Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Michał Podsiadło po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2023 r. sprawy ze skargi M.L. i W.L. na czynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2023 r. znak: DON.7102.3.2022.BSI w przedmiocie informacji o możliwości zastosowania środka egzekucyjnego postanawia: odrzucić skargę.

Postanowieniem z 5 września 2022 r. znak: DON.7102.3.2022.BSI, wydanym na podstawie art. 37 § 6 pkt 1 i 2 oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu ponaglenia M.L.i W.L. (dalej: skarżących) na bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB), Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego:

1) wskazał, że WINB dopuścił się bezczynności,

2) stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3) wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do 10 października 2022 r.,

4) zarządził wyjaśnienie przyczyn bezczynności i ustalenie osób winnych bezczynności.

Pismem z 3 stycznia 2023 r. skarżący wystąpili do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) o "wszczęcie postępowania egzekucyjnego

w celu wyegzekwowania zarządzenia wydanego w punkcie 4 decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego" Wskazali, że nie otrzymali informacji o realizacji tego zarządzenia.

Zaskarżonym pismem z 9 lutego 2023 r. znak: DON.7102.3.2022.BSI, GINB poinformował skarżących, że procedura administracyjna nie przewiduje zastosowania środka egzekucyjnego w stosunku do postanowienia wydanego

w trybie art. 37 k.p.a. Organ wskazał, że wnosząc ponaglenie do GINB, skarżący wyczerpali możliwość wniesienia środka zaskarżenia w tej sprawie w trybie art. 37 k.p.a. W piśmie tym przypomniano, że skorzystanie z art. 37 § 1 k.p.a. stanowi przesłankę skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. GINB dodał, że WINB załatwił odwołanie wniesione przez skarżących decyzją z 24 listopada 2022 r. nr 487/2022.

Pismem z 18 lutego 2023 r. M.L. i W.L. skierowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na "decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego" z 9 lutego 2023 r. znak: DON.7102.3.2022.BSI, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący domagają się od GINB wszczęcia postępowania egzekucyjnego zgodnie z działem III ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej: u.p.e.a.): "Egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym". Ich zdaniem, u.p.e.a. nie zwalnia postanowienia wydanego w warunkach art. 37 k.p.a.

"z obowiązku egzekucji. Skarżący podtrzymali skargę w piśmie z 12 kwietnia 2023 r.

W odpowiedzi na skargę, GINB wniósł o jej odrzucenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,

z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, postępowań,

o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r.

o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane

w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego

i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających

z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto zgodnie z art. 3 § 2a i 3, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jak również

w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę,

i stosują środki określone w tych przepisach.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono odpowiedź organu na wystąpienie skarżących, zmierzające do wykonania przez WINB rozstrzygnięcia GINB wydanego w trybie art. 37 § 6 pkt 2 lit. "b" k.p.a., polegającego na zarządzeniu wyjaśnienia przyczyn bezczynności i ustaleniu osób winnych bezczynności.

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 37 § 6 pkt 2 lit. "b" k.p.a., organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym – w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości – zarządza wyjaśnienie przyczyn

i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że redakcja tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że jego adresatem jest organ administracji, a nie strona postępowania. Z regulacji tej nie wynikają dla strony żadne uprawnienia ani obowiązki. W konsekwencji zatem nie posiada ona uprawnienia do domagania się realizacji tak określonego obowiązku, bowiem w żaden sposób nie przekłada się to na jej sytuację prawną (zob. postanowienie WSA w Szczecinie z 30.11.2017 r.,

II SAB/Sz 119/17, LEX nr 2417338). Zatem nawet uwzględnienie ponaglenia

i zarządzenie przez organ wyższego stopnia wyjaśnienia przez organ prowadzący postępowanie administracyjne przyczyn stwierdzonej bezczynności lub przewlekłości i ustalenia osób winnych bezczynności lub przewlekłości nie wszczyna nowej sprawy administracyjnej. Nie jest zatem dopuszczalne wniesienie do sądu administracyjnego skargi dotyczącej działań organu dotyczących w realizacji obowiązków nałożonych przez organ wyższego stopnia na mocy art. 37 § 6 pkt 2 lit. "b" k.p.a. (por. postanowienie WSA w Lublinie z 14.12.2021 r., III SAB/Lu 29/21, LEX nr 3278443).

W ocenie Sądu, kwestia wykonania zarządzenia wydanego na podstawie art. 37 § 6 pkt 2 lit. "b" k.p.a. nie należy do właściwości sądów administracyjnych również dlatego, że dotyczy w istocie zagadnienia odpowiedzialności pracownika winnego bezczynności. Zgodnie z art. 38 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa, jeżeli z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił sprawy w terminie lub prowadził postępowanie dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy (por. W. Gurba, Zwalczanie i zapobieganie bezczynności oraz przewlekłości postępowania administracyjnego, PiP 2015, nr 11, s. 94-110). W związku z tym, zarządzenie wydane na podstawie ww. przepisu, "należy do zakresu wewnętrznego urzędowania i może być wykonywane w formach prawnych przewidzianych w przepisach określających organizację i zakres działania tego organu" (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 37).

Tymczasem zgodnie z art. 5 pkt 1 i 2 p.p.a., sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej

w stosunkach między organami administracji publicznej ani też w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. Tego zaś dotyczy sprawa zainicjowana analizowaną skargą. Jak już bowiem wyżej wyjaśniono, zarządzenie z art. 37 § 6 pkt 2 lit. "b" k.p.a. jest zagadnieniem wewnętrznego urzędowania administracji publicznej, wynika z relacji między organem wyższego stopnia a organem właściwym do załatwienia sprawy, jak również wywołuje konsekwencje w zakresie podległości służbowej pracownika organu. Wobec tego skarżący nie mogą skutecznie domagać się od sądu administracyjnego wyegzekwowania tego zarządzenia ani kontroli działań organów związanych z jego wykonaniem.

W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.