Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 21 czerwca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Asystent sędziego Piotr Pietrasik, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2007 roku na rozprawie sprawy ze skargi Gminy T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę oddala skargę. -

Po rozpoznaniu wniosku D. S. z dnia 12 stycznia 2006 roku o ustalenie odszkodowania za działkę gruntu położoną w B. gmina T. oznaczoną nr ewidencyjnym 36/4, decyzją z dnia [...], nr [...] Starosta [...] działając na podstawie art. 98 ust. 3 oraz 128 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości 30.550,00 zł za przejęcie z mocy prawa na własność Gminy T. na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...], nr [...], działki gruntu położonej w B. gmina T. oznaczonej na mapie sytuacyjnej jako działka o nr ewidencyjnym 36/4 o powierzchni 1399 m2, zobowiązując jednocześnie Burmistrza Gminy T. do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji organ administracji publicznej podniósł, iż w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w P. na podstawie art. 10 ust. 1,3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U.z 1991r., Nr 30, poz. 127) zatwierdził podział działki oznaczonej nr ewidencyjnym 36 położonej w obrębie B. na działki o nr 36/1 o powierzchni 34472 m2 , nr 36/2 o powierzchni 1011 m2 , nr 36/3 o powierzchni 2029 m2 i nr 36/4 o powierzchni 1388 m2. Objęta wnioskiem Działka o nr ewidencyjnym 36/4 o powierzchni 1388 m2 wydzielona została pod projektowaną ulicę i przeszła na własność Gminy T. z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. Wydziału I Cywilnego z dnia 16 maja 1983 roku, sygn. akt I Ns 44/83 ustalono natomiast, że w dniu dokonania podziału nieruchomości, działka o nr ewidencyjnym 36/4 stanowiła własność wnioskodawczyni – D. S.. Odnosząc się natomiast do zgłoszonego w dniu 8 maja 2006 roku przez Burmistrza Miasta T. wniosku o umorzenie postępowania o ustalenie odszkodowania z powodu przedawnienia roszczenia, organ administracji publicznej odwołując się do treści art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który jest odpowiednikiem nieobowiązującego już art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz wyroku Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 25 czerwca 1999 roku, sygn. akt IV SA 1119/97 podkreślił, iż na gruncie prawa administracyjnego o przedawnieniu roszczenia można mówić jedynie wtedy, gdy przepis prawa tak stanowi, a skoro zarówno przepisy ustawy z 1985 roku, jaki i ustawy obowiązującej nie przewidują przedawnienia roszczenia o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, to tym samym roszczenie to nie ulega przedawnieniu.

Od powyższej decyzji Burmistrz Miasta T. na podstawie art. 127 k.p.a. wniósł odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł, iż nieruchomość oznaczona nr ewidencyjnym 36/4 została wydzielona pod drogę i przeszła na własność Gminy T. z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna tj. z dniem 27 października 1994 roku. Wnioskodawczyni – D. S. mogła więc od dnia 28 października 1994 roku żądać ustalenia odszkodowania. Żądanie ustalenia odszkodowania zostało natomiast zgłoszone w dniu 17 stycznia 2006 roku, a więc po upływie ponad dziesięciu lat od dnia uprawomocnienia się decyzji o podziale nieruchomości. Odwołując się do treści art. 118 w związku art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego Burmistrz Miasta T. podkreślił, iż roszczenie o odszkodowanie, jako roszczenie o charakterze majątkowym, którego ustalenie ustawodawca powierzył do kompetencji organów administracji publicznej, tak jak każde roszczenie uległo dziesięcioletniemu przedawnieniu.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podtrzymując argumentację przedstawiona przez Starostę [...] podkreślił, iż nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Burmistrza Miasta T. o przedawnieniu roszczenia o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną (przejętą) nieruchomość. Odwołując się bowiem podobnie jak organ pierwszej instancji do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 1999 roku sygn. akt IV SA 1118/97 Wojewoda [...] wskazał, że roszczenie pieniężne o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowi roszczenie cywilnoprawne, jednakże z woli ustawodawcy o tym roszczeniu orzeka się w drodze decyzji w postępowaniu administracyjnym i to zarówno po rządami ustawy z 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jak i pod rządem obecnie obowiązującej ustawy z 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, a skoro tak to realizacji tego roszczenia z wszystkimi tego konsekwencjami, a więc trybem postępowania i oceną wszystkich skutków prawnych należy dokonywać na podstawie przepisów materialnego prawa administracyjnego. Na gruncie prawa administracyjnego o przedawnieniu roszczenia, ustalonego decyzją administracyjną, można mówić jedynie wtedy, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi, a ponieważ decyzja wywłaszczeniowa jest zastąpiona przez przejęcie na własność ex lege, należy w każdym rozpatrywanym indywidualnie przypadku wydać decyzję ustalającą odszkodowanie według reguł przewidzianych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się natomiast do podniesionej w odwołaniu kwestii, że żądanie o ustalenie odszkodowania uległo dziesięcioletniemu przedawnieniu stosownie do postanowień przepisu art. 118 w związku z art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego organ odwoławczy zaakcentował, że powołane przepisy nie dotyczą roszczenia pieniężnego o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, gdyż przedawnienia nie przewiduje zarówno ustawa z 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jak i obecnie obowiązująca ustawa z 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Powołane przepisy stosuje się natomiast do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie tego odszkodowania co zostało wskazane w pkt 3 decyzji. Dokonując zaś analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy nie dopatrzył się żadnych uchybień, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Burmistrz Miasta T. podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez przyjęcie, że instytucji przedawnienia nie stosuje się do oceny skutków pranych decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] zatwierdzającej podział nieruchomości, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Wojewody [...], ponieważ nieruchomość oznaczona nr ewidencyjnym 36/4 została wydzielona pod drogę i przeszła na własność Gminy T. z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna tj. z dniem 27 października 1994 roku. Wnioskodawczyni – D. S. mogła więc od dnia 28 października 1994 roku żądać ustalenia odszkodowania, natomiast żądanie o ustalenie odszkodowania zgłosiła dopiero w dniu 17 stycznia 2006 roku, a więc po upływie ponad jedenastu lat od dnia uprawomocnienia się decyzji o podziale nieruchomości. Polemizując ze stanowiskiem organu odwoławczego wskazał, że skoro zarówno pod rządami ustawy z 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jak i pod rządami obecnie obowiązującej ustawy z 1997 roku o gospodarce nieruchomościami kwestia "przedawnienia roszczeń" nie została uregulowana odrębnie to wolą ustawodawcy jest aby w zakresie przedawnienia roszczeń stosować przepisy kodeksu cywilnego, które mają charakter przepisów stabilizujących stosunki prawne, gwarantując pewność i bezpieczeństwo w obrocie prawnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się uchybień, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Ustalenia faktyczne poczynione przez organy obydwu instancji są prawidłowe i znajdują oparcie w zgromadzonym materialne dowodowym.

Nie sposób podzielić stanowiska strony skarżącej o przedawnieniu roszczenia D. S. o wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość. Odwołując się bowiem do treści art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który jest odpowiednikiem nieobowiązującego już art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – na podstawie którego dokonano podziału nieruchomości należy podnieść, pomimo, iż roszczenie o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest roszczeniem cywilnoprawnym to z woli ustawodawcy o roszczeniu tym orzeka się w drodze decyzji wydanej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Na gruncie prawa administracyjnego o przedawnieniu roszczenia można mówić jedynie wtedy, gdy przepis prawa tak wyraźnie stanowi, a skoro zarówno przepisy ustawy z 1985 roku, jaki i ustawy z 1994 r. o gospodarce nieruchomościami obowiązującej aktualnie nie przewidują przedawnienia roszczenia o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, to tym samym roszczenie to nie ulega przedawnieniu.

Pogląd ten został wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 1999 roku, sygn. akt IV SA 1118/97 i należy się z nim w pełni zgodzić.

W tezach tego wyroku czytamy:

"1. Roszczenie pieniężne o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowi roszczenie cywilnoprawne, jednakże z woli ustawodawcy o tym roszczeniu orzeka się w drodze decyzji w postępowaniu administracyjnym i to zarówno pod rządami ustawy z 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jak i pod rządem obecnie obowiązującej ustawy z 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Skoro tak, to realizacji tego roszczenia z wszystkimi tego konsekwencjami, a więc przede wszystkim trybem postępowania i oceną wszystkich skutków prawnych (wraz z instytucją przedawnienia), należy dokonywać na podstawie przepisów materialnego prawa administracyjnego.

2. Na gruncie prawa administracyjnego o przedawnieniu roszczenia, ustalonego decyzją administracyjną, można mówić jedynie wtedy, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Skoro więc zarówno ustawa z 1985 roku, jak i ustawa z 1997 roku nie przewidują przedawnienia roszczenia o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, to tym samym roszczenie to nie ulega przedawnieniu, jeżeli wysokość tego roszczenia ustalona została decyzją administracyjną. Jest to zrozumiałe, skoro wszelkie obowiązki, nałożone decyzją administracyjną, podlegają wykonaniu niezależnie od upływu czasu, chyba że konkretny przepis prawa stanowi inaczej".

Wbrew twierdzeniom skarżącego, również brak wyraźnej regulacji w przepisach administracyjnego prawa materialnego co do przedawnienia roszczeń w omawianym zakresie nie uzasadnia stosowania przepisów kodeksu cywilnego do zaistnienia tych skutków. Nie można domniemywać utraty prawa, posiłkując się uregulowaniami innych dziedzin prawa, zaś stosunek administracyjnoprawny wykazuje daleko posunięte odrębności od stosunków cywilnoprawnych. Art. 1. kodeksu cywilnego w redakcji obowiązującej od dnia 1 października 1999 r. wyraźnie stanowi do jakich stosunków jego zapisy mają zastosowanie: "Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi".

Reasumując powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa a przedstawiona przez organ w uzasadnieniu wykładnia przepisów prawa oraz przytoczona argumentacja zasługują na uwzględnienie. Wskazane w skardze uchybienia nie stanowią naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, a już z pewnością nie miały ani nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. Nie zachodzą, też kodeksowe przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ( art. 145 § 1 pkt. 2. p.p.s.a.), ani teź kodeksowe lub wynikajace z innych przepisów przesłanki do stwierdzenia naruszenia prawa ( art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził więc naruszenie prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też innego naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze skargę jako bezzasadną oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.