Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 13 stycznia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu R. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] października 2020 roku nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania pomocy finansowej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] na rzecz R. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. przyznał R. M. (dalej także jako strona, skarżący), pomoc finansową w kwocie [...]zł brutto, jako producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu. Z uzasadnienia decyzji wynika, że pomoc została przyznana w pomniejszonej wysokości; organ wskazał na § 13t ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187, z późn. zm.) zgodnie z którym pomoc finansową pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód, o których mowa w ust. 1 pkt 2, co najmniej 50% powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.

Rozpoznając odwołanie strony, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR [...], decyzją z [...] października 2020 r. nr [...], wskazując na art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając napisał, że w przypadku gdy szkody wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej warunkiem udzielenia pomocy jest dołączenie przez wnioskodawcę, do wniosku, protokołu oszacowania szkód

zawierającego określenie zakresu i wysokości szkód oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, przy czym wojewoda potwierdza wystąpienie szkód, sporządzając adnotację na tym protokole (§5 ust. 5 rozporządzenia). Organ napisał, że pierwsza strona protokołu nr [...], dołączonego do wniosku przez R. M., nie została potwierdzona stosowną parafą właściwego wojewody. Z uwagi na fakt, iż w protokole wskazano na więcej niż 30% strat, organ odwoławczy ocenił, że zasadne jest ustalenie, czy protokół dołączony do wniosku został w całości potwierdzony przez Wojewodę [...] i tym samym może stanowić podstawę do przyznania pomocy. Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na powyższe, kwestia podniesiona w odwołaniu, dotycząca obniżenia wysokości pomocy o 50%, nie mogła zostać rozstrzygnięta na tym etapie postępowania.

Od opisanej decyzji sprzeciw wniósł R. M., przedstawiając przebieg postępowania i oceniając, że w sprawie zostało już wszystko opisane.

W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o oddalenie sprzeciwu. Zdaniem organu materiał dowodowy zebrany w sprawie nie potwierdza jednoznacznie, czy pomoc została prawidłowo ustalona i przyznana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych, niż zostało to zawarte w uzasadnieniu sprzeciwu.

Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn zm., dalej jako K.p.a.), skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Z woli ustawodawcy, wyrażonej w art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw

od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.

Rola sądu kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym została więc ograniczona do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej art. 138 § 2 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Tym samym, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Zasadą jest przy tym to, iż organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, co zgodnie z art. 138 § 1 K.p.a. następuje przez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Uprawnienie do wydania decyzji kasacyjnej

jest odstępstwem od tej ogólnej zasady.

Sąd podkreśla, że uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy

do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji jest możliwe tylko wtedy, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a., a więc w przeprowadzonym dodatkowym postępowaniu w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, przeprowadzonym przez organ odwoławczy bądź przez organ I instancji – na zlecenie organu odwoławczego. Konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2016 r., II OSK 1427/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej jako CBOSA). Rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego powinno więc mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie

z ustanowioną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy ciężar ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, zatem postępowanie odwoławcze nie może ograniczać się jedynie do kontroli decyzji pierwszej instancji i przeprowadzonego przez niego postępowania wyjaśniającego.

Zestawiając powyższe uwagi z decyzją objętą sprzeciwem Sąd stwierdza, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR [...] naruszył prawo, wydając kontrolowaną decyzję z [...] października 2020 r.

Zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187, z późn. zm.), do wniosku o pomoc finansową rolnik dołącza protokół oszacowania szkód, podpisany przez członków komisji szacującej szkody, a jeżeli szkody wynoszą ponad 30% rocznej produkcji, to wojewoda potwierdza wystąpienie szkód, sporządzając adnotację o tym na protokole.

Sąd podkreśla, że z przywołanego przepisu nie wynika obowiązek potwierdzenia pierwszej strony czy też każdej strony protokołu – przez wojewodę (urzędnika upoważnionego przez wojewodę do potwierdzenia wystąpienia szkód). Dalej Sąd wskazuje, że organ odwoławczy nie wskazał przepisu, z którego wynikałby tego typu obowiązek. Dopiero istnienie takiego przepisu w obrocie prawnym, uzasadniałoby

prawną konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Nawet jednak, gdyby

zaistniała konieczność takiego uzupełnienia materiału dowodowego, czy to wynikająca z przepisów prawa czy też z niepewności organu co do protokołu załączonego do wniosku, to w ocenie Sądu, organ wyższego stopnia powinien samodzielnie uzupełnić materiał dowodowy w analizowanym zakresie, i w trybie art. 136 K.p.a. zwrócić się do wojewody

o parafowanie czy nadesłanie kopii protokołu z parafowanymi wszystkimi stronami.

Sąd zaznacza, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd administracyjny ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia termu organowi (art. 64e P.p.s.a.). Z tego powodu Sąd nie może odnieść się do prawnej dopuszczalności pomniejszenia pomocy finansowej, przyznanej skarżącemu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu. Organ powinien mieć na uwadze także i to, że zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Tymczasem w sprawie z wniosku skarżącego o udzielenie pomocy finansowej, a więc sprawie która nie jest sprawą skomplikowaną, decyzja objęta sprzeciwem jest trzecią decyzją kasacyjną. Tym bardziej organ powinien dążyć do wydania decyzji

merytorycznej.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., Sąd uchylił decyzję od której został wniesiony sprzeciw. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od sprzeciwu, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.