II GSK 2468/21 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-05-29	
Data wpływu	2021-11-10	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Marek Krawczak	
Symbol z opisem	6172 Notariusze i aplikanci notarialni	
Hasła tematyczne	Inne	
Sygn. powiązane	VI SA/Wa 4/21	
Skarżony organ	Minister Sprawiedliwości	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c); Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 nr 0 poz 2000; art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 nr 0 poz 1192; art. 10 § 1 i 3, art. 11 pkt 2, art. 12 § 1,  art. 15, art. 16 pkt 5, art. 16a § 1; Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - t.j.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 4/21 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 października 2020 r. nr DZP-IV.6240.104.2020 w przedmiocie odmowy ponownego powołania na stanowisko notariusza 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje w całości od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.	
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.

Wyrokiem z dnia 15 marca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 4/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. B. (strona, wnioskodawca, skarżący, strona skarżąca) na decyzję Ministra Sprawiedliwości (Minister, organ) z dnia 27 października 2020 r., nr DZP-IV.6240.104.2020, w przedmiocie odmowy ponownego powołania na stanowisko notariusza.

II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.

Wnioskodawca w dniu 13 sierpnia 2020 r. wystąpił do Ministra o ponowne powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w S. Podał, że spełnia wymagania określone w art. 11 pkt 1-3 i 7 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (p.n.), obecnie jest wpisany na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w L., a od 24 lipca 1987 r. do 29 listopada 2010 r. prowadził kancelarię notarialną w S. i nie został ukarany dyscyplinarnie. Skarżący wskazał, że po odwołaniu ze stanowiska notariusza prowadził gospodarstwo rolne, nie wykonywał żadnego zawodu prawniczego, ale nieodpłatnie świadczył pomoc prawną, w tym: przeprowadził skutecznie postępowania administracyjne w przedmiocie odtworzenia zaginionego statutu Spółki dla Z. w S. oraz w przedmiocie ujawnienia w Rejestrze Ewidencji Gruntów wykazu osób uprawnionych udziału we W. w S.; reprezentował Koło Łowieckie nr [...] "[...]" w S., jako pełnomocnik zarządu, w postępowaniach przed Sądem Okręgowym o ustalenie stosunków członkostwa oraz o uchylenie uchwał Walnego Zgromadzenia Członków [...]. Na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, zgromadzonych w toku postępowania oraz znajdujących się w aktach osobowych nr [...] i nr [...], prowadzonych przez Okręgową Radę Adwokacką w L. (ORA) i aktach [...], dotyczących postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec strony, Minister ustalił, że wnioskodawca ma 63 lat, posiada obywatelstwo polskie, korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych. W 1984 r. ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego i uzyskał tytuł magistra prawa. Po odbyciu aplikacji notarialnej w okręgu Sądu Wojewódzkiego w [...] i zdaniu z oceną pozytywną w dniach 10-11 grudnia 1985 r. egzaminu notarialnego, decyzją Ministra z 8 stycznia 1986 r. ([...]) został powołany na stanowisko asesora notarialnego w okręgu Sądu Wojewódzkiego w [...]. Następnie decyzją z 24 lipca 1987 r. został mianowany przez Ministra notariuszem Państwowego Biura Notarialnego w S., a decyzją z 19 marca 1992 r. Minister wyznaczył stronie siedzibę kancelarii notarialnej w S. Organ podał następnie, że wnioskodawca w dniu 10 lipca 2008 r. sporządził w swojej kancelarii akt notarialny (Rep. A nr [...]), obejmujący umowę darowizny, na mocy której matka została obdarowana przez trzech synów ich udziałami wynoszącymi po 3/32 w nieruchomościach rolnych i oświadczyła, że darowiznę tę przyjmuje, a następnie w tym samym akcie notarialnym obdarowana darowała swojemu małoletniemu wnukowi, reprezentowanemu przez ojca (jednego z wcześniejszych darczyńców), należące do niej udziały wynoszące 29/32 części w ww. nieruchomościach rolnych, o łącznym obszarze 4,95 ha, a ojciec działający w imieniu i na rzecz swojego małoletniego syna darowiznę tę w imieniu i na rzecz syna przyjął. Obdarowana i jednocześnie darczyńca nie podpisała aktu notarialnego, lecz złożyła na nim odcisk palca (kciuka prawej ręki). Według biegłych psychiatrów, którzy sporządzili opinię na polecenie Prokuratury Rejonowej w S. w sprawie [...] i Sądu Rejonowego w S. w sprawie o sygn. akt III K [...], stan psychiczny obdarowanej w lipcu 2008 r. nie pozwalał na świadome wyrażenie przez nią woli oraz na obszerne, logiczne i rzeczowe odpowiedzi na pytania. Nie mogła ona rozpoznać znaczenia czynności prawnej, a stan wyłączenia świadomości i znaczenia podejmowanej czynności prawnej winien być zauważalny dla notariusza.

Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z 18 maja 2010 r., sygn. akt II K [...], uznał wnioskodawcę za winnego tego, że działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, będąc funkcjonariuszem publicznym jako notariusz nie dopełnił ciążących na nim obowiązków działając na szkodę interesu prywatnego oraz będąc osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu, poświadczył nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, tj. popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (k.k.) i art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., i za to wymierzył mu karę jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby lat czterech, karę grzywny oraz orzekł zakaz wykonywania zawodu notariusza na okres 4 lat.

Decyzją z dnia 25 października 2010 r., nr [...], Minister odwołał stronę ze stanowiska notariusza na podstawie art. 16 § 1 pkt 5 p.n. Na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister, decyzją z dnia 29 listopada 2010 r., nr DO IV-634-37/10, utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję. Po rozpoznaniu skargi strony, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 250/11, uchylił zaskarżoną decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 stycznia 2012 r. w sprawie II GSK 1778/11, na skutek skargi kasacyjnej organu, uchylił to orzeczenie i oddalił skargę.

Na wniosek Ministra z dnia 7 grudnia 2009 r. zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego. Orzeczeniem Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w L. (SD IN) z dnia [...] maja 2014 r., sygn. akt [...], skarżący został uniewinniony od zarzutu rażącego naruszenia art. 80 § 2 i art. 86 p.n. Orzeczenie to, na skutek odwołania Ministra, zostało uchylone przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny przy Krajowej Radzie Notarialnej (WSD KRN) orzeczeniem z [...] października 2014 r, sygn. akt [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania SD IN, który orzeczeniem z dnia 17 października 2016 r., sygn. akt [...], ponownie uniewinnił skarżącego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Orzeczenie to, po rozpoznaniu odwołania Ministra, WSD KRN utrzymał w mocy orzeczeniem z dnia 30 stycznia 2017 r. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 29 września 2017 r., sygn. akt SDI [...], oddalił kasację Ministra jako oczywiście bezzasadną.

Okręgowa Rada Adwokacka L. (ORA), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, uchwałą z dnia 20 marca 2018 r. wpisała go na listę adwokatów Izby Adwokackiej w L. Minister decyzją z 27 kwietnia 2018 r. sprzeciwił się ww. wpisowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi strony, wyrokiem z 4 października 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1288/18, uchylił zaskarżoną decyzję.

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 października 2020 r. Minister odmówił ponownego powołania strony na stanowisko notariusza.

Minister przedstawił tryb powoływania notariusza, uregulowany w art. 10 p.n., w tym obowiązek zasięgnięcia opinii rady właściwej izby notarialnej, którą przedstawiła Rada Izby Notarialnej w L. (RIN) w formie uchwały nr [...] z 6 września 2020 r., pozytywnie opiniującej wniosek strony o ponowne powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w S. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 16a p.n. osoba, która przestała być notariuszem, z przyczyn o których mowa w art. 16 § 1 pkt 5, może zostać ponownie powołana, jeżeli spełnia wymagania określone w art. 11 pkt 1-3 i 7 p.n. Te przesłanki podlegają badaniu przez Ministra. Cechy nieskazitelności charakteru lub rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (art. 11 pkt 2 p.n.) mają ocenny charakter. Po zgromadzeniu materiału dowodowego, Minister dokonał wnikliwej i wszechstronnej analizy tego materiału dowodowego i uznał, że wnioskodawca spełnia kryteria wymienione w art. 11 pkt 1, 1a, 3 i 7 p.n., ale nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, wymaganej przez art. 11 pkt 2 p.n. W ocenie organu, strona nie spełnia przesłanki z art. 11 pkt 2 p.n., gdyż jej zachowanie w trakcie wykonywania zawodu notariusza w zdecydowany sposób podważyło jej wiarygodność. Na notariusza jako osobę zaufania publicznego nałożono dodatkowe wymagania, których podstawą jest przede wszystkim zaufanie nie tylko klientów, ale również organów i instytucji państwa. Takie cechy, jak dokładność, uczciwość, rzetelność, należyta staranność, stanowią podstawę wykonywania tego zawodu. Nabierają one szczególnego znaczenia w takich sferach, jak staranne wypełnianie obowiązków nałożonych przez ustawodawcę. Osoba wykonująca zawód notariusza zobowiązana jest respektować najwyższe standardy etyczne i być poza wszelkim podejrzeniem, co uprawnia do sankcjonowania wszelkich zachowań, stwarzających choćby ryzyko podważania tego zaufania. Zdaniem Ministra, wnioskodawca sporządzając 10 lipca 2008 r. sporny akt notarialny dopuścił się rażącej i oczywistej obrazy przepisów art. 80 § 2 p.n. (przy dokonywaniu czynności notarialnych notariusz jest obowiązany czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne) i art. 86 p.n. (notariuszowi nie wolno dokonywać czynności notarialnej, jeżeli poweźmie wątpliwość, czy strona czynności notarialnej ma zdolność do czynności prawnych). Organ wyjaśnił, że z opinii biegłych psychiatrów sporządzonych na użytek postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem skazującym, wydanym w sprawie III K [...], wynika, że strona sporządzając w dniu [...] lipca 2008 r. akt notarialny (Rep. A nr [...]), dokonała czynności notarialnej z udziałem osoby, która miała całkowicie wyłączoną zdolność świadomego podjęcia decyzji i wyrażenia woli, i stan ten z uwagi na zaawansowane stadium choroby Alzheimera, winien być zauważalny podczas kontaktu z nią. Zdaniem organu, sama wątpliwość co do posiadania przez stronę zdolności do czynności prawnych winna skutkować odmową dokonania czynności notarialnej. Wbrew treści art. 86 p.n. wnioskodawca działań takich wówczas nie podjął, nie zabezpieczając w ten sposób praw i słusznych interesów tej osoby, jako strony aktu notarialnego. Minister zauważył, że zatarcie skazania wynikające z wyroku Sądu Rejonowego w S., sygn. akt II K [...], nie wyłącza możliwości dokonywania w trybie art. 75 k.p.a. ustaleń, że wnioskodawca "popełnił czyn naganny, który może podważać jego wiarygodność i rękojmię" w rozumieniu przepisów p.n. oraz przeprowadzenia oceny jego zachowania (w tym też tego, które legło u podstaw skazania), celem ustalenia, czy spełnia on ustawowe warunki do powołania na stanowisko notariusza. Zatarcie skazania eliminuje bowiem jedynie skutki prawnokarne skazania (brak jest podstaw do uznania kandydata na notariusza za osobę karaną). Nie eliminuje ono jednak uprawnienia, czy wręcz obowiązku Ministra, rozpoznającego wniosek o powołanie na stanowisko notariusza, dokonania oceny, czy określony czyn ma wpływ na ocenę etyczno-moralną tej osoby i tym samym ustalenia, czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Za nietrafny Minister uznał pogląd, że po zatarciu skazania niebyłe są zdarzenia, które legły u jego podstaw. W ocenie organu, upływ okresu, na jaki orzeczono wobec wnioskodawcy środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu notariusza, nie oznacza, że strona automatycznie "odzyskała" możliwość wykonywania tego zawodu. Postępowanie w sprawie powołania na stanowisko notariusza prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy p.n. i tylko w przypadku stwierdzenia, że osoba ponownie ubiegająca się o możliwość wykonywania zawodu notariusza spełnia wszystkie warunki określone w art. 11 pkt 1-3 i 7 w zw. z art. 16a tego aktu, Minister może taką osobę powołać. Organ wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie miał wątpliwości, że wnioskodawca nie gwarantuje prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Minister zgodził się, że ocena czy kandydat na notariusza daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza nie może, co do zasady, ograniczać się do jednostkowego zdarzenia z przeszłości i wymaga wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności mających znaczenie przy dokonywaniu tej oceny, jednakże w przypadku kwestii powołania na stanowisko notariusza osoby, która wcześniej wykonywała ten zawód, a następnie na skutek wyroku orzekającego o zastosowaniu środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu notariusza została odwołana ze stanowiska notariusza, ocena czy osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, wymaga uwzględnienia także tych okoliczności, które miały miejsce po odwołaniu ze stanowiska notariusza. W ten sposób można bowiem ocenić, czy zachowanie kandydata w życiu zawodowym i osobistym, pozwala prognozować, że mimo nagannego zdarzenia z przeszłości, będzie on prawidłowo wykonywał zawód notariusza. W tym kontekście Minister podniósł, że po odwołaniu ze stanowiska notariusza w 2010 r. wnioskodawca, pomimo wpisu w 2018 r. na listę adwokatów ORA w L., nie wykonywał tego zawodu, prowadząc – jak wskazał – gospodarstwo rolne. Brak jest więc danych i okoliczności pozwalających stwierdzić, jak obecnie wykonuje obowiązki zawodowe (wnioskodawca podał jedynie, że nieodpłatnie świadczy pomoc prawną), które stanowiłyby wystarczającą "przeciwwagę" do stwierdzonego rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu zawodu notariusza w przeszłości i pozwalałyby zasadnie przyjąć, że będzie prawidłowo wykonywał zawód notariusza. Minister podkreślił także, że brak uznania winy wnioskodawcy w postępowaniu dyscyplinarnym oraz zatarcie skazania wynikającego z wyroku karnego, nie stanowiły okoliczności przemawiającej za przyjęciem, że strona daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Organ nie podzielił zatem opinii RIN, że wnioskodawca daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, przy odwołaniu się do jego wiedzy oraz dotychczasowego doświadczenia zdobytego przez dwudziestotrzyletni okres wykonywania zawodu notariusza, w sytuacji, gdy Rada w ogóle nie rozważała stwierdzonego, rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu zawodu notariusza, którego wnioskodawca nie uniknął pomimo długoletniego doświadczenia zawodowego, i to naruszenia prowadzącego do zaprzeczenia istocie tego zawodu.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

Sąd I instancji wskazał, że podstawą prawną wydanej decyzji był art. 10, art. 11 pkt 1-3 i 7 i art. 16a p.n. Następnie przytoczył i omówił powyższe przepisy. Sąd Wojewódzki podniósł, ze z mocy art. 16a § 1 p.n. Minister miał prawo skontrolowania wszystkich wymagań stawianych osobie ponownie ubiegającej się o stanowisko notariusza, w tym przepisie wymienionych. Podniósł, że nie było sporu, że skarżący spełnił wymagania z art. 11 pkt 1, 1a, 3 i 7 p.n., natomiast spór zaistniał na tle oceny przesłanki powołanej w art. 11 pkt 2 p.n., to jest przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. WSA w Warszawie podniósł, że w ocenie skarżącego orzeczenia sądów dyscyplinarnych oraz zgromadzone w tych postępowaniach dowody (także z postępowania karnego), w tym nowe lub uzupełniające opinie biegłych psychiatrów i biegłej psycholog, a także okoliczność, że jest niekarany (stwierdzona informacją z Krajowego Rejestru Karnego uzyskana przez Ministra na mocy art. 13a p.n.), miały istotny wpływ na ocenę wspomnianej przesłanki, szczególnie, że odnosiły się do tego samego zdarzenia, co postępowanie karne. Odnosząc się do powyższego, Sąd Wojewódzki wskazał, że odpowiedzialność karna i dyscyplinarna notariusza są odrębne od siebie (art. 52 § 2 p.n.), choć mogą dotyczyć tego samego czynu, jeżeli miał cechy przestępstwa (art. 1 § 1 k.k.) oraz przewinienia dyscyplinarnego (art. 50 p.n.). Sąd I instancji stwierdził, że organ miał obowiązek zbadania czy wnioskodawca daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (art. 16a § 1 w zw. z art. 11 pkt 2 p.n.). Wszechstronne badanie przed powołaniem na stanowisko notariusza, czy kandydat rzeczywiście daje rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu, jest zadaniem Ministra Sprawiedliwości, który ma czuwać nad tym, aby standardy wykonywania zawodu zaufania publicznego były zachowane. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, Minister prawidłowo uwzględnił i ocenił zachowanie skarżącego, który będąc notariuszem sporządził 10 lipca 2008 r. akt notarialny z udziałem osoby, która miała całkowicie wyłączoną zdolność świadomego podjęcia decyzji i wyrażenia woli z uwagi na zaawansowane stadium choroby Alzheimera, a stan wyłączenia świadomości i znaczenia podejmowanej czynności prawnej u tej osoby "winien być zauważalny podczas kontaktu z nią". WSA w Warszawie stwierdził, że Minister prawidłowo przyjął, że zatarcie skazania wyrokiem karnym za dany czyn nie zwalnia go z obowiązku oceny tego czynu z punktu widzenia gwarancji rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, jeżeli pozostaje on w związku z oceną etyczno-moralną danej osoby, rzutującą na jej postawę zawodową. Organ wszechstronnie rozważył znaczenie tego czynu dla spornej przesłanki z art. 11 pkt 2 p.n. Skarżący nie podważył skutecznie tej oceny. Przywoływane orzeczenia z postępowania dyscyplinarnego nie mogły podważyć mocy i skutków wyroku karnego. Sąd I instancji podniósł, że Minister również rozważał w ramach omawianej przesłanki kwestię aktywności zawodowej wnioskodawcy po odwołaniu ze stanowiska notariusza (prowadził on gospodarstwo rolne i nie wykonywał żadnego zawodu prawniczego, jednak nieodpłatnie świadczył pomoc prawną; wpis skarżącego na listę adwokatów). Okoliczności te nie dawały jednak uzasadnionych podstaw do oceny, że wnioskodawca będzie prawidłowo wykonywał zawód notariusza, zwłaszcza że nie wynikało z nich, aby przez okres niewykonywania zawodu notariusza wykonywał inne czynności związane np. ze świadczeniem pomocy prawnej w stopniu wymaganym od osób zajmujących się tym czynnościami zawodowo. Odnosząc się do dowodów dołączonych do skargi, Sąd I instancji zauważył, że dotyczą w zasadzie okresu, kiedy skarżący był notariuszem, a który to okres działalności zawodowej został już oceniony, a przy tym opinia RIN w L. była mniej dokładna niż ta wydana przez RIN na mocy art. 10 § 1 p.n. w zw. z art. 106 § 1 k.p.a., przy tym w ramach określonej procedury. Zdaniem WSA w Warszawie nie doszło do naruszenia przez Ministra przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania. Organ zebrał i rozpatrzył wyczerpująco niezbędny materiał dowodowy, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) w zw. art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Stanowisko organu było wyczerpujące i logiczne, co zostało przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, sporządzonym w zgodzie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji podniósł ponadto, że w omawianej sprawie prawomocny wyrok karny zapadł 1 października 2010 r., natomiast decyzja odmawiająca powołania wnioskodawcy na stanowisko notariusza została wydana 27 października 2020 r. Organ powinien był zatem rozważyć, czy skarżący, ubiegając się o stanowisko notariusza, nie powinien złożyć egzaminu notarialnego zgodnie z uregulowaniem z art. 16a § 2 p.n. ("Jeżeli osoba, o której mowa w § 1, przez co najmniej 10 lat nie wykonywała zawodu notariusza, może zostać ponownie powołana na notariusza po złożeniu egzaminu notarialnego. Obowiązku złożenia egzaminu nie stosuje się do osób, o których mowa w art. 12 § 1"), skoro w przypadku orzeczenia przez sąd karny zakazu wykonywania, przez określony czas, zawodu notariusza, zostaje on pozbawiony kompetencji dokonywania czynności notarialnych, a tym samym traci prawo do prowadzenia kancelarii. Z uwagi na powyższe Sąd Wojewódzki uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a wniesiona skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

IV. Skargi kasacyjne i jej zarzuty.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 3 § 1 i 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 11 p.p.s.a., polegające na dokonaniu kontroli działań organu administracji publicznej, to jest zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości w zakresie jej zgodności z przepisami dotyczącymi postępowania dowodowego oraz prawidłowości przyjętych przez organ ustaleń faktycznych z uwzględnieniem wiążącej mocy skazującego wyroku Sądu Rejonowego w S. II Wydział Kamy z dnia [...] maja 2010 roku, sygn. akt II K [...], pomimo iż skazanie skarżącego tym wyrokiem uległo zatarciu;

b) art. 3 § 1 i 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na niewłaściwej kontroli działań organu administracji publicznej, to jest zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości i niezastosowanie środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., pomimo, iż decyzja organu administracji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to jest art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), a nadto art. 75 § 1 k.p.a. a contrario, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na:

- nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonanie oceny w zakresie braku spełnienia przez skarżącego wymogu określonego w art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku - Prawo o notariacie (ustawa Prawo o notariacie) wyłącznie w oparciu o część materiału dowodowego znajdującego się w aktach [...], to jest na podstawie opinii biegłego psychiatry W. M. o oraz psychiatry J. B., sporządzonych na polecenie Prokuratury Rejonowej w S. w sprawie o sygn. akt [...],

- pominięcie pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza znajdujących się w aktach [...] opinii pisemnej oraz ustnej uzupełniającej biegłego lekarza psychiatry prof. J. K. oraz uzupełniającej ustnej opinii biegłego psychiatry W. M. i uzupełniającej ustnej opinii psycholog M. B., a nadto z pominięciem orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w L. z dnia 17 października 2016 roku, sygn. akt [...], orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Notarialnej w W. z dnia 30 stycznia 2017 roku, sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia [...] września 2017 roku, sygn. akt [...];

- zaniechanie wskazania w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej innym dowodom, niż te na których się oparł ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, w tym zwłaszcza dowodom w postaci opinii pisemnej i ustnej biegłego lekarza psychiatry prof. J. K. oraz uzupełniających opinii ustnych biegłego psychiatry W. M. oraz psycholog M. B., a nadto orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w L. z dnia 17 października 2016 roku, sygn. akt [...], orzeczenia wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Notarialnej w W. z dnia 30 stycznia 2017 roku, sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia [...] września 2017 roku, sygn. akt [...];

2. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku - Prawo o notariacie (p.n.) w zw. z art. 11 pkt 2 p.n. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, iż organ administracji prawidłowo ocenił, iż skarżący nie spełnia wymogu nieskazitelności charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, co uzasadnia odmowę powołania go na stanowisko notariusza, pomimo iż, mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy, należy uznać, iż skarżący spełnia wszystkie wymogi, o których mowa w art. 11-13 p.n., w tym zwłaszcza określone w art. 11 pkt 2 p.n., a jego dotychczasowe postępowanie nie budzi żadnych wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego;

3. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 16a § 2 p.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż datą rozstrzygającą o tym, czy osoba, o której mowa w § 1 powołanego przepisu, to jest osoba, która przestała być notariuszem z przyczyn wskazanych art. 16 § 1 pkt 1, 4, 5 i 6 oraz § 3 p.n., ubiegająca się o ponowne powołanie na stanowisko notariusza, zobowiązana jest spełnić dodatkowy warunek polegający na konieczności złożenia egzaminu notarialnego w przypadku niewykonywania przez co najmniej 10 lat zawodu notariusza, jest data wydania przez organ decyzji w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż ocena w tym zakresie winna być dokonywana przez organ na datę złożenia przez osobę, o której mowa wyżej, wniosku o powołanie na stanowisko notariusza.

V. Stanowisko strony przeciwnej.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

1. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.

2. Wobec niestwierdzenia w postępowaniu sądowym a quo określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności, jak również przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych.

3. W pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegały proste oraz złożone zarzuty naruszenia prawa procesowego.

Dokonując oceny zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. na tle istotnych materialnoprawnie w świetle przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (art. 11 pkt 2 w zw. z art. 16a § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku - Prawo o notariacie/u.p.n.) okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, nie można stwierdzić, że Minister pominął te okoliczności w procesie ustalania podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji o odmowie ponownego powołania na stanowisko notariusza lub ograniczył bazę dowodową powyższej podstawy jedynie do części zgromadzonego materiału procesowego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji (s. 6-8, 12-13) oraz rozważań kontrolnych Sądu Wojewódzkiego (s. 4, 8, 13-16 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) wynika, że w toku postępowania administracyjnego oraz postępowania sądowego okoliczności związane z ustaleniami oraz rozstrzygnięciami sądów dyscyplinarnych samorządu notarialnego w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej skarżącego za czyn związany ze sporządzeniem aktu notarialnego z dnia [...] lipca 2008 r. (w tym orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w L. z dnia 17 października 2016 roku, sygn. akt [...], oraz orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Notarialnej w W. z dnia 30 stycznia 2017 roku, sygn. akt [...]) oraz wydaniem przez Sąd Najwyższy postanowienia z dnia [...] września 2017 r., sygn. akt [...], o oddaleniu jako oczywiście bezzasadnej kasacji Ministra Sprawiedliwości od prawomocnego orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Notarialnej w W. z dnia 30 stycznia 2017 roku, sygn. akt [...], zostały rozważone i uwzględnione, co – pośrednio – objęło także ustalenia wynikające ze złożonych w toku postępowania dyscyplinarnego korzystnych dla skarżącego opinii specjalistycznych biegłego psychiatry prof. dra hab. med. J. K. (opinia pisemna i opinia ustna uzupełniająca), biegłego psychiatry dra med. W. M. (opinia ustna uzupełniająca) oraz biegłej psycholog M. B. (opinia ustna uzupełniająca). Fakt, że skarżony organ nie uznał wniosków wynikających z powyższych dokumentów za istotne z punktu widzenia oceny realizacji przez skarżącego przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu (art. 11 pkt 2 w zw. z art. 16a § 1 u.p.n.) w toku rozpoznawania wniosku o ponowne powołanie na stanowisko notariusza, nie może zostać zakwalifikowany jako przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz swobody orzeczniczej i ewaluacyjnej przyznanej na mocy art. 16a § 1 u.p.n.

Nie jest także uprawnione twierdzenie, że Minister ograniczył swoje rozważania jedynie do sporządzonych w postępowaniu karnych opinii psychiatrycznych W. M. oraz J. B. oraz zaniechał wskazania w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Biorąc pod uwagę szczegółowe uzasadnienie zajętego stanowiska (zob. s. 8-16 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), trzeba uznać, że Minister – nie negując trafności ustaleń i wniosków wynikających z ww. orzeczeń dyscyplinarnych oraz stojących u ich podstaw opinii psychiatrycznych i psychologicznych – dokonał swobodnego wyboru w zakresie nadania różnej mocy probatywnej dostępnym elementom materiału dowodowego. Zdaniem tego organu, ustalenia wynikające z dokumentu urzędowego, jakim jest prawomocny wyrok Sądu Rejonowego S. z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt III K [...], niezależnie od wystąpienia skutku zatarcia skazania, o którym mowa w art. 106 k.k. (zob. dalsze uwagi poniżej), pozostają nadal miarodajne dla oceny spełnienia przez skarżącego przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, a moc prognostyczna z nich wynikająca ma wyższy stopień w porównaniu z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie.

W tym zakresie należało także uwzględnić, że w przypadku, gdy chodzi o powołanie na stanowisko notariusza osoby, która wcześniej wykonywała ten zawód, a następnie na skutek wyroku orzekającego o zastosowaniu środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu notariusza została odwołana ze stanowiska notariusza, ocena czy osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza wymaga uwzględnienia także tych okoliczności, które miały miejsce po odwołaniu ze stanowiska notariusza. W ten sposób można bowiem ocenić, czy zachowanie kandydata w życiu zawodowym i osobistym, pozwalają prognozować, że mimo nagannego zdarzenia z przeszłości, będzie on prawidłowo wykonywał zawód notariusza. Konieczne jest zatem wykazanie przez osobę ubiegającą się o ponowne powołanie na notariusza takich okoliczności dotyczących jej postępowania lub działalności w okresie po odwołaniu ze stanowiska notariusza (w tym przede wszystkim związanych z jej działalnością zawodową), które mogą być podstawą do ustalenia, że obecnie osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (por. wyrok NSA z 5.11.2019 r., II GSK 3184/17, LEX nr 2778548; wyrok NSA z 2.06.2022 r., II GSK 261/19, LEX nr 3395998). W przedmiotowej sprawie Minister w sposób racjonalnie uzasadniony ustalił, że wskazane przez stronę skarżącą okoliczności związane z okazjonalnym, nieodpłatnym świadczeniem pomocy prawnej w zakresie postępowania administracyjnego i postępowania sądowego w sprawach kilku podmiotów w okresie po odwołaniu ze stanowiska notariusza i przed złożeniem wniosku o ponowne powołanie (lata 2010-2020) nie są wystarczające do podważenia ww. negatywnej prognozy.

Nie negując zatem krytycznego stosunku skarżącego do prawidłowości ww. prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego S. (oraz utrzymującego go w mocy wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt II Ka [...]), nie można przyjąć, że Minister przekroczył ustawowo zagwarantowany zakres swobody oceny dowodowej i materialnoprawnej w procesie wartościowania prognostycznego co do tego, czy i w jakim zakresie skarżący jako osoba, która przestała być notariuszem z przyczyny, o której mowa w art. 16 § 1 pkt 5 u.p.n., spełnia wymaganie określone w art. 11 pkt 2 u.p.n. w związku z ubieganiem się o ponowne powołanie na stanowisko notariusza.

W związku z powyższym również pozytywna ocena legalnościowa Sądu Wojewódzkiego w tym zakresie musi zostać uznana za prawidłową.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 11 p.p.s.a. przez Sąd a quo przez uznanie, że zatarcie skazania nie wpływa na skutki, jakie wywołuje ono na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego w świetle powyższego przepisu, należy przyjąć, że pogląd ten – będący wiernym powtórzeniem stanowiska wyrażonego przez NSA w wyroku z 18.01.2017 r., II OSK 1036/15 – jest wadliwy w zakresie, w jakim zrównuje bezpośrednie i bezwzględne związanie sądu administracyjnego co do ustaleń prawnych i faktycznych wynikających z sentencji prawomocnego wyroku skazującego w okresie sprzed wystąpienia fikcji prawnej zatarcia skazania (art. 106 k.k.) z obowiązującą w okresie działania skutków zatarcia skazania zasadą domniemania wiarygodności tych ustaleń wynikających z prawomocnego wyroku karnego jako dokumentu urzędowego. Jeżeli bowiem z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe, a wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych, to nie można twierdzić, że zawarte w prawomocnym wyroku karnym skazującym ustalenie co do popełnienia przestępstwa wiąże sąd administracyjny w taki sam sposób w okresie po zatarciu skazania, jak w okresie przed wystąpieniem tego skutku.

Prawdą jest natomiast, że również po zatarciu skazania w sferze porządku prawnego pozostają obiektywnie istniejące fakty związane z zaistnieniem określonych zachowań zakwalifikowanych jako przestępstwa i potwierdzone wydaniem prawomocnego orzeczenia skazującego. Fakty te, istniejąc nadal jako fakty społeczne, nie tylko mogą, lecz także muszą być brane pod uwagę przy ocenie realizacji przesłanek, o których mowa w art. 11 pkt 2 u.p.n. (por. wyrok NSA z 14.04.2016 r., II GSK 2647/14, LEX nr 2139464; wyrok NSA z 2.06.2022 r., II GSK 261/19, LEX nr 3395998). Jest również oczywiste, że samo urzędowe stwierdzenie niekaralności danej osoby nie jest równoznaczne ze spełnieniem wymogu dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (zob. wyrok NSA z 11.03.2014 r., II GSK 2052/12, LEX nr 1490511). Trzeba zatem przyjąć, że ocena, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, powinna opierać się na rozważeniu całokształtu jej cech, jak również postępowania w życiu zawodowym i osobistym, odnoszących się do okoliczności, które stanowią prognozę co do należytego wykonywania obowiązków notariusza, jako zawodu zaufania publicznego (por. wyrok NSA z 18.10.2007 r., II GSK 182/07).

O ile zatem o nieskazitelności charakteru danej osoby świadczą względnie stałe właściwości i predyspozycje do przejawiania zachowań zgodnych z prawem i powszechnie akceptowanymi zasadami etyczno-moralnymi (w tym postawa legalistyczna, prawość, uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, rzetelne wykonywanie obowiązków, przestrzeganie zasad współżycia społecznego), o tyle cecha dawania rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków zawodu zaufania publicznego wiąże się z dokonaniem – na podstawie oceny dotychczasowego zachowania – pozytywnej prognozy przestrzegania tego rodzaju obowiązków w przyszłości (por. wyrok NSA z 13.02.2024 r., II GSK 2180/22, LEX nr 3694479).

Stwierdzona powyżej fragmentarycznie błędna ocena prawna Sądu Wojewódzkiego nie miała jednak wpływu na prawidłowość kontrolowanego wyroku, co uzasadnia wniosek, że również w tym zakresie orzeczenie to odpowiada prawu.

4. Drugi etap weryfikacji zaskarżonego wyroku obejmował ocenę zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Wobec niepodważenia prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz niepodniesienia zarzutu dokonania błędnej wykładni art. 11 pkt 2 u.p.n., zarzut wadliwej subsumpcji negatywnej na tle przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza musiał podlegać apriorycznemu oddaleniu. Jednocześnie należy wskazać, że w zakresie tak skonkretyzowanej podstawy kasacyjnej podniesiono nieadekwatny na tle właściwej podstawy orzekania Ministra wzorzec kontrolny wynikający z art. 10 § 3 u.p.n. Wzorzec ten dotyczy sprawy powołania na stanowisko notariusza na wniosek, o którym mowa w art. 10 § 1 u.p.n., podczas gdy podstawa normatywna przedmiotowej sprawy ponownego powołania na notariusza wynika z art. 16a u.p.n. Autor skargi kasacyjnej nie zauważył ponadto, że skarżony organ nie zanegował spełnienia przez skarżącego wymogu nieskazitelności charakteru.

W ostatniej kolejności ocenie poddano zarzut błędnej wykładni art. 16a § 2 u.p.n.

Zarzut powyższy zmierzał do podważenia założenia Sądu a quo, że wynikający z art. 16a § 2 u.p.n. co najmniej 10-letni termin niewykonywania zawodu notariusza, stanowiący przesłankę do ustanowienia względem osoby ubiegającej się o ponowne powołanie na stanowisko notariusza w okolicznościach wskazanych w art. 16a § 1 u.p.n. (z zastrzeżeniem art. 12 § 1 u.p.n.) dodatkowego warunku powołania w postaci ponownego złożenia egzaminu notarialnego, powinien biec do dnia wydania przez Ministra decyzji w sprawie wniosku o ponowne powołanie na notariusza, podczas gdy – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – bieg powyższego terminu powinien zostać zakończony już w dniu złożenia wniosku o ponowne powołanie.

Odnosząc się do powyższego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stanowisko interpretacyjne strony skarżącej kasacyjnie jest błędne.

Z treści art. 16a § 2 u.p.n. należy wyprowadzić uzasadniony na gruncie wykładni językowej oraz wewnątrzsystemowej wniosek, że przesłanka upływu co najmniej 10-letniego terminu niewykonywania zawodu notariusza powinna być rozumiana jako okres prawnej niemożności dokonywania czynności notarialnych (por. art. 1 § 1 u.p.n.) w związku z utratą prawa do wykonywania zawodu notariusza na skutek zdarzeń, o których mowa w art. 16 § 1 pkt 1, 4, 5 i 6 oraz art. 16 § 3 u.p.n., i stanowiących podstawy do wydania przez Ministra Sprawiedliwości decyzji o odwołaniu notariusza. W odniesieniu do podstawy wskazanej w art. 16 § 1 pkt 5 u.p.n. należy przyjąć, że notariusz traci prawo do wykonywania zawodu notariusza już z dniem wydania prawomocnego wyroku sądu orzekającego środek karny w postaci zakazu wykonywania tego zawodu, niezależnie od późniejszej daty wydania decyzji o odwołaniu ze stanowiska notariusza z tego powodu. Stan niewykonywania zawodu notariusza z przyczyn, o których mowa w art. 16 § 1 pkt 1, 4, 5 i 6 oraz art. 16 § 3 u.p.n., trwa natomiast co najmniej do dnia wydania przez Ministra Sprawiedliwości pozytywnej decyzji w sprawie wniosku o ponowne powołanie na notariusza (art. 16a § 1 u.p.n.), niezależnie od konieczności złożenia ponownego ślubowania (art. 15 u.p.n.), uruchomienia kancelarii w siedzibie wyznaczonej przez Ministra Sprawiedliwości oraz rozpoczęcia dokonywania czynności notarialnych. Oznacza to, że sam fakt złożenia wniosku o ponowne powołanie na stanowisko notariusza nie ma znaczenia dla przerwania biegu 10-letniego terminu, o którym mowa w art. 16a § 2 u.p.n., a jego upływ w toku postępowania o ponowne powołanie aktualizuje konieczność uzupełnienia wniosku w zakresie przesłanki określonej w art. 11 pkt 5 u.p.n. (ponowne złożenie egzaminu notarialnego w Rzeczypospolitej Polskiej), z zastrzeżeniem art. 12 § 1 u.p.n., pod rygorem wydania decyzji odmownej.

Ponieważ w przedmiotowej sprawie wyrok orzekający środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu notariusza stał się prawomocny 1 października 2010 r., dlatego już po dniu 1 października 2020 r. względem strony skarżącej zaktualizował się wymóg ponownego złożenia egzaminu notarialnego (art. 16a § 2 u.p.n.). Wydając zaskarżoną decyzją odmowną w dniu 27 października 2020 r., Minister był zatem zobowiązany w pierwszej kolejności uwzględnić brak spełnienia wymogu, o którym mowa w art. 16a § 2 u.p.n. Okoliczność nieuwzględnienia tego faktu nie miała jednak wpływu na wynik sprawy.

5. Mając na względzie całość przedstawionej argumentacji oraz działając na podstawie art. 184 oraz art. 207 § 2 w zw. z art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną oraz – biorąc pod rozwagę fakt osobistego pokrzywdzenia strony skarżącej kasacyjnie – odstąpił w całości od zasądzenia od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz skarżonego organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

-----------------------

2