Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 76/17 w sprawie ze skargi [...] na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie niewydania decyzji 1) prostuje sentencję wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 76/17 w ten sposób, że w punkcie 3 w miejsce podmiotu na rzecz, którego zasądzono zwrot kosztów postępowania zamiast "Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz [...]" wpisać "Ministra Infrastruktury i Budownictwa", 2) oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt VIII SAB/Wa 76/17) po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa: 1) uchylił punkt 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2017 r., 2) umorzył postępowanie w przedmiocie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku z dnia 23 czerwca 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz 3) zasądził od strony skarżącej "na rzecz Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz [...] kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego".

Powyższe autokontrolne orzeczenie Sądu pierwszej instancji zostało podjęte w trybie art. 179 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. Określanej dalej jako "P.p.s.a.") w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 28 kwietnia 2017 r. [...] wniósł skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 23 czerwca 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] czerwca 2011 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta Radomia z dnia [...] sierpnia 1977 r. w przedmiocie wywłaszczenia.

W odpowiedzi na tę skargę organ wnosił o jej oddalenie, kwestionując, że pozostaje w bezczynności. W toku postępowania sądowoadministracyjnego, jak wynika z akt sprawy, organ poinformował Sąd o zawieszeniu - postanowieniem z dnia 20 czerwca 2017 r. - postępowania w sprawie z uwagi na śmierć strony (M. K.) i konieczność ustalenia jego spadkobierców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2017 r. wydanym w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym: 1) zobowiązał Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku z dnia 23 czerwca 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] czerwca 2011 r. w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2) stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z punktu pierwszego wyroku, która to bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1.000 zł oraz 4) orzekł o kosztach postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Infrastruktury i Budownictwa, zaskarżając go w części dotyczącej punktu pierwszego i zarzucając mu naruszenie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. i art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej punktu pierwszego oraz umorzenie postępowania w przedmiocie zobowiązania organu do wydania w sprawie rozstrzygnięcia, a w razie stwierdzenia że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona to o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Nadto Minister wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu organ powoływał się na fakt zawieszenia postępowania administracyjnego, które uniemożliwia mu wykonanie punktu pierwszego wyroku z dnia 30 sierpnia 2017 r.

Weryfikując swoje orzeczenie w trybie przewidzianym w art. 179 a P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, za oczywiście usprawiedliwiony uznał zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez błędne zobowiązanie organu do merytorycznego rozpoznania sprawy po wydaniu przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania. Zwrócił uwagę, że postanowienie w zakresie zawieszenia postępowania administracyjnego nie było poddane sądowoadministracyjnej kontroli, nie korzysta więc z powagi rzeczy osądzonej i nie jest wiążące w każdej innej sprawie (art. 170, 171 P.p.s.a.). Zatem sąd w ramach skargi na bezczynność czy przewlekłość postępowania administracyjnego może objąć to postanowienie oceną merytoryczną i w zależności od jej wyników zobowiązać organ administracji do podjęcia zawieszonego postępowania i wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności bądź umorzyć postępowanie sądowoadowoadministracyjne w zakresie zobowiązania do wydania aktu czy dokonania czynności. W istocie bowiem wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania uniemożliwia Sądowi zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie, a organ nie może podejmować żadnych czynności (poza zmierzającymi do podjęcia postępowania), w szczególności nie może wydać merytorycznego rozstrzygnięcia, do czego zobowiązał go Sąd w zaskarżonym wyroku z dnia 30 sierpnia 2017 r. W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 20 czerwca 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa zawiesił z urzędu postępowanie prowadzone z wniosku strony skarżącej w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2011 r., stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta Radomia z dnia [...] sierpnia 1977 r. orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia po M. K. Ponieważ orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe, dlatego też Sąd umorzył postępowanie sądowe w tym zakresie. Jak wynika z uzasadnienia ww. postanowienia M. K. jest spadkobiercą zmarłego właściciela nieruchomości J. K. (postanowienie Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 18 października 1991 r. sygn. akt I Ns [...]), a zatem w związku z jego zgonem koniecznym jest ustalenie następców prawnych zmarłego, a postępowanie w tym przedmiocie toczy się już przed sądem powszechnym. Z uwagi na normę art. 1027 K.c. i obowiązek organu ustalenia wszystkich osób będących stronami postępowania, zawieszenie postępowania administracyjnego czyni niemożliwym zobowiązanie przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z czym Sąd uchylił swój wyrok w tej części – pkt 1 wyroku. Ponieważ postępowanie administracyjne zostało zawieszone po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe w części obejmującej wyłącznie zobowiązanie organu do wydania aktu, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W tym też zakresie podlegało ono zatem umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od opisanego na wstępie autokontrolnego wyroku z dnia 28 listopada 2017 r. złożył [...], zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1. nieważność postępowania ze skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury i Budownictwa w wyniku którego wydano wyrok z dnia 28 listopada 2017 r. sygn. VIII SAB/Wa 76/17 poprzez pozbawienie możności obrony swych praw jedną ze stron tego postępowania, tj. [...], do czego doszło na skutek:

• przedwczesnego wydania wyroku, zaniechania odczekania stosownego czasu, w którym [...] miał prawo złożyć odpowiedź na skargę kasacyjną,

• wydania wyroku zanim wpłynęła, złożona w terminie, odpowiedź [...] na skargę kasacyjną, a w konsekwencji pozbawienie możności strony ustosunkowania się do skargi kasacyjnej, w tym przedstawienia twierdzeń i dowodów wskazujących na brak zasadności skargi kasacyjnej,

• zaniechanie przeprowadzenia rozprawy w przedmiotowej sprawie,

• wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym

co wyczerpało przesłankę z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. i powinno skutkować nieważnością postępowania.

2. naruszenie art. 179 p.p.s.a. w zw. z art. 179 a P.p.s.a. poprzez uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie wyroku zaskarżonego kasacyjnie przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa przed upływem terminu na wniesienie przez [...] odpowiedzi na skargę kasacyjną (odpis skargi kasacyjnej doręczono [...] w dniu 20.11.2017 r., stąd [...] miał termin na udzielenie odpowiedzi na skargę do dnia 04.12.2017 r. Tymczasem WSA w Warszawie wyrok w sprawie wydał już w dniu 28 listopada 2017 r. i uczynił to na posiedzeniu niejawnym). Powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż brak zapoznania się przez Sąd z odpowiedzią na skargę kasacyjną pozbawił Sąd wiedzy o fakcie prawomocnego zakończenia postępowania spadkowego po M. K. i możliwości podjęcia przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa zawieszonego postępowania oraz zasadności wydania przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do podjęcia postępowania i wydania decyzji w określonym terminie. Naruszenie ww. przepisu doprowadziło Sąd do błędnego ustalenia, że z uwagi na toczące się postępowanie spadkowe, zasadne jest pozostawanie postępowania administracyjnego zawieszonym i uznania, że czyni to niemożliwym zobowiązanie przez Sąd organu do wydania decyzji w sprawie,

3. naruszenie art. 119 P.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy ze skargi kasacyjnej na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w trybie uproszczonym w sytuacji kiedy nie zaistniała żadna przesłanka z ww. przepisu do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, w szczególności skargą kasacyjną nie było zaskarżone jakiekolwiek postanowienie lub decyzja ani też bezczynność organu lub przewlekłość postępowania, lecz był zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, a ponadto w skardze kasacyjnej znalazł się wprost wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż na skutek zaniechania przeprowadzenia rozprawy [...] został pozbawiony możności przedstawienia swoich racji, w tym twierdzeń i dowodów na okoliczność, że postępowanie spadkowe po M. K. zostało już dawno prawomocnie zakończone, a w konsekwencji wykazania, iż zasadnym jest zobowiązanie organu do podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego i wyznaczenia terminu na wydanie decyzji w sprawie.

4. naruszenie art. 90 § 1 P.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym a także zaniechaniu wyznaczenia rozprawy w przedmiotowej sprawie wywołanej skarga kasacyjną na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a w konsekwencji uniemożliwienie zgłoszenie przez stronę swoich żądań, wniosków, złożenie wyjaśnień, zabranie głosu, w sytuacji kiedy Sąd dokonujący autokontroli własnego wyroku miał obowiązek w sprawie ze skargi kasacyjnej przeprowadzić rozprawę, tym bardziej, że art. 182 P.p.s.a, który mówi o możności rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym dotyczy tylko sytuacji gdy orzeka Naczelny Sąd Administracyjny, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż pozbawiło jedną ze stron postępowania możności obrony swych praw, a także doprowadziło do zaniechania ustalenia przez Sąd istotnych dla sprawy okoliczności i wydania orzeczenia bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy.

5. naruszenie art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu lub na wniosek [...] złożony w odpowiedzi na skargę kasacyjną dowodu na okoliczność zakończenia się postępowania spadkowego, jakie toczyło się przed Sądem Rejonowym w Radomiu pod sygn. akt I Ns [...] w sytuacji kiedy dowód ten był niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i jego przeprowadzenie nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia się postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do błędnego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (str. 5 wyroku), że przedmiotowe postępowanie spadkowe po M. K. jeszcze toczy się, w sytuacji kiedy zostało ono prawomocnie zakończone, co umożliwia zobowiązanie przez Sąd organu do podjęcia zawieszonego postępowania i wydania decyzji w sprawie.

6. naruszenie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez zaniechanie zastosowania przedmiotowego przepisu w sytuacji kiedy Sąd uwzględnił skargę na bezczynność organu złożoną przez [...] i zaistniały wszelkie przesłanki do zobowiązania organu do podjęcia zawieszonego postępowania i wydania w określonym terminie decyzji w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uwzględnienie skargi na bezczynność organu z jednoczesnym brakiem zastosowania tego przepisu doprowadziło Sąd do wniosku, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe,

7. naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu i umorzenie postępowania w sytuacji kiedy nie stało się ono bezprzedmiotowe.

W oparciu o tak skonstruowane podstawy, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego w całości i zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, według norm prawem przepisanych, oświadczając jednocześnie, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy w sprawie z niniejszej skargi kasacyjnej. Na podstawie 106 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci postanowienia Sadu Rejonowego w Radomiu z dnia 4 września 2017 r. sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym M. K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 182 § 2 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy". Stosownie z kolei do przepisu art. 182 § 3 tej ustawy w takim przypadku Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Stwierdzić również na wstępie należy, że stroną skarżącą w sprawie jest – zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym – stowarzyszenie ogrodowe (art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogródkach działkowych, tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2176 ze zm.), tj. [...], który złożył w sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2011 r. i w takiej formie występował jako strona niniejszego postępowania sądowego.

Jako pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej należało rozważyć, najdalej idący zarzut nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, badany również z urzędu bez względu na podstawy skargi kasacyjnej (por. art. 183 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Skarżąca wskazała bowiem na podstawę nieważnościową przewidzianą w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Analizując tę kwestię, podkreślić przede wszystkim trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a.: Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). W okolicznościach niniejszej sprawy nie budziło wątpliwości, że to właśnie bezczynność stanowiła przedmiot skargi. Zgodnie z kolei z art. 179a P.p.s.a.: Jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Istotą autokontroli jest skontrolowanie przez skład orzekający wydanego przez siebie orzeczenia (naprawienie popełnionych przy wyrokowaniu błędów i wydanie orzeczenia prawidłowego), a jej zastosowanie w istocie prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji w jej całokształcie. Zwrot normatywny "ponownie rozpoznaje sprawę", oznacza rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 P.p.s.a., a nie rozpoznanie sprawy w rozumieniu art. 183 § 1 P.p.s.a., tzn. w granicach skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1291/16 – orzeczenie powołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym Sąd, orzekając w trybie autokontroli, stosuje przepisy jak Sąd pierwszej instancji, a więc w niniejszym przypadku również art. 119 pkt 4 P.p.s.a. Bez znaczenia przy tym był zawarty w skardze kasacyjnej organu wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, skoro środek ten nie był rozpoznawany przez Sąd kasacyjny, a wybór trybu procedowania należał do Sądu kontrolującego swoje orzeczenie. Nie można również uznać, jak argumentuje strona skarżąca, że rozpoznanie sprawy przed wniesieniem odpowiedzi na skargę kasacyjną mogło zostać uznane za istotne uchybienie przepisom postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), a tym bardziej by stanowiło ono o zaistnieniu przesłanki z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Co prawda nie ulega wątpliwości, że wszystkim stronom postępowania należy zapewnić prawo do zajęcia stanowiska w sprawie, jednakże wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną nie warunkuje możliwości obrony praw strony tego postępowania. Jak wskazano powyżej, orzekanie przez Sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym miało swoje wyraźne umocowanie ustawowe, a zatem ewentualne ograniczenie prawa strony nastąpiło na podstawie aktu normatywnego. Co jednak najistotniejsze, kontrolowany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadł na skutek uwzględnienia w całości skargi kasacyjnej, którego prawidłowość mogła być (i jest zresztą) kwestionowana w niniejszej sprawie poprzez wniesienie (kolejnej) skargi kasacyjnej.

Z tych też przyczyn jako niezasadne należało ocenić zarzuty naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. oraz art. 179a w związku z art. 179 P.p.s.a., art. 119 P.p.s.a. oraz art. 90 § 1 P.p.s.a. Oceniając z urzędu pozostałe przesłanki art. 183 § 2 P.p.s.a., Sąd rozpoznający niniejszą kasację, nie dopatrzył się ich zaistnienia w okolicznościach przedmiotowej sprawy.

Jako niezasadny należało ocenić także zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. Po pierwsze użycie w analizowanym przepisie sformułowania "sąd może" świadczy o tym, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego stanowi uprawnienie, a nie obowiązek Sądu. Po drugie natomiast strona skarżąca nie wykazała związku pomiędzy tym dokumentem (postanowieniem Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 4 września 2017 r. o stwierdzeniu nabycia spadku) a zasadnością oceny zaprezentowanej przez Sąd pierwszej instancji. Stanowisko Sądu pierwszej instancji sprowadza się zasadniczo do stwierdzenia, że w dacie wyrokowania tj. 30 sierpnia 2017 r. nie było podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wobec prawidłowego zawieszenia postępowania przez organ administracyjny. Sąd ten nie badał zatem, czy ustały przesłanki zawieszenia postępowania wobec rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, ale czy zasadnie je zawieszono. To ostatnie nie budzi natomiast niczyich wątpliwości. Wprawdzie w dacie wydawania autokontrolnego orzeczenia (28 listopada 2017 r.) w obrocie prawnym funkcjonowało już postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 4 września 2017 r. umożliwiające organowi podjęcie i kontynuowanie postępowania, co zresztą w konsekwencji nastąpiło, tym niemniej w dacie pierwszego z wyroków (podlegającego autokontroli) postanowienia tego jeszcze nie było, a postępowanie pozostawało prawidłowo zawieszone, stąd Sąd pierwszej instancji, orzekając w dniu 30 sierpnia 2017 r. nie miał podstaw do zobowiązania organu do wydania decyzji stosownie do regulacji zawartej w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Podkreślić należy, że istotą autokontroli jest skontrolowanie przez skład orzekający wydanego przez siebie orzeczenia i naprawienie popełnionych przy wyrokowaniu błędów. Zauważyć jednak trzeba, że o ile przedmiotem wyrokowania sądu administracyjnego jest decyzja lub inny akt organu podlegający kontroli sądowoadministracyjnej, to kontrola ta zasadniczo odnosi się do stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w chwili wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia organu, a zatem zasadniczo w toku postępowania sądowoadministracyjnego ten stan faktyczny i prawny nie ulega zmianie. W przypadku natomiast skargi na bezczynność sąd administracyjny dla zastosowania środków przeciwdziałania bezczynności wymienionych w art. 149 P.p.s.a. przyjmuje stan faktyczny z chwili wyrokowania, stąd stan ten może być inny zarówno na etapie orzekania przez Sąd pierwszej instancji niejako za pierwszym razem, jak i w ramach autokontroli, a także na etapie rozpoznawania skargi kasacyjnej przez Sąd drugiej instancji. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. W chwili pierwszego z wyroków postępowanie administracyjne pozostawało prawidłowo zawieszone, w chwili autokontroli pozostawało nadal zawieszone, ale organ obiektywnie miał już podstawy do jego podjęcia. Z kolei na etapie rozpoznawania skargi kasacyjnej od wyroku autokontrolnego postępowanie to, jak wynika z akt, zostało już podjęte (vide: postanowienie o podjęciu postępowania z dnia 28 grudnia 2017 r.). Dostrzegając tą specyfikę autokontroli w przypadku skargi na bezczynność, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że jej istota sprowadzała się do naprawienia przez Sąd pierwszej instancji własnego błędu popełnionego w chwili wydawania pierwszego z wyroków tj. w dniu 30 sierpnia 2017 r. Gdyby bowiem Sąd pierwszej instancji nie zweryfikował swojego orzeczenia w trybie art. 179 a P.p.s.a. i przedstawił skargę kasacyjną organu wniesioną od wyroku z dnia 30 sierpnia 2017 r. do rozpoznania tutejszemu Sądowi, to byłaby ona oczywiście zasadna w zakresie punktu pierwszego bez względu na okoliczności zaistniałe później, a mianowicie bez względu na późniejsze wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, a tym samym zaistnienie przyczyny do podjęcia postępowania wskazującej niejako na dalszą, a raczej "nową" opieszałość organu w załatwieniu sprawy, jak również bez względu na podjęcie postępowania postanowieniem z dnia 28 grudnia 2017 r. Z tych przyczyn należało podzielić konkluzję Sądu pierwszej instancji, że zasadne wydanie w sprawie postanowienia o zawieszeniu postępowaniu, uniemożliwiało mu (przy wyrokowaniu w dniu 30 sierpnia 2017 r.) zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 238/16). Koniecznym zatem było umorzenie postępowania w tym zakresie. To zaś czyni bezzasadnym także zarzuty naruszenia art. 149 1 pkt 1 P.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Na zakończenie należy też wyjaśnić, że wprawdzie w piśmiennictwie wskazuje się, iż z uwagi na charakter autokontroli nie jest możliwe jej zastosowanie w odniesieniu do części wcześniejszego orzeczenia i pozostawienie w obrocie prawnym dwóch rozstrzygnięć, czyli i kontrolowanego i tego, które zostało wydane w wyniku autokontroli (por. B. Dauter [w] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Warszawa 2016, s. 813) z czym generalnie należy się zgodzić, to mając na uwadze specyfikę sprawy na bezczynność w ramach której sąd administracyjny w zależności od stanu sprawy bada jakie środki dyscyplinowania organu wymienione w art. 149 P.p.s.a. powinien zastosować, takiej sytuacji, jaka zaistniała w sprawie, że Sąd pierwszej instancji zweryfikował wyłącznie jeden punkt swojego wcześniejszego orzeczenia objęty skargą kasacyjną, nie można było wykluczyć.

Z tych wszystkich względów na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 P.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Ponadto na mocy art. 156 § 1 i § 3 P.p.s.a. sprostowano wyrok Sądu pierwszej instancji poprzez prawidłowe oznaczenie podmiotu na rzecz którego zasądzono zwrot kosztów postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zawarte w orzeczeniu z dnia 28 listopada 2017 r. w jego punkcie trzecim sformułowanie "zasądza od [...] na rzecz Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz [...] (...)" to oczywista omyłka wynikająca najprawdopodobniej z komputerowej edycji tekstu.