Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu w dniu 8 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1816/18 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi S. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od pisma dotyczącego odmowy zwrotu nadpłaty powstałej w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 maja 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1816/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku S. J. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi S. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.

Postanowieniem z 22 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1816/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. J. na opisaną w komparycji postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Skarżący bowiem, pomimo wezwania, nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, tj. nie podpisał skargi i nie odesłał po podpisaniu do Sądu. Przesyłka zawierająca wezwanie nie została odebrana przez Skarżącego. Zwrócono ją do Sądu z adnotacją na kopercie o podwójnym awizowaniu oraz zwrocie do nadawcy z powodu niepodjęcia w terminie. Na podstawie art. 73 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Sąd uznał ją za skutecznie doręczoną.

W piśmie z dnia [...] marca 2019 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący twierdzi, że winę za niepodpisanie przez niego skargi w wymaganym terminie ponoszą pracownicy urzędu pocztowego, którzy przedwcześnie zapakowali przesyłkę z wezwaniem do "zwrotów", zaś jego poinformowali, iż żadna korespondencja na niego nie oczekuje.

Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że z adnotacji na kopercie zawierającej wezwanie do podpisania skargi (k. 23) wynika, że awizowano ją dwukrotnie, w dniach 10 i 18 grudnia 2018 r. Mając na uwadze wymogi art. 73 p.p.s.a. stwierdzić należy, iż przesyłka powinna oczekiwać na odbiór w dniach od 11 do 24 grudnia 2018 r. i w tym przedziale czasowym Skarżący mógł ją odebrać. W ocenie Sąd z uzasadnienia wniosku nie wynika, czy skarżący istotnie stawił się po odbiór korespondencji w terminie od 11 do 24 grudnia 2018 r. Zgodnie z jego oświadczeniem pojawił się na poczcie "w drugiej połowie grudnia 2018 r.", lecz nie sprecyzował w jakim dniu konkretnie. Z tego względu niemożliwe jest ustalenie ponad wszelką wątpliwość, czy skarżący stawił się w urzędzie pocztowym w okresie, kiedy omawiana przesyłka powinna na niego oczekiwać.

W ocenie Sądu niezrozumiała jest również bierność skarżącego po uzyskaniu informacji, iż żadna przesyłka na niego nie czeka. Skoro skarżący był przekonany, że udał się na pocztę w czasie, gdy przesyłka sądowa powinna oczekiwać na odbiór, trudno jest uwierzyć, iż nie próbował ustalić nadawcy awizowanej korespondencji, tj. nie zapytał o to pracownika pocztowego czy też nie podjął próby zareklamowania wadliwego, jego zdaniem, wykonania usługi pocztowej. Złożenie reklamacji w okolicznościach takich jak opisane przez Skarżącego we wniosku, jest czynnością naturalną, której można oczekiwać od osoby dbającej należycie o własne interesy. Tym bardziej iż, jak twierdzi skarżący, wprowadzenie go w błąd przez pracowników pocztowych zdarzyło się wcześniej kilkukrotnie. Nadto ani z akt sądowych sprawy ani z umotywowania rozpatrywanego wniosku nie wynika, aby skarżący próbował ustalić co zawierała przesyłka, czy też zawiadomić Sąd o zaistniałej sytuacji i problemach z odbiorem korespondencji. Skarżący nie napisał żadnego pisma w tej sprawie, nie telefonował do Sądu i nie przesłał wiadomości w inny sposób, np. drogą elektroniczną.

Ponadto w ocenie Sądu do obalenia domniemania prawdziwości poświadczenia urzędowego nie jest wystarczające oświadczenie skarżącego, iż stawił się po odbiór przesyłki w terminie, w którym powinna na niego oczekiwać, tj. "w drugiej połowie grudnia 2018 r." oraz jego zastrzeżenia do pracy pracowników urzędu pocztowego. Skoro skarżący nie podał dnia, w którym pojawił się na poczcie, nie złożył reklamacji usługi pocztowej ani nie podjął żądnej innej czynności mogącej uchronić go przed negatywnymi konsekwencjami braku odbioru przesyłki sądowej, to nie ma podstaw do podważania prawdziwości i poprawności adnotacji o zwrocie spornej przesyłki do Sądu 27 grudnia 2018 r., tj. po upływie ostatniego dnia, w którym skarżący mógł podjąć korespondencję, a który wypadał 24 grudnia 2018 r.

Zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 20 maja 2019 r. złożył S. J. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. polegające na uznaniu przez WSA że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sytuacji gdy okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że nie pamięta w jakiej dacie stawił się w urzędzie pocztowym po odbiór przesyłki jednak miało to miejsce przed Świętami Bożego Narodzenia co wynika ze złożonego przez D. J. oświadczenia stanowiącego załącznik do wniosku. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem WSA, że nie podejmował on próby uzyskania informacji o przedmiotowej przesyłce. Skarżący kilkukrotnie dopytywał pracowników urzędu pocztowego czy na pewno nie ma do odbioru żadnej przesyłki listowej. Był zapewniany przez pracowników urzędu pocztowego, że żadnej takiej przesyłki nie ma. Pracownicy urzędu pocztowego poinformowali Skarżącego, że nie wydadzą mu żadnej przesyłki, gdyż w systemie nie ma odnotowanej żadnej przesyłki oczekującej na odbiór. Skarżący działając w zaufaniu do informacji przekazanych mu przez pracowników urzędu pocztowego był przekonany zatem, że nie ma do odbioru żadnej przesyłki.

Ponadto skarżący wskazał, że nie mógł wiedzieć - przy zachowaniu najwyższej staranności - że pracownicy urzędu pocztowego nie wydają mu przesyłki oczekującej na odbiór. Nie ma on bowiem wglądu w system komputerowy urzędu pocztowego, nie ma również możliwości weryfikacji tego, o czym informuje go pracownik urzędu pocztowego jak również weryfikacji tego, czy wszystkie przesyłki zostały przez niego odebrane (na dokumencie awiza nie jest bowiem wpisywany nadawca przesyłki czy też numer przesyłki oczekującej na odbiór). Wbrew twierdzeniom WSA, Skarżący nie miał możliwości ustalenia nadawcy awizowanej przesyłki, albowiem nie posiadał numeru tej przesyłki ani żadnych danych które mogłyby wskazywać na nadawcę.

Nie sposób uznać zarzutów WSA, że Skarżący nie poinformował sądu o tego typu problemach w odbiorze korespondencji. Podkreślenia wymaga, że Skarżący w grudniu 2018 r. nie wiedział de facto, że został wprowadzony w błąd przez pracowników urzędu pocztowego, co skutkowało brakiem odbioru awizowanej przesyłki. Absurdem jest wymagać od Skarżącego, aby składał reklamacje co do zdarzeń, dla których nie zna ani nadawcy przesyłki, ani numeru awizowanej przesyłki, a nadto - posiada zapewnienia pracowników urzędu pocztowego, że do odbioru nie oczekuje żadna przesyłka.

Skarżący w załączeniu przedłożył dokument z dnia 7 czerwca 2019 r., potwierdzający złożenie leklamacji w urzędzie pocztowym - do momentu wniesienia niniejszego zażalenia, Skarżący nie otrzymał jeszcze odpowiedzi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19, to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że przesyłka zawierająca wezwanie nie została odebrana przez skarżącego. Zwrócono ją do Sądu z adnotacją na kopercie o podwójnym awizowaniu oraz zwrocie do nadawcy z powodu niepodjęcia w terminie. Na podstawie art. 73 p.p.s.a. Sąd uznał ją za skutecznie doręczoną. Zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wątpliwości co do tego, że działanie Sądu I instancji, który przyjął doręczenie zastępcze spornej przesyłki na podstawie art. 73 p.p.s.a. było zgodne z prawem. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej przedmiotowe wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniu 10 i 18 grudnia 2018 r. Sąd prawidłowo zastosował więc instytucję doręczenia zastępczego przewidzianą w art. 73 p.p.s.a. Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Mogą oczywiście zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. W innych z kolei wypadkach strona, pomimo prawidłowego doręczenia przesyłki, może być pozbawiona możliwości dowiedzenia się o tym fakcie z przyczyn przez nią niezawinionych, najczęściej z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania powodowanej np. chorobą lub innym, niedającym się przewidzieć zdarzeniem. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą skutki bardzo daleko idące, łącznie z możliwością pozbawienia strony drogi sądowej, dlatego też w każdym z opisanych wyżej wypadków strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością.

W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi twierdząc, że winę za nieuzupełnienie braków formalnych skargi w wymaganym terminie ponoszą pracownicy urzędu pocztowego, którzy nie wydali skarżącemu przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków. Skarżący twierdzi, że pracownicy poczty przedwcześnie zapakowali przesyłkę z wezwaniem do "zwrotów", zaś jego poinformowali, iż żadna korespondencja na niego nie oczekuje.

Naczelny Sąd Administracyjny odnośnie powyższych okoliczności podziela ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, iż brak jest podstaw do tego, żeby kwestionować prawidłowość doręczenia. Świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki, jak stwierdził i uzasadnił Sąd I instancji nie zostało skutecznie obalone w toku postępowania sądowoadministracyjnego ani w trakcie postępowania reklamacyjnego.

Jedną z możliwości służących obaleniu domniemania doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Innymi słowy, istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej została, zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, zgłoszona reklamacja. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II OZ 863/15, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd I instancji orzekając w dniu 20 maja 2019 r. prawidłowo wskazał, że skarżący nie podjął próby zareklamowania wadliwego wykonania usługi pocztowej. Należy zauważyć, że skarżący skorzystał z możliwości przeprowadzenia procedury reklamacyjnej ale dopiero na etapie złożenia zażalenia tj. w dniu 7 czerwca 2019 r. Należy jednak wskazać, że NSA nie dysponuje odpowiedzią Poczty Polskiej na złożoną reklamację. Skarżący nie przedłożył żadnej odpowiedzi na złożoną reklamację.

Należy również wskazać, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela. Jak wynika z wyjaśnień skarżącego dysponował on zawiadomieniem o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora. Należy również zauważyć, że jak wynika z załącznika nr 3 rozporządzenia wykonawczego Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1222) wzór zawiadomienia/zawiadomienia powtórnego powinien zawierać numer przesyłki poleconej. Nie ma zatem racji skarżący twierdząc, że na dokumencie zawiadomienia nie jest wpisany numer przesyłki oczekujący na odbiór. Zatem na podstawie awiza które powinno zawierać numer przesyłki, skarżący miał możliwość ustalić nadawcę awizowanej korespondencji. Zatem prawidłowo przyjął Sąd I instancji, że niezrozumiała jest bierność Skarżącego po uzyskaniu informacji, iż żadna przesyłka na niego nie czeka. Skoro skarżący jest przekonany, że udał się na pocztę w czasie, gdy przesyłka sądowa powinna oczekiwać na odbiór, trudno jest uwierzyć, iż nie próbował ustalić nadawcy awizowanej korespondencji, tj. nie zapytał o to pracownika pocztowego czy też nie podjął próby zareklamowania wadliwego, jego zdaniem, wykonania usługi pocztowej. Nadto ani z akt sądowych sprawy ani z umotywowania rozpatrywanego wniosku nie wynika, aby Skarżący próbował ustalić co zawierała przesyłka, czy też zawiadomić Sąd o zaistniałej sytuacji i problemach z odbiorem korespondencji. Skarżący nie telefonował do Sądu i nie przesłał wiadomość w inny sposób, np. drogą elektroniczną.

Zatem Sąd I instancji oceniając wniosek prawidłowo stwierdził, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki wymienione w art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a, warunkujące przywrócenie stronie skarżącej terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący bowiem nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mogły skutkować przywróceniem terminu, gdyż to skarżący winien należycie dbać o swoje interesy, zaś skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, które świadczyłyby na jego korzyść. W niniejszej sprawie skarżący w żaden sposób nie obalił domniemania prawdziwości adnotacji Poczty Polskiej dotyczących awizowania przesyłki oraz daty zwrotu do nadawcy umieszczonych na kopercie zawierającej wezwanie przesyłki, jak i znajdującego się przy kopercie zwrotnego potwierdzenia odbioru. Do obalenia tego domniemania nie jest wystarczające oświadczenie skarżącego, iż stawił się po odbiór przesyłki przed Świętami Bożego Narodzenia oraz jego zastrzeżenia do pracy pracowników urzędu pocztowego. Zatem nie ma podstaw do podważania prawdziwości i poprawności adnotacji o zwrocie spornej przesyłki do Sądu 27 grudnia 2018 r., tj. po upływie ostatniego dnia, w którym Skarżący mógł podjąć korespondencję, a który wypadał 24 grudnia 2018 r.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.