Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (sprawozdawca) sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: starszy asystent sędziego Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 września 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 447/23 w sprawie ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia 28 lutego 2023 r. nr 215/2023 w przedmiocie powierzenia obowiązków dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...] 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz Wojewody Wielkopolskiego kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 września 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 447/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia 28 lutego 2023 r. nr 215/2023 w sprawie powierzenia obowiązków dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...], stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia (pkt 1); zasądził od Gminy [...] na rzecz skarżącego Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).

U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.

Wójt Gminy [...] w dniu 28 lutego 2023 r. wydał zarządzenie nr 215/2023 w sprawie powierzenia obowiązków dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...] A.B., na okres od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 31 sierpnia 2023 r. Przedmiotowe zarządzenie wydano na podstawie przepisów: art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 40, dalej: "u.s.g.") oraz art. 63 ust. 13 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm., dalej: "p.o."). Zarządzenie to wydano w związku z tym, że dotychczasowa dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...] złożyła rezygnację ze stanowiska dyrektora w związku z chęcią przejścia na emeryturę, z uwagi na nabycie uprawnień emerytalnych, a także z uwagi na to, że powołani w szkole wicedyrektorzy nie wyrazili zgody na pełnienie obowiązków dyrektora.

Wojewoda Wielkopolski pismem z dnia 16 czerwca 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. zarządzenie zarzucając mu istotne naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 63 ust. 13 p.o. - poprzez uznanie, iż treść przepisu stanowi o konieczności uzyskania zgody wicedyrektorów na powierzenie im pełnienia obowiązków w tym trybie, a ponadto poprzez uznanie, iż zgodne z prawem jest powierzenie obowiązków dyrektora szkoły osobie, która nie była nauczycielem szkoły w dniu powierzenia obowiązków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W motywach powołanego na wstępie wyroku WSA wskazał, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem art. 66 ust. 13. p.o. Naruszenie to wyraża się zarówno w powierzeniu obowiązków dyrektora A.B., w sytuacji gdy w szkole funkcjonowało dwóch wicedyrektorów, jak i w powierzeniu obowiązków dyrektora A.B., która w dniu 1 marca 2023 r. nie była nauczycielem tej szkoły. Taka okoliczność nie wynika w każdym razie z akt sprawy. Brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających zatrudnienie A.B. na stanowisku nauczyciela przed wydaniem zaskarżonego zarządzenia. Okoliczność taka nie wynika z akt sprawy, ani z uzasadnienia zarządzenia. Według WSA Wojewoda nie ma jednak racji, twierdząc że powierzenie obowiązków dyrektora nastąpiło w dniu 28 lutego 2023 r. (tj. w dacie wydania zarządzenia), ponieważ z treści zarządzenia wynika, że wchodzi ono w życie i dotyczy powierzenia obowiązków dyrektora A.B. od dnia 1 marca 2023 r. Zdaniem Sądu I instancji, przepis art. 66 ust. 13 p.o. wyraźnie dopuszcza powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora szkoły jednemu z jej nauczycieli, ale tylko, gdy w szkole tej nie ma stanowiska wicedyrektora. W sytuacji zaś, gdy takie stanowisko w szkole istnieje i funkcjonuje, to organ prowadzący szkołę, chcąc dokonać powierzenia obowiązków dyrektora innej osobie, może powierzyć je wyłącznie wicedyrektorowi. W ocenie Sądu I instancji wicedyrektor, któremu organ prowadzący powierza pełnienie obowiązków dyrektora nie może odmówić wykonania tego polecenia.

Skargę kasacyjną od powołanego wyroku wywiódł Wójt Gminy [...], zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 63 ust 13 p.o., poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że organ prowadzący szkołę nie może powierzyć pełnienia obowiązków dyrektora nauczycielowi niebędącemu wicedyrektorem, gdy w szkole jest obsadzone stanowisko wicedyrektora, mimo iż wicedyrektorzy złożyli oświadczenia o niewyrażeniu zgody na przyjęcie dodatkowych obowiązków w postaci powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły, a brak powierzenia innemu nauczycielowi pełnienia obowiązków dyrektora skutkowałby niemożliwością dalszego funkcjonowania Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...],

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 91 ust. 4 u.s.g., poprzez uznanie, że doszło do istotnego naruszenia przepisów art. 63 ust. 13 p.o., poprzez przyjęcie, iż powierzenie obowiązków dyrektora A.B. stanowiło naruszenie, podczas gdy w dniu 1 marca 2023 roku A.B. była nauczycielem w Zespole Szkolno- Przedszkolnym w [...],

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 11 Kodeksu pracy w zw. z art. 65 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyrażenie zgody na pełnienie funkcji wicedyrektora szkoły z góry oznacza wyrażanie zgody na wykonywanie obowiązków dyrektora szkoły, podczas gdy powierzenie obowiązków dyrektora szkoły osobie, która wyraźnie tego nie chce i zmuszenie jej do pełnienia obowiązków stoi w całkowitej sprzeczności z dobrem Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...], jak i w/w przepisów.

Skarżący kasacyjnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z umowy o pracę z dnia 28 lutego 2023 roku – na okoliczność podpisania umowy o pracę z A.B. w dniu 28 lutego 2023 r. i zatrudnienia jej w dniu 1 marca 2023 r. na stanowisku nauczyciela w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w [...].

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Skarga kasacyjna zawiera uzasadnienie zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postepowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia prawa materialnego. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, które Sąd w tym składzie w pełni podziela, że w ramach zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń fatycznych przyjętych za podstawę wyrokowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2010 r., II OSK 219/09 i z 17 stycznia 2013 r., II OSK 1723/11, publ. http://cbois.nsa.gov.pl). W tych okolicznościach uznać należy, że stan faktyczny sprawy nie został przez skarżącą kasacyjnie podważony, a zatem ustalenia Sądu I instancji są wiążące.

Z niepodważonych ustaleń faktycznych wynika, że w Zespole Szkolno-Przedszkolnym, w dacie wydania zakwestionowanego zarządzenia, było powołanych dwóch wicedyrektorów. To wicedyrektorowi – zgodnie z treścią art. 63 ust. 13 p.o. – powinno być powierzone pełnienie obowiązków dyrektora tego Zespołu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni pogląd ugruntowany pod rządami przepisu art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty, według którego przy powierzeniu obowiązków dyrektora pierwszeństwo przypada bezwzględnie wicedyrektorowi. Tylko w szkołach, w których to stanowisko nie jest obsadzone, dopuszczalne jest powierzenie obowiązków dyrektora nauczycielowi tej szkoły (wyrok NSA z 18 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2007/13). Trafnie też wskazuje Sąd I instancji, że skoro ustawodawca nie przewidział w przepisie tym uzależnienia powierzenia obowiązków dyrektora szkoły jej wicedyrektorowi od jego zgody, to należy uznać, iż zgoda wicedyrektora w tym zakresie nie jest warunkiem powierzenia mu wskazanych obowiązków. Powyższe nie stoi przy tym w sprzeczności z przepisami Kodeksu pracy, w tym w szczególności art. 11 k.p., ani z przepisami konstytucyjnymi (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP), gdyż powierzenie obowiązków dyrektora szkoły na czas określony (maksymalnie 10 miesięcy), nie oznacza nawiązania nowego stosunku pracy ani naruszenia wolności wyboru i wykonywania zawodu. Osoba, która wyraziła zgodę na to by być wicedyrektorem szkoły, powinna mieć świadomość tego, że w przypadkach prawem określonych będzie zobowiązana do zastępowania dyrektora szkoły zarówno w przypadku zastępowania dyrektora szkoły podczas jego nieobecności (art. 68 ust. 9 p.o.), jak również w przypadku powierzenia wicedyrektorowi szkoły obowiązków dyrektora przez organ prowadzący (art. 63 ust. 13 p.o.).

Powołany w zarzucie skargi przepis art. 91 ust. 4 u.s.g. stanowi, że "w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa". Do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, zwłaszcza gdy podjęty akt pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Zdaniem składu orzekającego, wadliwe zastosowanie w ocenianym zarządzeniu normy prawnej, określonej w art. 63 ust. 1 p.o., jest oczywiste. Zasadnie zatem Sąd I instancji stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek dowodowy ponieważ skarga kasacyjna nie zakwestionowała naruszenia przepisów postępowania. Niezależnie od tego przeprowadzenie owego dowodu nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.