II SA/Bd 113/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-06-19	
Data wpływu	2024-02-08	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy	
Sędziowie	Grzegorz Saniewski
Jarosław Wichrowski /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak	
Symbol z opisem	6049 Inne o symbolu podstawowym 604	
Hasła tematyczne	Administracyjne postępowanie	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Skarbowej	
Treść wyniku	oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 775; art. 45, 44, 134; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi [...] w [....] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę.	
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2023 r. znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej powoływana jako kpa) stwierdził, że złożony przez P. sp. z o.o. s.k. w W. (dalej określana jako Spółka lub Skarżąca) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony z uchybieniem terminu.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z niedopełnieniem ciążącego na Spółce obowiązku w postaci zgłoszenia do CRBR, w ustawowo przewidzianym terminie, zaistniały podstawy do nałożenia kary pieniężnej, wynikającej z art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1124 ze zm.). Mając na uwadze powyższe, organ decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r., Nr [...] nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł, o której mowa w art. 153 ust. 1 cyt. ustawy. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłka nie została podjęta przez Spółkę w terminie, zatem uznano ją za doręczoną 3 lutego 2023 r. w trybie uregulowanym w art. 44 kpa.

Zgodnie z art. 127 kpa, stronie przysługuje prawo złożenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Określony w art. 129 § 2 kpa termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

Decyzja z [...] stycznia 2023 r. została doręczona Spółce w trybie uregulowanym w art. 44 kpa - 3 lutego 2023 r. Zgodnie z brzmieniem art. 129 § 2 kpa, termin procesowy do skutecznego wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 17 lutego 2023 r., tymczasem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w placówce Poczty Polskiej 15 września 2023 r., a więc po upływie ustawowego terminu..

W myśl art. 57 § 5 pkt 2 kpa, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1641) albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Terminy w postępowaniu administracyjnym, w tym termin do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), są terminami zawitymi, a ich niedotrzymanie powoduje dla strony ujemne skutki procesowe. Z upływem terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja staje się ostateczna, a niedotrzymanie tego terminu powoduje utratę prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i skutkuje brakiem możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy.

W myśl art. 134 kpa, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

W niniejszej sprawie, wraz z wnioskiem o ponowne rozparzenie sprawy, Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Jednakże z uwagi na fakt, że Spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, organ postanowieniem z [...] października 2023 r., Nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny i prawny, organ postanowił, jak w sentencji.

Skargę na ww. postanowienie złożyła Spółka, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 134 zw. z art. 43 i 44 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że upłynął termin na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sytuacji, gdy decyzja nie została w sposób prawidłowy doręczona Skarżącej, a więc termin na wniesienie wniosku obiektywnie w ogóle nie rozpoczął biegu;

2) art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8, art. 11, art. 12 i art. 81a kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie i następnie bezpodstawne stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a co za tym idzie pozbawienie Skarżącej prawa do instancyjnej kontroli zapadłego rozstrzygnięcia, co jest rażąco sprzeczne z obowiązkiem działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa, w tym w sposób budzący zaufanie do organów, a także przeczy zasadzie rozstrzygnięcia wszelkich ewentualnych wątpliwości dotyczących stanu faktycznego na korzyść strony;

3) art. 107 § 3 i art. 58 § 1 i 2 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pomimo złożenia przez Skarżącą uzasadnionego wniosku o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, co powinno skutkować przywróceniem terminu i rozpoznaniem tego wniosku, albowiem Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi (o ile w ogóle miało miejsce) nastąpiło bez winy strony, a wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przed upływem 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.

Mając na uwadze powyższe, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu Spółka wskazała, że wbrew twierdzeniom organu w skrzynce oddawczej ani w drzwiach adresata listonosz nie pozostawił zawiadomienia (awizo) o pozostawieniu decyzji we właściwej placówce pocztowej w związku z nieobecnością adresata. Po zakończeniu pandemii zarówno prezes zarządu Spółki, jak i pracownicy (3 osoby) nadal pracują w systemie zdalnym, a skrzynka pocztowa z korespondencją - z dołożeniem należytej staranności - jest sprawdzana co najmniej raz lub dwa razy w tygodniu przez prezesa zarządu. Jednakże z nieznanych do dnia dzisiejszego Skarżącej przyczyn nie znalazła ona w skrzynce pocztowej (czy innych miejscach wymienionych przez ustawodawcę) jakichkolwiek zawiadomień o konieczności odbioru przesyłek poleconych z placówki pocztowej. Co istotne, nie chodzi tu o 1 czy 2 awiza, ale Skarżącej nie doręczono łącznie 10 zawiadomień o nadejściu przesyłki poleconej, tj. 5 zawiadomień pierwotnych, jak również 5 zawiadomień powtórnych, co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji, że Spółka nie mogła nawet przypuszczać, że toczy się wobec niej postępowanie administracyjne. Gdyby Skarżąca wiedziała o decyzji, to z pewnością odebrałaby ją i nie podejmowałaby niekorzystnych dla siebie kroków.

Już chociażby w świetle zasad doświadczenia życiowego wskazać należy, że nie jest możliwe, aby Spółka pominęła aż 10 awiz. Takie jej zaniechanie byłoby nieracjonalne w sytuacji, gdy w tym okresie na bieżąco odbierano szereg korespondencji adresowanej do Spółki. Dodatkowo, gdyby przyjąć czysto hipotetycznie, że Spółka w ogóle nie odbierała korespondencji, to w skrzynce pocztowej - poza zawiadomieniami o listach z Urzędu Skarbowego - byłoby wiele innych zawiadomień potwierdzających nieodbieranie korespondencji. Tymczasem skrzynka pocztowa była pusta.

Zdaniem Spółki, najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem zaistniałej sytuacji jest przyjęcie nieprawidłowego wykonania usługi pocztowej przez listonosza - brak pozostawienia awiz w skrzynce pocztowej pozwanej. Problem z awizowaniem przesyłek w dzielnicy W. jest powszechnie znany, wielokrotnie bowiem miały miejsce sytuacje, w których listonosz nawet nie podejmował próby doręczenia korespondencji, po czym po kilku dniach w skrzynce znajdowało się zawiadomienie pierwotne wraz z zawiadomieniem powtórnym. Powszechność takiej praktyki ze strony listonoszy pracujących na terenie dzielnicy W. jest faktem notoryjnym. Zatem, wobec mnogości uchybień w zakresie doręczeń przesyłek (w tym także sądowych) przez listonoszy z terenu dzielnicy W., należy uznać to za wysoce prawdopodobne, że także w odniesieniu do Spółki doszło do takich nieprawidłowości.

Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że sposób opisania koperty zawierającej przesyłkę, jak też zwrotnego poświadczenia odbioru może budzić wątpliwości, czy obrazuje ono rzeczywiste zdarzenia. Podpisy nakreślone przy poszczególnych datach są nieczytelne, uniemożliwiają identyfikację osoby doręczającej awizo i przyjmującej niepodjętą przesyłkę. Brak zatem dowodu doręczenia, z którego wynikałoby, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas, a zatem w konsekwencji brak podstaw do twierdzenia, że przesyłka była dwukrotnie awizowana (art. 44 § 2 i § 3 kpa).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 45 kpa "Jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio.". Z kolei stosownie do art. 44 kpa "§ 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

§ 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

§ 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.

§ 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.".

Cyt. przepis konstruuje fikcję prawną doręczenia, z której wynika domniemanie skuteczności doręczenia pisma w trybie określonym w art. 44 § 1-4, mimo że jest oczywiste, że pismo nie dotarło fizycznie do rąk adresata w terminie określonym w art. 44 § 1 kpa. Doręczenie dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne skutecznego doręczenia pisma oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn zawinionych lub niezawinionych leżących po jej stronie. Domniemanie prawne doręczenia pisma z zastosowaniem fikcji prawnej doręczenia jest niewzruszalne w tym sensie, że nie można skutecznie wykazywać, że treść pisma nie dotarła do wiadomości adresata. Jest to bowiem przewidywany i dopuszczalny skutek zastosowania tej instytucji. Jednak następstwa tak skonstruowanego domniemania prawnego mogą być bardzo dotkliwe dla strony, szczególnie w sytuacjach kiedy strona nie dowie się o treści pisma w terminie umożliwiającym jej skuteczne działanie prawne. W związku z tym dopuszczalne jest obalenie domniemania doręczenia pisma z zastosowaniem fikcji doręczenia przez wykazanie, że zastosowanie art. 44 kpa było wadliwe przez nieprzestrzeganie poszczególnych wymogów procedury doręczenia zastępczego.

W przedmiotowej sprawie decyzję z dnia [...].01.2023 r., od której Skarżąca złożyła 15.09.2023 r. (data nadania) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ doręczył Skarżącej właśnie w sposób opisany w cyt. art. 44 kpa. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia doręczenia, przesyłka zawierająca ww. decyzję była awizowana dwukrotnie, tj. 20.01.2023 r. i 30.01.2023 r. Treść ww. dokumentu wskazuje ponadto, że awizo zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Skarżąca nie odebrała przesyłki i w związku z tym 6.02.2023 r. została ona zwrócona do organu.

Odnosząc powyższy stan faktyczny sprawy do cyt. przepisów regulujących kwestię tzw. doręczenia zastępczego, należy stwierdzić, że zostały spełnione przesłanki z art. 44 kpa: adresat miał siedzibę pod wskazanym adresem, pismo było przechowywane przez okres czternastu dni w placówce pocztowej operatora pocztowego, na co wskazuje zestawienie ww. dat awizowania przesyłki. Operator pocztowy umieścił w skrzynce odbiorczej zawiadomienie o pozostawieniu pisma na okres 14 dni do dyspozycji adresata, po 10 dniach od pierwszego awiza dokonał powtórnego awizowania, o czym stanowi informacja umieszczona na przesyłce - kopercie zawierającej decyzję. Z powyższego wynika, że przesyłka była awizowana łącznie przez 17 dni, co nie ma jednak wpływu na ocenę skuteczności fikcji doręczenia.

Nie sposób zgodzić się z poglądem Skarżącej, że nieczytelny podpis listonosza na dokumencie awizo skutkuje wadliwością doręczenia. W orzecznictwie podnosi się, że brak czytelnego podpisu doręczającego nie stanowi uchybienia mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a co za tym idzie, okoliczność ta nie powinna przesądzać o nieskuteczności zastępczego doręczenia przesyłki (tak m.in. NSA w wyroku w sprawie II FSK 1030/08, wyrok WSA w Olsztynie w sprawie I SA/Ol 470/22, wyrok WSA w Warszawie w sprawie III SA/Wa 1319/21). Obowiązek złożenia czytelnego podpisu ciąży jedynie na osobie odbierającej przesyłkę, co jest niezbędne do ustalenia, czy przesyłka została doręczona osobie uprawnionej do jej odbioru. Bez takiego czytelnego podpisu niemożliwe byłoby późniejsze ustalenie, kto w rzeczywistości tę przesyłkę odebrał. Z kolei dane personalne doręczającego (listonosza) nie mają żadnego wpływu na skuteczność doręczenia, ponadto dane te niewątpliwie wynikają z innych dokumentów, które są w posiadaniu Poczty Polskiej i nie ma przeszkód w ustaleniu, który z doręczycieli otrzymał daną przesyłkę i podejmował próbę jej doręczenia oraz pozostawiał stosowne zawiadomienia. Należy również zwrócić uwagę na to, że w orzecznictwie wskazuje się nawet, że brak podpisu doręczającego nie pozbawia zwrotnego potwierdzenia odbioru waloru dokumentu.

Odnośnie twierdzeń Skarżącej dotyczących powszechnie znanej okoliczności nieprawidłowego doręczania przesyłek w dzielnicy W. w W., stwierdzić trzeba, że jest ono gołosłowne i nie poparte żadnymi dowodami. W szczególności z akt nie wynika, aby Skarżąca podjęła jakiekolwiek próby reklamowania doręczenia przesyłki.

Reasumując, organ w prawidłowy sposób ustalił w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty stan faktyczny i w oparciu o art. 134 kpa stwierdził, że złożony przez Skarżącą dnia 15.09.2023 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...].01.2023 r., doręczonej Skarżącej 3.02.2023 r. (w trybie art. 44 kpa), został złożony po terminie wskazanym w art. 129 § 2 kpa, co skutkowało koniecznością stwierdzenia, że został on złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia zgodnie z art. 134 kpa.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935) podlegała oddaleniu.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.