Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 26 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 roku sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwiększenia wysokości zasiłku okresowego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. LS

II SA/ŁD 857/13

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku nr [...], po rozpoznaniu odwołania S. S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku nr [...], którą odmówiono S. S. zwiększenia zasiłku okresowego przyznanego decyzją nr [...] z dnia [...] roku. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia SKO przytoczyło art. 138 § 1 k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. DZ.U. 2001r., nr 1 poz. 856 ze zm.), art. 3 ust 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. DZ.U. 2013, poz.182 ze zm.).

W uzasadnieniu organ odwoławczy szeroko przytoczył powołane na wstępie przepisy regulujące przesłanki przyznawania pomocy społecznej. Powtórzył ustalenia organu I instancji nie kwestionując, że S. S. spełnia kryteria warunkujące przyznanie prawa do zasiłku okresowego. Wyrazem tego było przyznanie beneficjentowi prawa do tego świadczenia na okres od marca do maja 2013 roku w kwocie 185,34 zł miesięcznie (decyzja z dnia [...] roku). Organ odwoławczy szczegółowo omówił zasady przyznawania tego świadczenia i ustalania jego wysokości. Wskazał, że zasiłek okresowy jest świadczeniem przyznawanym obligatoryjnie w razie spełnienia przesłanek, natomiast określenie jego wysokości ustawodawca w niewielkim zakresie pozostawił uznaniu administracyjnemu.

W konkluzji stwierdzono, że organ I instancji, uznając, że brak podstaw do zwiększenia kwoty zasiłku przyznanego decyzją z dnia [...] roku, nie przekroczył granic uznania administracyjnego, bowiem przyznano skarżącemu pomoc stosowanie do posiadanych środków, wnioskodawca zaś korzysta także z innych form pomocy.

S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie precyzując jednak jej zarzutów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ponadto, stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zastosowanie tej właśnie regulacji czyni skargę skuteczną, bowiem skarżący nie zawarł w skardze żadnych zarzutów natury procesowej czy merytorycznej, natomiast z urzędu należało podnieść wadliwość zaskarżonych decyzji.

W sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, organom bowiem umknęło, że uruchomione zostało równolegle do postępowania niniejszego postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku [...], w zwykłym toku instancji. Jak wynika z akt administracyjnych, odwołanie zostało rozstrzygnięte decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...]. Przywołana decyzja została również zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. , zaś sprawę zarejestrowano pod sygnaturą akt [...].

Z powyższego wynika, że przed rozpoznaniem odwołania od decyzji z dnia [...] roku organy uruchomiły dodatkową procedurę jej zmiany. Bezsprzecznie zaś, orzekając o zasiłku okresowym za ten sam okres, organy winny się ograniczyć do rozpoznania odwołania od rozstrzygnięcia przyznającego to świadczenie, wysokość przyznanego świadczenia należało rozpoznać w trybie kontroli instancyjnej. Ewentualne wnioski skarżącego dotyczące wysokości świadczenia należało rozpoznać w postępowaniu odwoławczym, bez wszczynania odrębnej procedury, zaś w razie omyłkowego wszczęcia rozważyć umorzenie postępowania.

W zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu decyzjach organy nie wyjaśniły trybu, w jakim procedują. Co do zasady od decyzji I instancji służy odwołanie (art. 127 § 1 k.p.a.). Do czasu uostatecznienia decyzji jej zmiana możliwa jest zatem w trybie postępowania instancyjnego, które wszczyna złożenie odwołania.

Ponadto przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują możliwość zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a., gdy przemawia za tym słuszny interes strony. Przepis art. 163 k.p.a. wskazuje na możliwość uchylenia lub zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, w sytuacji, gdy przewidują to przepisy szczególne. W tym wypadku należałoby odwołać się do ustawy o pomocy społecznej. Z art. 106 ust. 5 u.p.s. wynika, że można zmienić decyzję na korzyść strony nawet bez jej zgody. Zarówno jednak przepis art. 155 k.p.a., jak i przepis art. 163 k.p.a. czy art. 106 ust. 5 u.p.s. dotyczą zmiany decyzji ostatecznej. Stąd wniosek, że do wszczęcia procedury zmiany decyzji niezbędne jest ustalenie, że decyzja jest ostateczna. Jak wynika z akt administracyjnych, decyzja z [...] roku stała się ostateczna z dniem [...] roku, kiedy to SKO utrzymało ją w mocy. Tymczasem poddana kontroli sądu w niniejszej sprawie decyzja SKO nosi datę [...] roku. Organ rozstrzygnął zatem o odmowie zmiany wysokości świadczenia (a więc zmiany decyzji z [...] roku), zanim rozpoznano odwołanie od decyzji przyznającej świadczenie w określonej wysokości za ten sam okres.

Zatem w stanie faktycznym niniejszej sprawy, gdy postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku było w toku, organ nie mógł skutecznie wszcząć procedury zmiany tej decyzji, niezależnie od tego, czy miała zamiar procedować w trybie art. 155 k.p.a., czy art. 106 ust. 5 u.p.s. w zw. z art. 163 k.p.a. Doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Treść zakwestionowanych decyzji, ani ich uzasadnienie nie wskazują przy tym na podstawie których przepisów, w jakim trybie odmówiono skarżącemu zmiany decyzji z dnia [...] roku. Stanowi to o dodatkowej wadzie decyzji, związanej z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., który obliguje organ do wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięć. To uchybienie uniemożliwia jakąkolwiek weryfikację przyjętego trybu, co o tyle nie ma znaczenia, że w realiach rozpoznawanej sprawy żaden z trybów przewidziany dla zmiany decyzji ostatecznej nie był dopuszczalny.

Z uwagi na powyższe, wobec tego, że organy w niniejszej sprawie rozstrzygnęły o zmianie wysokości świadczenia w czasie, gdy toczyło się postępowanie odwoławcze od decyzji przyznającej to samo świadczenie na ten sam okres, a więc postępowanie odwoławcze dotyczące tej samej decyzji Prezydenta Miasta Ł. (z dnia [...] roku nr [...]), należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] roku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

m.ch.