Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 stycznia 2026 r. sygn. akt I SA/Bd 660/25 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 9 października 2025 r. nr 9002-2025-000851 w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej zwany: WSA lub sądem I instancji) postanowieniem z 30 stycznia 2026 r. sygn. akt I SA/Bd 660/25 przywrócił termin do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. M. (dalej zwanej: skarżącą) na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu (dalej zwanego: organem lub Dyrektorem ARiMR) z 9 października 2025 r. nr 9002-2025-000851 w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

Strona wniosła za pośrednictwem organu skargę na decyzję Dyrektora ARiMR z 9 października 2025 r.

Postanowieniem z 9 stycznia 2026 r. sąd I instancji odrzucił skargę na decyzję Dyrektora ARiMR jako wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia spowodowane nadaniem skargi za pośrednictwem Paczkomatu InPost.

Pismem z 19 stycznia 2026 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku podała, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, a skargę nadała w ustawowym terminie w placówce InPost będąc przekonana, że nadanie pisma u tego operatora zachowuje termin. Dodała, że nie posiada specjalistycznej wiedzy o instytucji "operatora wyznaczonego".

Uzasadniając przywrócenie terminu do złożenia skargi WSA w Bydgoszczy podkreśliła, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca dowiedziała się o ujemnych skutkach nadania przesyłki za pośrednictwem InPost z postanowienia sądu odrzucającego skargę. W dniu 19 stycznia 2026 r. nadała za pośrednictwem Poczty wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jednocześnie załączając skargę. W związku z powyższym sąd I instancji uznał, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu i dopełniła czynności w przewidzianym prawem terminie.

Sąd uznał także, że skarżąca uprawdopodobniła brak zawinienia w nadaniu przesyłki zawierającej skargę przy skorzystaniu z usług operatora InPost. Skarżąca występuje w sprawie samodzielnie, nie korzysta z pomocy wykwalifikowanego pełnomocnika, zatem mogła nie posiadać dostatecznej wiedzy u jakiego operatora należy nadać przesyłkę, aby zachować termin do jej wniesienia. W tych okolicznościach brak zachowania terminu do wniesienia skargi nie może zostać oceniony, jako zaniedbanie, za które odpowiedzialna jest strona skarżąca.

Dyrektor ARiMR wniósł zażalenie na ww. postanowienie domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasadzenia od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postpowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postpowania tj. art.174 pkt 2 w zw. z 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej zwanej: p.p.s.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

I. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a polegające na przywróceniu terminu do złożenia skargi na decyzję organu przez sąd przez wadliwe przyjęcie, że strona dowiedziała się o ujemnych skutkach nadania przesyłki za pośrednictwem firmy kurierskiej InPost z postanowienia sądu odrzucającego skargę tym samym uprawdopodobniając, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż ten argument stanowił jedyne uprawdopodobnienie przyczyny naruszenia terminu, które sąd przyjął za wystarczające w przedmiotowej sprawie;

II. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 3 p.p.s.a polegające na wniesieniu przez stronę przeciwną wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję organu bezpośrednio do sądu z pominięciem organu, a w konsekwencji niedochowania ustawowego obowiązku skutkującego, w ocenie Dyrektora ARiMR, upływem terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, a ponadto pozbawienia organu uprawnienia do zajęcia stanowiska w przedmiocie złożonego przez stronę przeciwną wniosku.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano argumentację na poparcie podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W myśl natomiast art. 87 § 3 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi.

Z powyższych regulacji wynika, że co do zasady wniosek ten składa się bezpośrednio w sądzie, w którym czynność miała być dokonana, a jedynie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze przyjmuje się, że ta odrębność została podyktowana tym, że przed rozpoznaniem wniosku sąd powinien dysponować aktami sprawy, te zaś są w posiadaniu organu. Przyjmuje się przy tym, że od tej reguły jest także wyjątek, mianowicie w sytuacji gdy o uchybieniu terminu do złożenia skargi strona dowiedziała się z postanowienia o jej dorzuceniu. W takiej sytuacji wniosek o przywrócenie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienie skargi po odrzuceniu skargi przez sąd składa się do sądu, a nie za pośrednictwem organu, ponieważ akta sprawy są już w sądzie (por. wyrok WSA z 2 marca 2004 r. sygn. II SA/Wa 3288/05; postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II OZ 1343/10; treść tych jak i dalej przywołanych orzeczeń dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. 3, LexisNexis, W-wa 2008, s. 256).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższa wykładnia art. 87 § 3 p.p.s.a. powinna także – na zasadzie wyjątku – znaleźć zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, zważywszy na przebieg zdarzeń, które nastąpiły w toku postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi przez skarżącą. Jak wynika bowiem z akt sprawy skarga skarżącej została odrzucona postanowieniem WSA w Bydgoszczy z 9 stycznia 2026 r., gdyż skarga została wniesiona po upływie terminu (tj. 17 listopada 2025 r.) do jej wniesienia spowodowane nadaniem skargi za pośrednictwem Paczkomatu InPost. Oczywistym przy tym wydaje się wniosek, że zważywszy na datę wydania orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (9 stycznia 2026 r.) i datę złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (22 stycznia 2026 r.), że akta administracyjne przedmiotowej sprawy, rozumianej w znaczeniu materialnoprawnym, znajdowały się w tymże sądzie. Następnie sąd I instancji rozstrzygał w przedmiocie złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Przedstawiony powyżej przebieg zdarzeń zainicjowanych pierwszą skargą złożoną do WSA wskazuje, że skarżąca o uchybieniu terminu do wniesienia skargi dowiedziała się z postanowienia sądu, i termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w tym wypadku rozpoczął bieg w dacie, gdy akta tej sprawy administracyjnej znajdowały się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym. Zrozumiałym więc jest, że w tej wyjątkowej sytuacji dopuszczalnym było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do tegoż sądu, a nie w trybie określonym w art. 87 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do zastosowania regulacji przewidzianej w art. 88 p.p.s.a. Zatem zarzut organu co do naruszenia art. 87 § 13 p.p.s.a. należało uznać za niezasadny.

Przechodząc do rozpoznania zarzutu naruszenia art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. wskazać należy, że z konstrukcji przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a wynika, że w sytuacji gdy sąd dojdzie do przekonania, że skarżąca uchybiła terminowi bez swojej winy zobowiązany jest – na jej wniosek – do przywrócenia terminu. Przy czym przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757). Z ugruntowanego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że kwestię braku winy należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. np. postanowienia NSA z: 17 października 2014 r. sygn. akt I OZ 872/14; 15 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1090/14; 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OZ 262/12; 25 stycznia 2011 r. sygn. akt II OZ 7/11). Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, albowiem przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne.

Mając na uwadze powyższe uregulowania należy stwierdzić, że skarżąca uprawdopodobniła, że uchybiła terminowi do złożenia skargi bez swojej winy, albowiem mogła pozostawać w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że wniesienie pisma za pośrednictwem operatora InPost w ostatnim dniu terminu równoznaczne jest z zachowaniem terminu do wniesienia skargi.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że skarżąca dochowała staranności aby nadać przedmiotową skargę w dniu, w którym upływał termin do jej wniesienia. Jednak uczyniła to z wykorzystaniem niewłaściwego operatora pocztowego. Na podkreślenie zasługuje fakt, na co również wskazywał sąd I instancji, że skarżąca nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zatem mogła nie dysponować pełną wiedzą w zakresie aktualnie wyznaczonego operatora.

W tym miejscu podkreślić należy, że to organy administracji publicznej obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy administracji czuwają – zgodnie z art. 9 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek. Zachowanie się przez stronę zgodnie z udzielonymi jej przez organ informacjami nie może powodować dla strony ujemnych konsekwencji, a wątpliwości, co do stanu faktycznego nie powinny być rozstrzygane na niekorzyść strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23 lipca 1992 r. sygn. akt III ARN 40/92, opubl. z glosą aprobującą W. Tarasa w PiP 1993, nr 3, poz. 110 oraz glosą J. Zimmermanna opubl. w PiP 1993, nr 8, poz. 46, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 1996 r., sygn. akt III ARN 19/96, wyroki NSA z dnia 17 marca 1995 r., sygn. akt III SA 1054/94, z dnia 16 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1559/97, zbiór LEX nr 38213). Innymi słowy niepełne pouczenie uzasadniałoby przywrócenie terminu, zaś odmowa oznaczałaby pozbawienie strony prawa do sądu (por. wyrok NSA z 28 września 2012 r. sygn. akt II GSK 1124/11).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach niniejszej sprawy, z uwagi na powyższe, zachodzą oczywiste powody do przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia środka odwoławczego. Co prawda Dyrektor ARiMR zawarł w decyzji prawidłowe pouczenie o przysługującej skarżącej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy za pośrednictwem Dyrektora ARiMR w terminie 30 dni od doręczenia decyzji – na co zresztą organ wskazywał w zażaleniu. Nie ulega jednak wątpliwości, że w pouczeniu tym brak informacji o tym, kto jest obecnym operatorem obsługującym sądy i prokuratury, a oddanie pisma w placówce Poczty Polskiej S.A. (będącej operatorem wyznaczonym w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe), jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu.

Z tych względów za zgodne z prawem uznać należy stanowisko sądu I instancji, że skarżąca uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji