II SAB/Bd 18/22 - Wyrok

Data orzeczenia	2022-07-19	
Data wpływu	2022-02-28	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy	
Sędziowie	Halina Adamczewska-Wasilewicz
Jarosław Szulc /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Wójcik	
Symbol z opisem	658
6480	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Skarżony organ	Inne	
Treść wyniku	zobowiązano do podjęcia czynności	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 902; art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 13 ust. 1; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 lipca 2022 r. sprawy ze skargi F. w W. na bezczynność D. P. N. "R." w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje D. P. N. "R." w B.do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 19 listopada 2021 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność D. P. N. "R." w B. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od D. P. N. "R." w B. na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
F. W. z siedzibą w W. (Skarżąca) drogą elektroniczną w formie wiadomości e-mail złożyła do Dyrektora wniosek o udzielenie informacji publicznej o treści:

1) Czy Państwa przedszkole otrzymało w 2020 r. z budżetu gminy (miasta) dotację, o której

mowa w art. 17 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych?

2) Jeśli tak – w jakiej łącznej wysokości (za cały rok 2020)?

Wniosek zawarty został w zbiorczym e-mailu, wysłanym z adresu [...] do adresata jawnego [...] oraz do adresatów ukrytych, zbiorczo poprzez wpisanie szeregu adresów poczty elektronicznej (mailowych). Zdaniem Fundacji, korespondencja ta stanowi wniosek o udostępnienie informacji publicznej.

Następnie, pismem z dnia [...] stycznia 2022r. Skarżąca wniosła skargę na bezczynność organu, dyrektora przedszkola, zarzucając, naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku Fundacji o udostępnienie informacji publicznej.

W skardze wniosła o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku Fundacji o udzielenie informacji publicznej z dnia [...] listopada 2021 r. w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności, a także o stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała m.in., że Organ jako dyrektor przedszkola niepublicznego, pozostaje podmiotem objętym obowiązkami wynikającymi z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej na zasadzie art. 4 ust. 1 pkt 5 tejże ustawy, jako wykonujący zadania publiczne (m.in. z art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r.- Prawo oświatowe) oraz dysponujący majątkiem publicznym w postaci dotacji o której mowa w art. 17 (w szczególności ust. 1 lub 3) ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych. Zdaniem Skarżącej, zapytanie obejmowało również zakresowo wprost kwestie dot. realizacji zadań publicznych w aspekcie majątkowym (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.) oraz dotacji pochodzącej z majątku publicznego - budżetu jednostki samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.).

Skarżąca podała, że mimo upływu 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ w żaden sposób nie zareagował na wniosek, nie informując nawet wnioskodawcy o opóźnieniu na zasadzie art. 13 ust 2 u.d.i.p. Co więcej, w dacie składania skargi upłynął także 2-miesięczny termin, który nie okazał się dla organu wystarczający, aby uczynić cokolwiek w przedmiocie załatwienia sprawy. Zdaniem Skarżącej, skoro organ w przewidzianym ustawowo terminie nie podjął żadnego z w/wym. działań, w sposób oczywisty pozostaje w bezczynności, co uzasadnia nałożenie zobowiązania przez Sąd do rozpatrzenia wniosku.

Skarżąca stwierdziła, że wniosek z dnia [...] listopada 2021 r. został złożony przez F. W. dopuszczalnej formie jako wiadomość e-mail, na adres poczty elektronicznej Organu, uwidoczniony w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych, o którym mowa w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w sprawie nie doszło do bezczynności organu, który został wezwany do udostępnienia informacji publicznej, zaś wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej. Wskazał na art. 1 ust. 1, art. 4 i art. 6 u.d.i.p. Podał, że zapytanie Fundacji, zgodnie ze wskazaniem zawartym w skardze, obejmowało zakresowo kwestie dotyczące realizacji zadań publicznych w aspekcie majątkowym (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy) oraz dotacji pochodzącej z budżetu j.s.t. (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d). W ocenie organu, przedszkole niepubliczne nie należy do wymienionych kategorii podmiotów, a wskazane kwestie zawarte w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f oraz pkt 5 lit. d, nie odnoszą się do przedszkola niepublicznego. Według systemu oświaty, zgodnie z przepisem art. 168 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, przedszkola niepubliczne prowadzone są przez osoby fizyczne i osoby prawne (niebędące j.s.t.). Organ uznał, że biorąc pod uwagę art. 4 u.d.i.p. przedszkole niepubliczne, prowadzone przez osobę fizyczną lub prawną niebędącą j.s.t., nie jest organem władzy publicznej, nie jest organem samorządów gospodarczych i zawodowych, nie jest podmiotem reprezentującym zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, nie jest podmiotem reprezentującym państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Jednostką organizacyjną samorządu terytorialnego jest np. publiczna szkoła i przedszkole, prowadzone przez j.s.t., gdyż jest zorganizowane w formie jednostki budżetowej i podlega właśnie samorządowi terytorialnemu. Zdaniem organu niepubliczne przedszkole nie może zostać zaliczone jako podmiot reprezentujący inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedszkole prowadzone przez osobę fizyczną nie jest w ogóle osobą prawną, a już szczególnie taką, w której wymienione jednostki mają pozycję dominującą. Przedszkole nie jest także jednostką organizacyjną, nawet niebędącą osobą prawną, co zgodnie podkreśla doktryna i cała judykatura. Zdaniem organu, nie ma prawnych przesłanek do uznania tych jednostek za podmioty należące do sfery finansów publicznych, tak samo, jak nie stanowią one jednostek budżetowych i nie wykonują tak rozumianych zadań publicznych, zatem nie mieszczą się w kategorii podmiotów, określonych w art. 4 ust. 1, gdyż zadania publiczne w zakresie oświaty w szerokiej formie należą do zadań własnych samorządów terytorialnych poszczególnych szczebli. Podmioty prywatne mogą co najwyżej wykonywać takie same zadania, ale jako uzupełnienie zadań publicznych, wykonywanych przez organy i instytucje państwowe i samorządowe. Zgodnie z ustawą, prowadzenie przedszkoli należy do zadań własnych gminy.

Natomiast odnośnie ewentualnego uznania podlegania przepisom ustawy ze względu na wykonywanie zadań publicznych lub dysponowaniem majątkiem publicznym, Dyrektor Przedszkola stwierdził, że Przedszkola niepubliczne, a także publiczne prowadzone przez inne osoby, niż j.s.t., nie są zaliczane ani do podmiotów opisanych w art. 4 ust. 1 pkt 1-4, ani nie są podmiotem określonym w pkt. 5, gdyż prywatne przedszkola nie wykonują zadań publicznych. Zadania publiczne w zakresie edukacji, polegającej na prowadzeniu przedszkoli, są zadaniami publicznymi spoczywającymi na gminie. Tym samym, prowadzenie przedszkola, szczególnie niepublicznego, ale także publicznego prowadzonego przez podmioty prywatne, inne niż j.s.t., nie będzie zadaniem publicznym. Tym samym, prowadzenie przedszkola przez podmiot prywatny, nie stanowi realizacji zadania publicznego w zakresie edukacji publicznej, gdyż takie zadania jako zadania własne wykonuje wyłącznie samorząd gminny. Osoby prywatne prowadzące przedszkola ani same

te przedszkola, nie wykonują w tym zakresie zadań publicznych.

Organ dodał, że również art. 70 Konstytucji RP nie może być podstawą do rozstrzygania w niniejszym przypadku, bowiem dotyczy wyłącznie nauczania i obowiązku szkolnego, a nie dotyczy przedszkoli, opieki przedszkolnej i przedszkoli niepublicznych.

Dalej Organ podał, że przedszkole prowadzone przez osobę prywatną nie jest dysponentem majątku publicznego. Podkreślił, że dysponowanie majątkiem publicznym nie jest tym samym, czym jest pobieranie dotacji oświatowej. Dysponent majątku publicznego musi bowiem zostać wyposażony w taki majątek, np. jako jednostka budżetowa (np. przedszkole prowadzone przez gminę) i staje się tym samym jego "zarządcą". Natomiast korzystanie z dotacji nie jest "dysponowaniem majątkiem publicznym". Przepisy art. 5 ustawy o finansach publicznych określają, co jest środkiem publicznym. Nie ma tam dotacji udzielanych z budżetów j.s.t. jednostkom spoza sektora finansów publicznych. Jednocześnie art. 6 ustawy o finansach publicznych stanowi, że środki publiczne przeznacza się na wydatki i rozchody publiczne. Dotacje udzielane jednostkom oświatowym są więc wydatkami publicznymi, ale z chwilą wydatkowania, środki takie tracą przymiot środków publicznych i stają się zapłatą, dotacją lub innym wydatkiem. Wobec tego to, co otrzyma inny podmiot, nie jest już wydatkiem publicznym ani środkiem publicznym. Z kolei, art. 9 tej ustawy określa, jakie podmioty tworzą sektor finansów publicznych. Pośród wymienionych jednostek nie ma przedszkoli ani szkół prowadzonych przez inne osoby niż j.s.t., gdyż są wymienione jedynie jednostki budżetowe, a takimi zgodnie z art. 4 ust. 1 ufzo są tylko przedszkola prowadzone przez j.s.t. Zatem przedszkola inne niż prowadzone przez j.s.t. (albo ministra) nie są podmiotami sektora finansów publicznych. Tym samym, nie wypełniają one kryteriów określonych w art. 4 u.d.i.p. w żadnym z jego punktów ani nie stanowią informacji określonej w art. 6 ust. 1 pkt 5. Zatem zdaniem organu, dotacje oświatowe udzielane szkołom oraz majątek prywatnych szkół nie są majątkiem publicznym, co do którego udostępnia się informacje publiczne.

Natomiast informacją publiczną, do udostępnienia której jest zobowiązany organ administracji, jest informacja o środkach budżetu j.s.t., przeznaczonego na dotacje dla jednostek oświaty niepublicznej, te informacje podlegają ogłoszeniu w Biuletynie Informacji Publicznej jako uchwała budżetowa oraz sprawozdania z wykonania budżetu, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wobec powyższego, przedszkole niepubliczne jako podmiot spoza sfery finansów publicznych nie udostępnia tego rodzaju informacji, ponieważ nie stanowią one informacji publicznej.

W rezultacie Dyrektor Przedszkola uznał, że nie doszło do bezczynności, w tym bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Przede wszystkim, "wniosek o udostępnienie informacji publicznej" nie został skierowany konkretnie do adresata, jakim jest dyrektor tego przedszkola lub ogólnie samo przedszkole. Pismo nieskierowane do konkretnego adresata nie może być uznane za prawidłowo sformułowany wniosek. Następnie, wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej. Ustawa nie określa w takim przypadku żadnej drogi działania przez podmiot, wezwany do udzielenia takiej informacji. Wskazywana droga poinformowania wnioskodawcy jest wyłącznie zwyczajowa, a nie prawna. W tym konkretnym przypadku, brak było zarówno odpowiednio zaadresowanego wniosku do konkretnego adresata, jak i prawnej konieczności odpowiedzi poprzez udzielenie informacji, gdyż nie jest to informacja publiczna. Wobec tego, wniosek został pozostawiony bez odpowiedzi, ponieważ nie zachodziły przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. W myśl art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Skarga w przedmiotowej sprawie zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, że rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga, jest jedną z wielu skarg skierowanych przez F. W. do tutejszego Sądu, w sprawach o zasadniczo tożsamym przedmiocie sporu. Ponieważ skład orzekający podziela argumentację i oceny zawarte we wcześniejszych wyrokach, w których dokonano oceny zagadnień, które są sporne również w tej sprawie - np. w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 18 maja 2022r., sygn. akt II SAB/Bd 19/22, w dalszej części Sąd częściowo posłuży się również argumentacją w nim zawartą.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji wymaganego ustawą o dostępie do informacji publicznej, jak i wówczas, gdy podmiot ten błędnie stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na jej zasadach. Oceniając, czy adresat żądania o udostępnienie informacji publicznej pozostaje w bezczynności, należy wziąć pod uwagę, że na gruncie przepisów u.d.i.p. realizacja "prawa dostępu do informacji publicznej" w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1-3), wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek: 1) przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., 2) adresatem żądania musi być podmiot zobowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., 3) żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Przykładowe, o czym świadczy użycie zwrotu "w szczególności", wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu zawiera art. 6 ust. 1 u.d.i.p.

Wniosek w niniejszej sprawie został skierowany do Dyrektora Niepublicznego Przedszkola "[...]" w B., który, jak wynika z akt sprawy, nie udzielił Skarżącej żądanej informacji. Zdaniem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę, przedszkole prowadzone przez osobę prywatną jest podmiotem spoza sfery finansów publicznych, nie dysponuje majątkiem publicznym, nie mieści się w kategorii podmiotów określonych w art. 4 u.d.i.p. i nie jest obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, a ponadto dotacje dla przedszkoli niepublicznych nie stanowią informacji określonej w art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Skład orzekający w niniejszej sprawie tego poglądu nie podziela.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Określenie na podstawie przytoczonej normy prawnej, czy dany podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, każdorazowo wymaga ustalenia, czy: 1) wykonuje zadania publiczne, 2) dysponuje majątkiem publicznym. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie dyrektor niepublicznego przedszkola jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. ponieważ spełnia obie te przesłanki.

Odnośnie pierwszej z nich należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 1082) do systemu oświaty zalicza się wszystkie przedszkola, bez pozostawienia poza tym systemem przedszkoli niepublicznych, o których mowa w art. 8 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 1 ustawy. Jak z kolei wynika z art. 13 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 6 pkt 1 tej ustawy, zarówno przedszkola publiczne jak i niepubliczne realizują programy wychowania przedszkolnego uwzględniające podstawę programową wychowania przedszkolnego. Faktyczna różnica między przedszkolem publicznym i niepublicznym sprowadza się do normatywnie uregulowanej bezpłatności za gwarantowany czas nauczania, wychowania i opieki oraz zapewnieniu powszechnej dostępności przedszkoli publicznych (por. M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2021, art. 13, WKP 2021). W oparciu o przytoczone regulacje ustawy Prawo oświatowe należy zatem zaliczyć oświatę oraz kształcenie do zadań publicznych nawet, gdy są one wykonywane przez placówki niepubliczne. Forma, w jakiej ustawodawca umożliwił wykonywanie zadań oświatowych, w tym m.in. prowadzenie przedszkola przez osoby prawne lub osoby fizyczne, nie przesądza bowiem o odmiennym charakterze zadań wykonywanych w ramach systemu oświaty.

Zdaniem Sądu, dyrektora przedszkola niepublicznego można zaliczyć także do kategorii podmiotów, które ustawa o dostępie do informacji publicznej określa jako "dysponujące majątkiem publicznym". Informacja, której udzielenia żądała Skarżąca, dotyczyła sposobu finansowania placówki z majątku publicznego, konkretnie - dotacji pochodzącej z majątku publicznego - budżetu jednostki samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.). W wyroku z 19 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 3361/19 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że "Uwzględniając zakres przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej uznaje się, że ustawodawca w treści art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. posługuje się pojęciem majątku w znaczeniu szerokim. Majątkiem publicznym w rozumieniu powyższego przepisu będzie majątek, który - niezależnie od charakteru podmiotu będącego właścicielem - zostaje w sposób prawny przeznaczony do użytku publicznego, w zakresie pełnego lub ograniczonego korzystania, regulowanego na podstawie lub z wyłączeniem prawa administracyjnego". Nie budzi wątpliwości, że przedszkole niepubliczne jest jednostką finansowaną w części z budżetu gminy, w formie dotacji udzielanej na podstawie art. 17 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 1930). W powyższym świetle, żądanie Skarżącej dotyczyło zatem informacji publicznej podlegającej udostępnieniu.

Podsumowując, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 października 2018r., sygn. akt I OSK 1487/18, że "w zacytowanym wyżej art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. ustawodawca wyodrębnił aż trzy grupy podmiotów zobowiązanych. Są to:

1) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne,

2) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które dysponują majątkiem publicznym,

3) osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Spełnienie choćby jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek pozwala przyjąć, że dany podmiot jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3288/15). (...) Istota art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. sprowadza się do objęcia obowiązkiem udostępnienia informacji publicznej również podmiotów prywatnych realizujących zadania publiczne, lub dysponujących majątkiem publicznym. Jest to konieczne i niezbędne do realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej w dobie decentralizacji administracji publicznej i prywatyzacji wykonywania zadań publicznych. Jak wynika z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, to właśnie przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. stanowi podstawę obowiązku udostępniania informacji publicznych m.in. przez niepubliczne szkoły wyższe, niepubliczne jednostki systemu oświaty (przedszkola, szkoły), stowarzyszenia realizujące zadania publiczne, spółki wykonujące publiczny transport zbiorowy, [...] czy [...], bowiem wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym".

Z powyższych względów Dyrektor, do którego skierowano ten wniosek, winien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Ustawa o dostępie do informacji publicznej stanowi, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują.

Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji.

W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że organ otrzymał wniosek Skarżącej, ale, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej" nie został skierowany konkretnie do adresata, jakim jest dyrektor tego przedszkola lub ogólnie samo przedszkole. Należy wskazać, że otrzymany jako wiadomość tekstowa e-mail podaje jako adresata również Dyrektora. Należy przy tym zaznaczyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych nakazuje zaś za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 708/17). W konsekwencji w sprawie przyjąć należy, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] listopada 2021 r. został w tym dniu skutecznie do organu złożony jako wiadomość e-mail na adres poczty elektronicznej podmiotu zobowiązanego zamieszczony w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych, o którym mowa w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej. Znajduje to potwierdzenie w aktach sprawy w postaci wydruku z poczty elektronicznej nadawcy, tj. Skarżącej (k. 10 i 35 akt sądowych). Na tle spraw związanych z wnioskami o udostępnienie informacji publicznej drogą elektroniczną wykształcił się pogląd, wedle którego istnieje "w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiałoby, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna byłaby od woli organu. Godziłoby to w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji), jak też dostępność informacji publicznej – art. 61 ust. 1 Konstytucji. Wskazać jednak należy, że dla zastosowania opisanego wyżej domniemania kluczowe jest ustalenie, czy wniosek został w ogóle wysłany drogą elektroniczną. Dopiero potwierdzenie tego faktu pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. W przywoływanym wyżej orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowano, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana" (zob. wyroki NSA z 6 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2577/17 i z 16 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1924/16). Wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi przy tym dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (zob. wyrok NSA z 16.09.2016 r., I OSK 1924/16).

W przedmiotowej sprawie dyrektor przedszkola niepublicznego nie podjął w reakcji na wniosek Skarżącej żadnej czynności przewidzianej ustawą – nie udostępnił żądanej informacji, nie wydał decyzji odmownej, nie powiadomił też wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację. W związku z tym należało uznać, iż organ po upływie terminu 14 dni, określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. od dnia złożenia wniosku popadł w bezczynność. Z tych powodów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał Dyrektora do rozpoznania wniosku Skarżącej z dnia [...] listopada 2021r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku (pkt 1 sentencji wyroku).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku. Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu (podmiotu zobowiązanego) będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. np. wyrok NSA z 22 września 2021 r. sygn. akt III OSK 995/21). Należy mieć bowiem na względzie, że nieudostępnienie w terminie wnioskowanej informacji nie stanowiło przejawu złej woli organu, lecz było wynikiem mylnego przekonania, że niepubliczne przedszkole prowadzone przez osobę prywatną nie jest w świetle art. 4 u.d.i.p. podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a ponadto dotacje dla przedszkoli niepublicznych nie stanowią informacji określonej w art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej (480 zł).