowań na tereny pod drogi publiczne.

Małżonkowie B. zwrócili także i uwagę na fakt, że Starosta Powiatu L. potwierdził, że w dniu 17 marca 2005 roku geodezyjny operat z podziału nieruchomości został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, prowadzonego przez PODGiK w L.. Przyjęcie operatu podziału nieruchomości do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nastąpiło przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a po wydaniu postanowienia akceptującego wstępny projekt podziału dołączony do operatu. Do operatu oraz zawartych w nim dokumentów prawnych Starosta L. nie zgłosił jednak żadnych uwag, ani wniosków.

W ocenie W. i J.B. decyzja Starosty L. narusza art. 6 oraz 7 KPA. Została bowiem podjęta wyłącznie z uwagi na interes Powiatu, a nadto dopiero po uzyskaniu przez skarżących postanowienia WINGiK z dnia 26 sierpnia 2009 r. stwierdzającego bezczynność Starosty L..

Wreszcie strona skarżąca podniosła, iż Starosta L. nie ma żadnych podstaw do tego, aby odmówić wprowadzenia do operatu ewidencji gruntów zmiany właściciela. Wystarczającymi bowiem dokumentami do dokonania tejże zmiany jest: decyzja Wójta Gminy R. z dnia 20 kwietnia 2005 r. oraz postanowienie Wójta Gminy R. wyjaśniające treść tej decyzji.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego ([...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie odmowy wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków prowadzonym dla obrębu J., gmina R. zmiany właściciela nieruchomości oznaczonej numerami: 194/1, 194/20, 194/24 oraz uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w zakresie odmowy ujawnienia w księdze wieczystej praw Powiatu L. do nieruchomości oznaczonej numerami 194/1, 194/20, 194/24 położonej w obrębie J. gmina R..

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 26 stycznia 2009 r. W. i J.B. wezwali Starostę L. do ujawnienia w księdze wieczystej oraz operacie ewidencji gruntów i budynków praw organu do nieruchomości położonej w J. gmina R., oznaczonych geodezyjnie nr 194/1, 194/20, 194/24, które z mocy prawa, na podstawie ostatecznej decyzji podziałowej Wójta Gminy R. z dnia 20 kwietnia 2005 r. przeszły na własność Powiatu L.. W odpowiedzi zainteresowani otrzymali pisemną informację z dnia 23 lutego 2009 r., w której Starosta L. poddaje w wątpliwość rozstrzygnięcia i zgodność z prawem decyzji podziałowej Wójta Gminy R..

Wskazano także, że pismem z dnia 12 sierpnia 2009 r. zainteresowani wystąpili do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z zażaleniem na bezczynność Starosty L., który do tego czasu nie załatwił sprawy wnioskowanej w wystąpieniu z dnia 26 stycznia 2009 r. W uzasadnieniu zażalenia strony podniosły, że organ dotychczas nie złożył wniosku o ujawnienie swych praw do nieruchomości w księdze wieczystej, i w związku z tym zainteresowani nadal ponoszą wszelkie obciążenia podatkowe z tytułu posiadania przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2009 r. (Nr [...]) uznał zażalenie za uzasadnione w części dotyczącej wpisu w operacie ewidencji gruntów i budynków oraz wyznaczył ostateczny termin do załatwienia sprawy w zakresie wpisu w operacie ewidencyjnym - jeden miesiąc od dnia otrzymania postanowienia przez organ I instancji.

Rozpatrując odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego ustalił, że postępowanie administracyjne dotyczące zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej w J. gmina R. oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków numerem 194 wszczęte na wniosek właścicieli przedmiotowej nieruchomości, zostało zakończone decyzją Wójta Gminy R. z dnia 20 kwietnia 2005 r., na podstawie, której w dniu 6 czerwca 2005 r. wprowadzono w operacie ewidencyjnym zmiany w zakresie granic i powierzchni nowych działek powstałych w wyniku podziału działki nr 194.

Wyjaśniono także, że na podstawie zawiadomienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 23 listopada 2005 r., które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w L. w dniu 29 listopada 2005 r. ustalono, że w Dziale I KW [...] zostały ujawnione nowe działki po podziale, w tym działki nr 194/1, 194/20, 194/24, co oznacza, że zostały wprowadzone do przedmiotowej księgi wieczystej zmiany wynikające z ostatecznej decyzji podziałowej.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zważył, że w niniejszej sprawie organ I instancji słusznie odmówił wprowadzenia w operacie ewidencyjnym zmiany, polegającej na wpisaniu jako właściciela działek nr 194/1, 194/20, 194/24 Powiatu L., bowiem Wójt Gminy R., ostateczną decyzją z dnia 20 kwietnia 2005 r. orzekł o podziale nieruchomości oznaczonej jako działka nr 194, nie zaś o zmianie właściciela działek: nr 194/1, 194/20, 194/24. Ostateczna decyzja podziałowa stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów (art. 96 ust. 4 ustawy), lecz tylko w zakresie objętym orzeczeniem decyzji. Oznacza to, że decyzja stanowiła podstawę do wprowadzenia w ewidencji gruntów zmian przedmiotowych (granice i powierzchnie nowych działek), zaś w księdze wieczystej obejmującej przedmiotową nieruchomość, zmian w zakresie oznaczenia nieruchomości w dziale I księgi wieczystej.

Wyjaśniono także, iż brak jest podstaw wprowadzenia w ewidencji gruntów zmiany w zakresie właściciela działek wydzielonych pod drogi, gdyż nie wynika to wprost z treści decyzji. Zauważono także, iż problem związany z przejściem praw do działek gruntu wydzielonych pod drogi, ustawodawca unormował w aktualnym brzmieniu art. 98 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami określając, że podstawą wpisu do księgi wieczystej tych praw, jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział. Ustawodawca nie wymienił w tym przepisie, wzorem treści art. 96 ust. 4 powyższej ustawy, że decyzja ta stanowi podstawę wpisu w ewidencji gruntów i budynków praw właścicielskich w stosunku do działek wydzielonych pod drogi. Zatem uznano, że zmiana własności gruntów wydzielonych pod drogi publiczne może być wprowadzona do ewidencji na podstawie zawiadomienia o wpisie tego prawa do księgi wieczystej, stosownie do treści art. 98 ust. 2 powyższej ustawy.

W dalszej części wskazano, że sprawy dotyczące treści oraz wpisów w księgach wieczystych regulują przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zmianami). Z ogólnej zasady wyrażonej w art. 1 ust 1 ustawy wynika, że księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Ewidencja gruntów i budynków obejmuje natomiast, co do zasady, informacje dotyczące gruntów, budynków i lokali. W ewidencji jedynie wykazuje się właściciela nieruchomości. Wobec powyższego wskazano, że nie jest uprawnione orzekanie na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zmianami) o odmowie ujawnienia w księdze wieczystej praw Powiatu L. do nieruchomości oznaczonych numerami 194/1, 194/20, 194/24 położonych w obrębie J. gmina R.. Starosta L. orzekł jednak o odmowie na podstawie w/w ustawy, pomimo wyraźnej dyspozycji wynikającej ze stanowiska Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wyrażonej w postanowieniu z dnia 26 sierpnia 2009 r., w którym uznał zażalenie stron za uzasadnione, ale tylko w części dotyczącej wpisu w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Wyjaśniając, iż sprawa odmowy ujawnienia praw w księdze wieczystej na podstawie przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne jest bezprzedmiotowa, wskazano, że orzeczenie Starosty L. w tej części należało uchylić i umorzyć. Zauważono jednak, że nie oznacza to, że interes prawny strony w tym zakresie przestaje istnieć, ale traci on doniosłość prawną rozstrzygnięcia w decyzji administracyjnej.

Odnosząc się zaś do zarzutów skarżących, że decyzję wydał organ będący jednocześnie stroną postępowania oraz, że decyzja została wydana wyłącznie z uwagi na interes Powiatu L., podniesiono, że w świetle powyższych wyjaśnień są one nieuzasadnione, bowiem zgodnie z przepisami § 46 ust 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - ostateczne decyzje administracyjne są wprowadzane do ewidencji z urzędu.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyli W. i J.B.. W znacznej części zarzuty zawarte w skardze stanowią powtórzenie podniesionych uprzednio w odwołaniu.

Kwestionowanej decyzji zarzucono mało wnikliwe wręcz powierzchowne ustalenie przez WINGiK stanu faktycznego postępowania będącego przedmiotem rozstrzygnięcia decyzją z dnia 18 września 2009 r., wskazując przy tym, że organ odwoławczy dokonał oceny wyłącznie zapisów kwestionowanej decyzji, nieodnosząc się wcale do postanowienia Wójta Gminy R. z dnia 2 lipca 2008 r., którym Wójt Gminy R. orzekł, że powstałe w wyniku podziału działki oznaczone nr 194/1, 194/20 i 194/24 przeszły na własność Powiatu L., a działka nr 194/19 na rzecz Województwa D..

Wskazano także, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie odniósł się do podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów, zawartych w odwołaniu a szczególnie tego, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wydał ją organ, podlegający wyłączeniu, z uwagi na fakt, iż posiadał on interes prawny w przeprowadzonym postępowaniu.

W. i J.B. podnieśli także, że brak zmiany w operacie ewidencji gruntów powoduje, że figurują oni wciąż jako właściciele działek nr 194/1, 194/19,194/20, 194/24, co oznacza, że to oni, a nie Starosta L. są płatnikami podatku rolnego. Powtórzono także zarzut, zawarty uprzednio w odwołaniu, że Starosta L. nie posiada legitymacji prawnej do udziału jako strona w przeprowadzonym postępowaniu.

W końcowej części skargi W. i J.B. wskazali, iż niezrozumiałym jest dla nich, jak to możliwe, że organ administracji, który z w 2002 roku zarezerwował sobie teren pod poszerzenie drogi z nieruchomości skarżących w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy R. z dnia 30 grudnia 2002r, dzisiaj odmawia uporządkowania w stanu prawnego nieruchomości. W związku z powyższym, wyjaśniono, iż za chybiony należy uznać argument, że nie znane są organowi fakty związane z realizacją jego zapotrzebowań na tereny pod drogi publiczne. Zarezerwowany teren uzyskał bowiem w procedurze uchwalania miejscowego planu takie przeznaczenie jakie uzgodnił i zaopiniował Starosta L..

Podniesiono także, że przejście prawa własności działek gruntów pod drogi nie zależy od postanowień decyzji. Jak bowiem wyjaśniono, powołując się na orzecznictwo postanowienia decyzji w sprawie podziału nieruchomości dotyczące przejścia prawa własności nie mają żadnego znaczenia, gdyż przejście prawa własności nie dokonuje się z mocy decyzji w sprawie podziału ale z mocy prawa. Wobec tego wskazano, że przejście prawa własności ww. działek na powiat dokonało się w dniu uprawomocnienia się decyzji o podziale z mocy ustawy i nie ma znaczenia okoliczność, czy Starosta w toku postępowania podziałowego wyraził na to zgodę, czy nie.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że podnoszone w skardze kwestie stanowią w istocie powtórzenie argumentów zawartych w odwołaniu.

Odnosząc się zaś do zarzutu, iż organ II instancji mało wnikliwie ustalił stan faktyczny sprawy, a w szczególności zaś nie odniósł się do postanowienia Wójta Gminy R. z dnia 2 lipca 2008 r. wskazano, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie miało znaczenia błędne wyjaśnienie Wójta zawarte w punkcie I postanowienia, że działki nr 194/1, 194/24, 194/20 na mocy ostatecznej decyzji z dnia 20 kwietnia 2005 r. przechodzą z mocy prawa na rzecz Starosty L., podczas gdy zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.), działki gruntu wydzielone pod powiatowe drogi publiczne przechodzą z mocy prawa na własność powiatu, a nie starosty.

Również za nieuzasadniony uznano zarzut wydania decyzji w I instancji przez organ mający interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy i zobligowanym do ujawnienia w księdze wieczystej Powiatu L. jako właściciela działek nr 194/1, 194/24, 194/20. Uznano bowiem, że na gruncie obowiązującego prawa kolizja powodująca konieczność wyłączenia organu nie zachodzi, ponieważ zgodnie z art. 7d pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U z 2005 r. Nr 240, poz. 2027), prowadzenie ewidencji gruntów i budynków należy do zadań starosty, zaś stosownie do regulacji wynikających z ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności jej art. 25b, powiatowym zasobem nieruchomości gospodaruje zarząd powiatu, i do kompetencji tego organu należy m. in. wystąpienie do właściwego sądu z wnioskiem o ujawnienie w księdze wieczystej prawa własności nieruchomości nabytych na podstawie ostatecznej decyzji podziałowej.

Za chybiony uznano także zarzut, że Starosta L. nie powinien być stroną w postępowaniu dotyczącym wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym, bowiem jak wyjaśniono w decyzji II instancji, ostateczna decyzja administracyjna, a taką była i nadal pozostaje decyzja Wójta Gminy R. z dnia 20 kwietnia 2005 r. podlega wprowadzeniu z urzędu, bez dodatkowego postępowania administracyjnego.

Ponadto wyjaśniono, że kwestie podatku gruntowego regulują odrębne przepisy, zaś zgodnie z art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią jedynie podstawę wymiaru podatków i świadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Zakres kontroli działalności administracji publicznej obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenie decyzji przez Sąd ma miejsce gdy: nastąpiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 § 1 KPA lub w innych przepisach, sąd zobligowany jest do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Naruszenie, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy procesowej może polegać albo na błędnej wykładni, wyrażającej się nieprawidłowym rozumieniem treści lub znaczenia określonego przepisu lub też na błędzie subsumpcji, czyli przyporządkowania ustalonego stanu faktycznego do hipotezy niewłaściwego przepisu.

Mając na względzie powyżej opisane regulacje normatywne oraz występujące w sprawie okoliczności stanu faktycznego Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie tak decyzja organu I instancji jak i decyzja organu odwoławczego została podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie zważyć należy, iż w przepisie z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne określono, że ewidencja gruntów obejmuje informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, a także oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. W ewidencji tej wskazuje się nadto właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części. Ewidencje gruntów lub budynków prowadzą starostowie (art. 22 ust. 1 powyższej ustawy).

Na mocy zaś § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) prawa osób i jednostek organizacyjnych do nieruchomości uwidacznia się w ewidencji na podstawie: wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 1 grudnia 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1482/08), podzielonym przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do gruntu (w tym w szczególności prawa własności) mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 ust. 1 rozporządzenia, a w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów źródeł tych nie można w sposób dowolny interpretować. Z powyższego wynika więc, iż organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy wynika z dokumentów wskazanych w rozporządzeniu, nie może zaś takiego prawa ani ustanowić, ani wyinterpretować, tj. przyjąć, iż wprawdzie danego prawa nie poświadcza w sposób bezpośredni żaden dokument, niemniej jego istnienie można wywieść z przesłanek pośrednich.

W rozpoznawanej sprawie W. i J.B. wystąpili do Starosty L. o ujawnienie w księdze wieczystej oraz operacie ewidencji gruntów przejścia z mocy prawa na rzecz Starosty L. prawa własności do nieruchomości: 194/1, 194/20 i 194/24, położonych w obrębie J., argumentując, iż powyższa zmiana właściciela wynika z decyzji Wójta Gminy R. z dnia 20 kwietnia 2005 r. ([...]) zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości o numerze geodezyjnym 194, powierzchnia 7,8478 ha, stanowiącej współwłasność W. i J.B. oraz z postanowienia Wójta Gminy R. z dnia 2 lipca 2008r. wyjaśniającego wątpliwości co do treści tejże decyzji. Jednakże dla organu I instancji z powyższej decyzji nie wynika, iż nastąpiło przejście prawa własności nieruchomości, a zatem brak jest podstaw do ujawnienia w operacie ewidencji gruntów i budynków Powiatu L. jako właściciela wskazanych działek. Z powyższym twierdzeniem Starosty L. nie zgodził się Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Zważyć przede wszystkim należy, że z podjętej w niniejszej sprawie decyzji podziałowej wynika, że wskazane w niej działki gruntu wydzielono na poszerzenie drogi, z nieruchomości, będącej przedmiotem tej decyzji, co oznacza, że zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiący, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne.

W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to więc, że w wyniku wydania decyzji z dnia 20 kwietnia 2005 r. działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne, z nieruchomości będącej przedmiotem tej decyzji, przeszły z mocy prawa, odpowiednio na własność właściwego podmiotu w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna, co nadto zostało podkreślone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 października 2007 r. (sygn. akt IIISA/Wr 200/07).

Za chybiony uznać więc należy argument Starosty L., że z decyzji podziałowej nie wynika, iż nastąpiło przejście prawa własności nieruchomości. Co więcej - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 276/05) - oczywiste jest, że postanowienia decyzji w sprawie podziału nieruchomości dotyczy przejścia prawa własności nie mają żadnego znaczenia w świetle regulacji z art. 98 ust. 1, gdyż przejście prawa własności nie dokonuje się z mocy decyzji w sprawie podziału, ale z mocy prawa. Koniecznym jest także zauważenie, że ewentualne rozstrzygnięcie o przejściu na własności nieruchomości przeznaczonych na drogę, nie mieści się w zakreślonych organowi przez prawodawcę granicach władczego rozstrzygnięcia. Zapis taki mógłby bowiem wywołać przekonanie, że kwestia ta objęta jest przedmiotem postępowania podziałowego, a co za tym idzie stwierdzenia, że przejście prawa własności, dokonuje się mocą wydanej decyzji zatwierdzającej projekt podziału.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, mającego na względzie powyższe regulacje normatywne, nie sposób się zgodzić z twierdzeniem Starosty L., iż opisana decyzja Wójta Gminy R. zatwierdzając podział nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym 194 nie stanowi podstawy wprowadzenia zmiany właściciela nieruchomości oznaczonych numerami 194/1, 194/20 i 194/24. Powyższe stanowisko tutejszego Sądu znajduje także potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gliwicach z dnia 26 lutego 2010 r. (sygn. akt IISA/Gl 988/09), który zauważył, że skuteczne uprawnienie do zgłoszenia zmiany w ewidencji gruntów wynika z tytułu własności do tego gruntu lub innego tytułu pozwalającego na władanie nim (w odniesieniu do gruntów państwowych lub samorządowych), jak również z posiadania (czy wydania - w przypadku odpowiednich jednostek) dokumentu, który może stanowić podstawę aktualizacji operatu ewidencyjnego, a za taką należy uznać ostateczną decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości. Zasadnym jest nadto wskazanie, iż w rozpoznawanej sprawie, już w samej decyzji z dnia 20 kwietnia 2005 r. organ wskazał, że stanowi ona podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej oraz katastrze nieruchomości, a zatem właśnie w ewidencji gruntów.

Konkludując, uznanie przez organ I instancji, w toku rozpoznawania niniejszej sprawy, że decyzja podziałowa Wójta Gminy R. z dnia 20 kwietnia 2005 r. (Nr [...]) nie może stanowić aktualizacji operatu ewidencyjnego, stanowiło naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się zatem kryterium legalności, będącym wyznacznikiem sprawowanej kontroli administracji publicznej, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zobligowany był do uchylenia tejże decyzji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego.

Mając powyższe na względzie, stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II uzasadnione jest postanowieniami art. 152 powyższej ustawy.